Pozew przeciwko sędzi w stanie spoczynku zostanie w Sądzie Okręgowym w K.

Postanowieniem z 24 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w K., na podstawie art.

44¹ § 2 k.p.c., wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa X. Y. przeciwko X.1 Y.1 o

ochronę dóbr osobistych. Sąd wskazał, że pozwana .jest sędzią Sądu Okręgowego

w K. w stanie spoczynku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że potrzeba przekazania

sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.c.

może zachodzić, gdy sprawa prowadzona jest przeciwko sędziemu danego sądu.

Okoliczność pozwania w danej sprawie sędziego lub pracownika sądu właściwego

III CO 1005/25

2

powinna przemawiać za rozważeniem przez sąd rozpoznający powództwo

okoliczności faktycznych w aspekcie ewentualnego wystąpienia w trybie art.

44¹ k.p.c., jednak o potrzebie wystąpienia do Sądu Najwyższego powinno

decydować występowanie innych, szczególnych - czyli o kwalifikowanym

charakterze - okoliczności uzasadniających zagrożenie dobra wymiaru

sprawiedliwości, w szczególności społeczny odbiór sądu jako organu bezstronnego.

Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie art. 44¹ k.p.c. do

wszystkich spraw, w których pozwano sędziego lub pracownika sądu właściwego,

wprowadziłby takie rozwiązanie wprost, podobnie jak uczynił to w kolejnym art.

44² k.p.c. (zob. np. postanowienia SN z: 15 maja 2020 r., II CO 106/20; 30 maja

2025 r., III CO 431/25).

W przedmiotowej sprawie jako okoliczność uzasadniającą przekazanie

sprawy do rozpoznania innemu sądowi wskazany został fakt, że pozwaną jest

sędzią Sądu Okręgowego w K. w stanie spoczynku. Zdaniem Sądu Najwyższego

nie jest to okoliczność wystarczająca w przedmiotowej sprawie do zastosowania

art. 44¹ k.p.c. Brak powodów do stwierdzenia, że w sprawie jest zagrożona

wewnętrzna sfera bezstronności właściwego sądu. Również wzgląd na zewnętrzny

aspekt bezstronności sądu, oceniany z punktu widzenia opinii publicznej, nie

przemawia za jego zasadnością. Obawa wystąpienia w opinii społecznej

przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi

być realna, a nie hipotetyczna (zob. np. postanowienia SN z 7 maja 2020 r., V CO

1/20; 30 maja 2025 r., III CO 431/25).

Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego

z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może bowiem prowadzić do osłabienia

zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego zwrócono uwagę, że w szczególności pochopne sięganie do art.

44¹ k.p.c. w sprawach będących przedmiotem debaty publicznej i środowiskowej,

w których stronami są osoby znane lub pełniące funkcje publiczne, w tym

sędziowie, nie służy autorytetowi wymiaru sprawiedliwości. Może go natomiast

osłabiać, wywołując wrażenie zwątpienia we własne kompetencje, podatności na

wpływy lub dążenia do odsuwania od siebie spraw trudnych i niewygodnych z racji

funkcji pełnionych przez uczestników postępowania czy zainteresowania opinii

III CO 1005/25

3

publicznej (zob. postanowienia SN z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20; 30 maja 2025 r.,

III CO 431/25). Odnosząc się do klauzuli generalnej dobra wymiaru sprawiedliwości

należy w konsekwencji rozsądnie oceniać odbiór bezstronności sądu w danej

sprawie i w danej społeczności (zob. postanowienia SN z 15 maja 2020 r.,

II CO 106/20; 30 maja 2025 r., III CO 431/25).

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy.

M.L.

[r.g.]

Krzysztof Wesołowski