Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy o rozwód z Gdańska innemu sądowi

Sąd Apelacyjny w Gdańsku postanowieniem z 29 października 2025 r.

wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. sprawy

z powództwa M. K. przeciwko K. K. o rozwód innemu sądowi równorzędnemu. […]

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli

wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na

społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie

sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W wystąpieniu tym (postanowieniu)

III CO 1338/25

2

właściwy sąd powinien wykazać okoliczności uzasadniające zastosowanie

wymienionego przepisu.

Należy podkreślić, że przepisy regulujące właściwość sądu mają istotne

znaczenie z punktu widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (art.

45 Konstytucji RP), a instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od

kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Artykuł

441 k.p.c. podlega zatem ścisłej interpretacji.

Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść jedynie w przypadku

zaistnienia okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub

podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że

rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne

z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż

godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN

z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, nie publ.).

Przytoczone przez Apelacyjny argumenty […] nie pozwalają na przyjęcie, że

dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne

postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy

przez inny sąd równorzędny.

Okoliczności stanowiące przesłankę dobra wymiaru sprawiedliwości muszą

być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania

wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że

sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie

hipotetyczna. […]

Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego

z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może prowadzić do osłabienia zaufania

obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Pochopne sięganie do art. 441 k.p.c.

w sprawach, w których stronami są osoby znane lub pełniące funkcje publiczne,

sędziowie oraz pracownicy sądu nie służy autorytetowi wymiaru sprawiedliwości.

Może go natomiast osłabiać, wywołując wrażenie zwątpienia we własne

kompetencje, podatności na wpływy lub dążenia do odsuwania od siebie spraw

trudnych i niewygodnych z racji funkcji pełnionych przez uczestników postępowania

III CO 1338/25

3

bądź zainteresowania opinii publicznej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20 i z 30 maja 2025 r., III CO 431/25 - nie publ.).

[…]

Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy, uznając, że nie ma podstaw do

przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 k.p.c.,

orzekł jak w sentencji.

Grzegorz Misiurek

(A.T.)

[r.g.]