Po żądaniach wyłączenia wszystkich sędziów SN odmówił przekazania sprawy

Postanowieniem z 9 stycznia 2026 r. (sygn. akt V ACz 386/24) Sąd

Apelacyjny w Gdańsku, rozpoznając zażalenie powódki C.B. na zarządzenie

Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w Toruniu z 11 grudnia 2023 r. (sygn. akt

I C 2801/23) w przedmiocie zwrotu pozwu, w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa

– Sądowi Okręgowemu w Słupsku, Sądowi Okręgowemu w Olsztynie, Sądowi

Rejonowemu w Słupsku i J.C. o zapłatę, zwrócił się – na podstawie art. 44 § 2

k.p.c. – do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu. Wskazał przy tym, że sąd właściwy nie może podejmować

III CO 226/26

2

dalszych czynności wobec złożenia przez wszystkich sędziów żądań wyłączenia od

rozpoznania sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.c., jeżeli sąd właściwy nie może z powodu

przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony

wyznacza inny sąd równorzędny. W myśl art. 44 § 2 k.p.c. o wyznaczenie innego

sądu występuje sąd właściwy. Przeszkoda, o której mowa w § 1 tego przepisu,

może wynikać między innymi z objęcia sędziów danego sądu żądaniami

wyłączenia, co w praktyce może uniemożliwić obsadzenie składu zdolnego do

podjęcia czynności procesowych. Stosownie do art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu

sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł

wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim

przełożony. W odniesieniu do sądów apelacyjnych funkcję tę pełni Sąd Najwyższy.

Oznacza to, że kompetencja Sądu Najwyższego wynikająca z art. 52 § 1 in fine

k.p.c. aktualizuje się wyłącznie wtedy, gdy sąd apelacyjny nie jest w stanie

obsadzić składu zdolnego do rozpoznania złożonych żądań o wyłączeniu, jak

i zażalenia.

In casu Sąd Apelacyjny Gdańsku, kierując wniosek na podstawie art. 44 § 2

k.p.c., wskazał, że wszyscy sędziowie tego sądu złożyli żądania wyłączenia, co –

według stanu na dzień wydania postanowienia z 9 stycznia 2026 r. – uniemożliwiało

temu sądowi obsadzenie składu zdolnego do podjęcia dalszych czynności

procesowych. Ocena ta odnosiła się jednak do sytuacji istniejącej w dacie wydania

postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 316 § 1 k.p.c., stosowanym odpowiednio,

Sąd Najwyższy obowiązany jest brać pod uwagę stan aktualny, a ten uległ zmianie

przed rozpoznaniem sprawy.

Na dzień orzekania w Sądzie Najwyższym (12 marca 2026 r.) przesłanka

braku możliwości obsadzenia składu nie zachodziła. Z listy sędziów Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku, dostępnej w tej dacie w Biuletynie Informacji Publicznej

wynikało bowiem, że od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. orzeka w nim

delegowany sędzia, SSO T.P.. Z akt sprawy nadesłanych przez sąd występujący

do Sądu Najwyższego nie wynika natomiast, aby sędzia ten złożył żądanie

III CO 226/26

3

wyłączenia od rozpoznania sprawy, co oznacza, że jest on zdolny do rozpoznania

zarówno złożonych żądań wyłączenia, jak i samego zażalenia.

W świetle powyższego należy uznać, że wniosek Sądu Apelacyjnego

o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu okazał się przedwczesny.

Nie zostały spełnione przesłanki ani z art. 52 § 1 in fine k.p.c., ani z art. 44 § 2

k.p.c. Z uwagi na to, że w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku – według stanu na dzień

rozpoznania sprawy – orzeka sędzia mogący ją rozpoznać, brak jest podstaw do

przyjęcia właściwości Sądu Najwyższego.

Dlatego też Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi

równorzędnemu.

Dariusz Dończyk

(M.M.)

[SOP]