Sąd Najwyższy odmówił wskazania sądu w sprawie o rozwód, bo sąd pytający nie uzasadnił

B.Ł. wniósł do Sądu Okręgowego w Koszalinie pozew

o rozwód.

Postanowieniem z 13 kwietnia 2026 r. Sąd ten zwrócił się do Sądu

Najwyższego o oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo w tej

sprawie. Sąd ten zrezygnował z zamieszczenia uzasadnienia oraz podstawy

prawnej swojego wystąpienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 45 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można

w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy

III CO 487/26

2

oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo (§ 1). O oznaczenie sądu,

przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew

(§ 2).

Wymaga zaznaczenia, że wystąpienie do Sądu Najwyższego w trybie art. 45

k.p.c. jest uzasadnione tylko pod warunkiem, że nie można w świetle okoliczności

sprawy ustalić właściwości miejscowej sądu, przed który należy wytoczyć

powództwo. W sprawach o rozwód właściwość miejscową określa art. 41 k.p.c.,

który stanowi, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed

sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli

choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego

pobytu. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania

strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.

A zatem dopiero, jeśli nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej na

podstawie art. 41 k.p.c., zastosowanie może znaleźć art. 45 k.p.c.

(np. postanowienie SN z 30 marca 2021 r., V CO 61/21).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że przyczyny

uzasadniające oznaczenie sądu na podstawie art. 45 k.p.c. muszą być wykazane.

Przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy

wypełniającego hipotezę normy wynikającej z art. 45 k.p.c., należy do sądu

występującego o oznaczenie sądu właściwego - co może nastąpić wyłącznie

w uzasadnieniu takiego postanowienia (np. postanowienia SN: z 13 listopada 2007

r., III CO 17/07, z 1 czerwca 2015 r„ III CO 37/15, OSNC 2015/12/150, z 29 maja

2018 r„ III CO 56/18, OSNC-ZD 2019/2/25 oraz z 15 października 2021 r., IV CO

162/21, a ostatnio także m.in. z 22 maja 2025 r., III CO 571/25).

Sąd Okręgowy w Koszalinie nie uzasadnił swojego wystąpienia.

Rekonstrukcja okoliczności oraz argumentów mających uzasadnić oznaczenie sądu

właściwego nie należy do Sądu Najwyższego.

Mając na uwadze przedstawione argumenty, Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji postanowienia.

(M.K.)

III CO 487/26

3

[SOP]