Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy spółki przeciwko bankowi innemu sądowi

Postanowieniem z 18 lutego 2026 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli

w Warszawie wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 k.p.c.

o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem

występującym.

W uzasadnieniu wskazał, że mimo złożonego przez powódkę oświadczenia,

że proces przeciwko pozwanemu bankowi o roszczenie wynikające z czynności

bankowej powinien być prowadzony przed sądem właściwym dla siedziby powódki

(art. 372 § 1 k.p.c.), Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu

postanowieniem z 3 grudnia 2025 r. stwierdził swa niewłaściwość i przekazał

sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli w Warszawie jako

właściwemu miejscowo z uwagi na siedzibę pozwanego.

III CO 233/26

2

Zdaniem Sądu Rejonowego związanie postanowieniem o przekazaniu

sprawy (art. 202 § 2 k.p.c.) wbrew ustawowemu prawu powódki wyboru sądu

właściwego według miejsca jej siedziby jest sprzeczne z „dobrem wymiaru

sprawiedliwości”. Realizację konstytucyjnego i konwencyjnego prawa strony

do rzetelnego procesu gwarantuje m.in. rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę

do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli

wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd

na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy celem przywołanej regulacji jest zapobieganie

sytuacjom, gdy w sprawie orzekałby sąd, którego bezstronność mogłaby być przez

strony i opinię publiczną podawana w wątpliwość. Artykuł 441 § 1 k.p.c. wprowadza

wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo

właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np.

postanowienie SN z 30 kwietnia 2026 r., III CO 234/26, i cytowane tam

orzecznictwo).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że niezdefiniowane

ustawowo pojęcie „dobro wymiaru sprawiedliwości” powinno być rozumiane

z uwzględnieniem celu, dla którego istnieje wymiar sprawiedliwości, uniwersalnego

charakteru tej instytucji i rodzaju wartości, jaką jest dobro wymiaru sprawiedliwości

(zob. postanowienie SN z 7 lipca 2020 r., IV CO 153/20). Obejmuje

ono w szczególności sytuacje, gdy rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy jest

obiektywnie niemożliwe, czy budzi uzasadnione wątpliwości co do możliwości

zachowania bezstronności przez orzekających w nim sędziów. Dobro wymiaru

sprawiedliwości nie jest tożsame ani z dobrem sądu rozpoznającego konkretną

sprawę lub z interesami prawnymi stron, ani też ze społecznym postrzeganiem

sądu jako organu bezstronnego. Wszystkie te elementy stanowią części składowe

tej wartości, lecz przy stosowaniu art. 441 § 1 k.p.c. trzeba mieć na uwadze,

III CO 233/26

3

że żaden z elementów nie dominuje nad pozostałymi (zob. postanowienie SN z 19

listopada 2020 r., V CO 213/20).

Artykuł 441 § 1 k.p.c. nie może być natomiast wykorzystywany

do korygowania uchybień procesowych w toku postępowania, czy też usuwania

skutków prawomocnych rozstrzygnięć ani zastępowania środków zaskarżenia.

W szczególności przepis ten nie służy ponownemu badaniu prawidłowości

postanowień o przekazaniu sprawy między sądami równorzędnymi, gdyż

prowadziłoby to do obejścia art. 200 § 2 k.p.c. i naruszenia zasady związania sądu,

któremu sprawę przekazano (zob. postanowienie SN z 16 marca 2026 r.,

III CO 243/26).

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że okoliczność, iż Sąd

Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu stwierdził swą niewłaściwość

i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli

w Warszawie, jako miejscowo właściwemu z uwagi na siedzibę pozwanego,

nie może stanowić samodzielnej podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym. Nie ma bowiem

przesłanek do przyjęcia, że na skutek rozpoznania sprawy przez Sąd, któremu

sprawa została przekazana, ucierpi dobro wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu

art. 441 § 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 19 marca 2026 r., III CO 236/26).

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 441 § 1 k.p.c., orzekł

jak w sentencji.

(K.W.)

[a.ł]