Sąd Najwyższy odrzucił wniosek o zbadanie niezawisłości sędziego w sprawie kasacyjnej

Wnioskiem z 14 kwietnia 2026 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego),

pełnomocnik M.L. wniósł o zbadanie spełniania przez SSN Mariusza Załuckiego

wymogów niezawisłości i bezstronności sędziowskiej w sprawie II CSKP 891/25 z

uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego i jego

postępowania po powołaniu, zaś w przypadku stwierdzenia negatywnego

(niespełniania wymogów) wyłączenia SSN Mariusza Załuckiego od rozpoznania

skargi kasacyjnej M.L. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia

10 marca 2025 r., I ACa 19/25.

W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż SSN Mariusz Załucki powołany

został uchwałą nr 765/2021 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 24 czerwca 2021 r.

III CB 19/26

2

w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu

na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej, ogłoszonym

w Monitorze Polskim z 2021 r., poz. 340. Nadto SSN Mariusz Załucki był sędzią

sprawozdawcą w składzie Sądu Najwyższego, który orzekł w sprawie skarżącego

kasacyjnie uczestnika postanowieniem Sądu Najwyższego z 20 września 2024 r.,

II CSKP 1132/23, co jest równoznaczne z powzięciem i ukształtowaniem poglądu

na sprawę uniemożliwiającego jej wszechstronną i zobiektywizowaną ocenę,

zwłaszcza wobec podniesionych w niej zarzutów naruszenia prawa Unii

Europejskiej.

Następnie wnioskodawca podniósł kwestię orzeczeń Sądu Najwyższego,

w których wskazywano na kontrowersyjny status sędziego SN Mariusza

Załuckiego, w szczególności w sprawach sygn. II CSKP 1211/22 oraz IV KB 19/23.

Jak wskazał wnioskodawca, objęty wnioskiem sędzia ma otwarcie podważać, na

łamach prasy prawniczej, rolę orzecznictwa europejskiego w sprawach dotyczących

zachowania przez krajowe organy władzy sądowniczej wymagań niezależności

i bezstronności.

Jako ostatni argument na poparcie wniosku wnioskodawca wskazał, popartą

orzecznictwem i piśmiennictwem objętego wnioskiem sędziego nieumiejętność

zdystansowania się wobec zarzutów dotyczących powołania sędziów w aspekcie

niezależności i bezstronności od organów władzy politycznej oraz wynikającą stąd

skłonność do wydawania arbitralnych orzeczeń, całkowicie pomijających judykaturę

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zdaniem skarżącego, wpływ wymienionych wyżej okoliczności

na rozpoznanie sprawy polega braku po stronie objętego wnioskiem sędziego

zdolności do obiektywnej i bezstronnej oceny oraz ewentualnej realizacji żądania

skarżącego do przedstawienia pytań prejudycjalnych Trybunałowi Sprawiedliwości

Unii Europejskiej, co było główną podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania. Ponadto, w ocenie wnioskodawcy, istnieje obawa granicząca

z pewnością, że sędzia nie będzie zdolny dostrzec ani prawidłowo oszacować wagi

zagadnień prawnych związanych zarówno z wykładnią przepisów rozporządzenia

Rady (WE) nr 2201/2003 (relewantnych również dla wykładni obowiązującego

III CB 19/26

3

obecnie rozporządzenia nr 2019/1111), jak i z koniecznością zachowania

przez krajowe organy sądowe podstawowych wymogów skutecznej ochrony

prawnej w ramach Unii Europejskiej, zwłaszcza że podstawy skargi kasacyjnej

dotyczą bezpośrednio sędziego objętego wnioskiem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 29 § 5 u.SN dopuszczalne jest badanie spełnienia

przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia

czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości

i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu

i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa

w § 7, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia

standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy

z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Artykuł 29 § 9 u.SN nakazuje zaś, by wniosek o zbadanie ww. okoliczności czynił

zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierał

żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa

w § 5, a także przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz

z dowodami na ich poparcie.

Zgodnie z art. 29 § 10 u.SN wniosek niespełniający wymagań, o których

mowa w § 9, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych.

Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych

przyczyn niedopuszczalny.

2. Orzecznictwo Sądu Najwyższego podkreśla, że przywoływane we wniosku

okoliczności mogące prowadzić do wyłączenia sędziego, muszą odnosić

się do realiów konkretnego postępowania. Zgodnie z wolą ustawodawcy badanie

spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości

i bezstronności może bowiem zostać przeprowadzone wyłącznie,

jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy dojść może do naruszenia

III CB 19/26

4

wskazanego standardu, mającego dodatkowo wpływ na wynik sprawy

z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Konsekwentnie samo odwołanie do okoliczności towarzyszących powołaniu

sędziego Sądu Najwyższego, w tym również dotyczących ewentualnych

wadliwości procedury nominacyjnej, jak również jego postępowania po powołaniu,

w tym wypowiedzi w sferze publicznej, bez odniesienia do okoliczności konkretnej

sprawy, jest niewystarczające do przeprowadzenia tzw. testu niezawisłości

i bezstronności, o którym mowa w art. 29 § 5 u.SN.

W świetle powyższego przyjąć należy, że również okoliczności

uzasadniające żądanie oraz dowody na ich poparcie, o których mowa w art. 29 § 9

pkt 2 u.SN, odnosić się muszą do możliwości naruszenia przez sędziego Sądu

Najwyższego standardu niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie

(z ostatnich zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2024 r., III CB 49/24;

28 czerwca 2024 r., III PUB 9/24; 27 czerwca 2024 r., V KK 119/24; 18 czerwca

2024 r., I NB 8/24).

3. Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy stwierdzić

należy, że wnioskodawca nie spełnił wymogu, o którym mowa w art. 29 § 9

w zw. z art. 29 § 5 u.SN. Przede wszystkim wnioskodawca nie zawarł wniosku

o stwierdzenie braku niezawisłości i bezstronności sędziego. Czym innym jest

bowiem „stwierdzenie braku niezawisłości i bezstronności sędziego”, a czym innym

„zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności”. Stwierdzenie braku

niezawisłości i bezstronności jest wynikiem badania, dlatego wnioskodawca nie

może wnosić o „badanie” lecz o „stwierdzenie”. Jest to wprost wskazane

w przepisach ustawy o Sądzie Najwyższym.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że Sędzią Sądu Najwyższego jest osoba

powołana na to stanowisko przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, która

złożyła ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Powołanie

następuje na podstawie postanowienia Prezydenta RP, a nie jak wskazano we

wniosku, uchwały Krajowej Rady Sądownictwa. Uchwała KRS jedynie przedstawia

wniosek o powołanie sędziego, zaś wniosek ten nie wiąże Prezydenta. To nie KRS

III CB 19/26

5

i jego uchwała powołują sędziego, lecz Prezydent RP wydanym przez siebie aktem

urzędowym w formie postanowienia.

Ponadto nie ma żadnych przeszkód prawnych ku temu, by Sędzia Sądu

Najwyższego rozpoznawał skargę kasacyjną w tej samej sprawie. Wskazywany

przez wnioskodawcę art. 49 § 1 k.p.c. nie znajdzie zastosowania, tak samo jak

art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c., albowiem dotyczy on rozpoznawania sprawy w niższej

instancji. Dodać należy, że nawet w sądach powszechnych, w przypadku uchylenia

wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sąd rozpoznaje ją w tym

samym składzie. Jedynie po uchyleniu orzeczenia przez Sąd Najwyższy,

Sąd II instancji rozpoznaje ją w innym składzie. Nie ma z kolei przepisu

regulującego postępowanie kasacyjne, który zakazywałby sędziemu Sądu

Najwyższego, ponownego orzekania w sprawie.

Dalej wskazać należy, że orzeczenia Sądu Najwyższego odnoszące się

do sędziego objętego wnioskiem o test niezależności i bezstronności, które zapadły

w innych sprawach, nie mają jakiegokolwiek przełożenia na postępowanie

w sprawie II CSKO 891/25, już choćby z tego względu, że dotyczą innych stron

postępowania i innych okoliczności sprawy.

Pozostałe, podnoszone we wniosku okoliczności dotyczą poglądów

prawnych sędziego, do których ten ma prawo, zaś ich odmienność od poglądów

reprezentowanych przez pełnomocnika wcale nie świadczy o braku bezstronności

i niezawisłości, a tym bardziej arbitralności. Sąd Najwyższy rozumie dążenie

pełnomocnika wnioskodawcy aby w sprawie orzekali wyłącznie sędziowie

prezentujące tożsame do pełnomocnika poglądy prawne, co gwarantowałoby

wygraną, jednakże nie o to chodzi w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

Ostatecznie sędzia objęty wnioskiem o test, nigdy publicznie nie ujawnił poglądu

prawnego o sprawie, której dotyczy skarga kasacyjna.

Końcowo wskazać należy, że podnosząc okoliczności dotyczące powołania

SSN Mariusza Załuckiego na urząd sędziego Sądu Najwyższego wnioskodawca

ograniczył się jedynie do zasygnalizowania ogólnych ewentualnych

nieprawidłowości w postępowaniu nominacyjnym dotyczących wydania

rekomendacji przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy

III CB 19/26

6

z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw. Wnioskodawca nie odwołał się zatem do żadnych

konkretnych okoliczności, które towarzyszyły wydaniu rekomendacji przez Krajową

Radę Sądownictwa, a które w okolicznościach sprawy mogłyby doprowadzić do

naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności. Jak zaś wskazał Sąd

Najwyższy w postanowieniu z 28 czerwca 2024 r., III PUB 9/24, otoczenie

normatywne art. 29 § 5 u.SN oraz data wejścia w życie przepisów

wprowadzających do ustawy o Sądzie Najwyższym przedmiotową „procedurę

testową” nie pozostawiają wątpliwości, że wymienione w tej regulacji „okoliczności

towarzyszące powołaniu”, to co innego niż sam fakt powołania na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej wskazanymi przepisami. Innymi słowy

obowiązkiem wnoszącego o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości

i bezstronności jest wskazanie okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego

nie o charakterze generalnym, w szczególności odwołujących się do systemowych

rozwiązań procesu powoływania sędziów, a zatem w istocie dotyczących sposobu

ich powołania, lecz indywidualnych, odnoszących się do konkretnego sędziego

objętego wnioskiem (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2024 r.,

III CB 49/24). Tego rodzaju okoliczności, nie wspominając o dowodach na ich

poparcie, wnioskodawca nie przedstawił.

4. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że art. 29 § 5 u.SN

ogranicza zakres testu jedynie do okoliczności mogących doprowadzić do

naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik

sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawionego oraz charakteru

sprawy. Wnioskodawca nie przedstawił zaś żadnej relewantnej argumentacji

odnoszącej się do uprawnionego oraz charakteru sprawy.

5. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Oktawian Nawrot

(M.M.)

III CB 19/26

7

[a.ł]