Wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku nie uzasadniło przekazania sprawy

Postanowieniem z 13 stycznia 2026 r. (sygn. akt V ACz 745/24) Sąd

Apelacyjny w Gdańsku, rozpoznając zażalenie powódki M.T. na zarządzenie

Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w Słupsku z 14 listopada 2023 r. (sygn.

akt I C 1595/23) w przedmiocie zwrotu pozwu, w sprawie przeciwko A.R. i Skarbowi

Państwa – Sądowi Okręgowemu w Szczecinie o zapłatę, zwrócił się – na podstawie

art. 44 § 2 k.p.c. – do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu, wskazując, że sąd właściwy nie może

podejmować dalszych czynności wobec złożenia przez wszystkich sędziów żądań

wyłączenia od rozpoznania sprawy.

III CO 173/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd,

w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia

z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony.

W odniesieniu do sądów apelacyjnych sądem przełożonym jest Sąd Najwyższy.

Kompetencja Sądu Najwyższego wynikająca z art. 52 § 1 in fine k.p.c. powstaje

zatem wyłącznie w sytuacji, w której sąd apelacyjny nie jest w stanie obsadzić

składu zdolnego do rozpoznania złożonych żądań o wyłączeniu oraz zażalenia.

Sąd Apelacyjny, kierując wniosek na podstawie art. 44 § 2 k.p.c., wskazał, że

wszyscy sędziowie tego sądu złożyli żądania wyłączenia, co – według stanu na

dzień wydania postanowienia z 13 stycznia 2026 r. – uniemożliwiało obsadzenie

składu. Ocena ta odnosiła się jednak do sytuacji istniejącej w dacie wydania

postanowienia. Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c., stosowanym odpowiednio, Sąd

Najwyższy obowiązany jest brać pod uwagę stan aktualny, a ten uległ zmianie

przed rozpoznaniem sprawy.

Na dzień orzekania w Sądzie Najwyższym (12 marca 2026 r.), zgodnie z art.

316 § 1 k.p.c., przesłanka ta nie zachodzi. Z listy sędziów Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku dostępnej w tej dacie w Biuletynie Informacji Publicznej wynikało

bowiem, że od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. orzeka w nim delegowany

sędzia, to jest SSO T.P. Z akt sprawy nadesłanych do Sądu Najwyższego nie

wynika, aby sędzia ten złożył żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy, co

oznacza, że jest on zdolny do rozpoznania zarówno złożonych żądań wyłączenia,

jak i samego zażalenia.

W tych okolicznościach należy uznać, że wniosek Sądu Apelacyjnego

o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu okazał się przedwczesny.

Nie zostały bowiem spełnione przesłanki ani z art. 52 § 1 in fine k.p.c., ani z art. 44

§ 2 k.p.c. Skoro w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku – według stanu na dzień

rozpoznania sprawy – nadal orzeka sędzia mogący ją rozpoznać, brak jest podstaw

do przyjęcia właściwości Sądu Najwyższego.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu

sądowi równorzędnemu.

III CO 173/26

3

Dariusz Dończyk

(M.M.)

[SOP]