Spółka pozwała bank w Warszawie. SN odmówił przekazania sprawy innemu sądowi

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie postanowieniem z 18 lutego

2026 r. wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 § 1 i 2 k.p.c.

z wnioskiem o przekazanie sprawy o zapłatę, z powództwa C. sp. z o.o. w P.

przeciwko Bank S.A. w W., do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W

uzasadnieniu wskazał, że powódka jako nabywca wierzytelności od kredytobiorcy

wystąpiła przeciwko pozwanej jako kredytodawcy z żądaniem zapłaty, przy czym

III CO 238/26

2

roszczenie to wywodziła z oświadczenia złożonego na podstawie art. 45 ustawy z

dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz.

1362). Powódka wskazała, iż proces przeciwko bankowi o roszczenie wynikające

z czynności bankowej powinien być prowadzony przed sądem jej siedziby (art. 372

k.p.c.). Pomimo tego Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu

postanowieniem z 29 sierpnia 2025 r. stwierdził swą niewłaściwość i przekazał

sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli w Warszawie jako

miejscowo właściwemu z uwagi na siedzibę pozwanego (art. 30 k.p.c.). Wobec

niesporządzenia uzasadnienia postanowienia z 29 sierpnia 2025 r., Sąd Rejonowy

dla Warszawy-Woli w Warszawie stwierdził, że nie wie jakie były tego motywy

i podjął próbę ich rekonstrukcji i oceny. zauważył jednak, że jest związany

orzeczeniem o przekazaniu sprawy na mocy art. 200 § 2 k.p.c. i zdecydował

o przedstawieniu sprawy Sądowi Najwyższemu do rozważenia przekazania tej

sprawy do innego sądu rejonowego, a w szczególności Sądowi Rejonowemu

Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości. Zdaniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie

decyzja o pozostawieniu w mocy postanowienia Sądu Rejonowego Poznań – Nowe

Miasto i Wilda w Poznaniu o przekazaniu sprawy z twierdzeniem, że prawo wyboru

sądu, wbrew treści art. 372 k.p.c., dotyczy tylko powoda, którym jest kredytobiorca,

mogłaby oznaczać przyznanie sądowi kompetencji ustawodawczych. W przypadku

zaś rozpoznania sprawy przez sąd właściwy zgodnie z postanowieniem

o przekazaniu sprawy, tj. przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie,

wbrew ustawowemu prawu strony do wyboru sądu swej siedziby, ucierpi dobro

wymiaru sprawiedliwości, rozumiane jako realizacja konstytucyjnego

i konwencyjnego prawa strony do rzetelnego procesu, którego jedną z gwarancji

jest rozpoznanie sprawy przez właściwy sąd. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli

w Warszawie nadmienił również, że Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda

w Poznaniu ma kilka tysięcy podobnych spraw, które zamierza przekazać do sądu

właściwości miejscowej, wykorzystując te same argumenty prawne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 200 § 14 k.p.c., sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość,

przekaże sprawę sądowi właściwemu. Według zaś § 2 tego artykułu, sąd, któremu

III CO 238/26

3

sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazaniu sprawy;

nie dotyczy to wypadku przekazania sprawy sądowi wyższego rzędu; sąd ten

w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekaże sprawę innemu sądowi, który

uzna za właściwy, nie wyłączając sądu przekazującego.

Regulacja art. 441 k.p.c. nie ma zastosowania w sytuacji, w której sprawa

została przekazana do innego sądu po stwierdzeniu swej niewłaściwości przez sąd,

do którego została wniesiona, niezależnie od tego, czy przekazanie było

prawidłowe. Wystąpienie, o którym mowa w art. 441 k.p.c. nie może być

wykorzystywane do inicjowania kontroli prawidłowości zastosowania art. 200 § 14

k.p.c.

Zgodnie z art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli

wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na

społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie

sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W wystąpieniu tym (postanowieniu)

właściwy sąd powinien wykazać okoliczności uzasadniające zastosowanie

wymienionego przepisu.

Należy podkreślić, że przepisy regulujące właściwość sądu mają istotne

znaczenie z punktu widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (art.

45 Konstytucji RP), a instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od

kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Artykuł

441 k.p.c. podlega zatem ścisłej interpretacji.

Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść jedynie w przypadku

zaistnienia okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub

podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że

rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne

z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż

godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN

z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, nie publ.).

Przytoczone przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie

argumenty nie pozwalają na przyjęcie, że dobro wymiaru sprawiedliwości,

III CO 238/26

4

a w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu

bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy przez inny sąd równorzędny.

Okoliczności stanowiące przesłankę dobra wymiaru sprawiedliwości muszą

być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania

wymiaru sprawiedliwości. Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu

równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może zaś prowadzić do

osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości.

Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy, uznając, że nie ma podstaw do

przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 k.p.c.,

orzekł jak w sentencji.

Grzegorz Misiurek

(A.T.)

[SOP]