SN odmówił przekazania sprawy o zapłatę z Gdańska, zanim rozpozna wyłączenie sędziów

Postanowieniem z 10 kwietnia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku zwrócił

się do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 § 2 k.p.c. o przekazanie sprawy

do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Wskazał, że nie może

podejmować dalszych czynności w sprawie ze względu na złożenie przez

wszystkich sędziów żądań wyłączenie od rozpoznania sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.c., jeżeli sąd właściwy nie może z powodu

przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony

wyznaczy inny sąd równorzędny.

Do przeszkód prawnych w rozpoznaniu sprawy należy m.in. przypadek

wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu od rozpoznania sprawy, co stanowi

III CO 530/26

2

w świetle art. 44 k.p.c. przesłankę do wyznaczenia innego sądu równorzędnego.

Jednak Kodeks postępowania cywilnego reguluje instytucję wyłączenia sędziego

od rozpoznania sprawy odrębnie. Zastosowanie art. 44 k.p.c. staje

się dopuszczalne i zarazem konieczne tylko wtedy, gdy wszyscy sędziowie

określonego sądu zostali wyłączeni na podstawie art. 48 lub 49 k.p.c. (uchwała SN

z 11 września 2014 r., III CZP 66/14, OSNC 2015, nr 6, poz. 71). Innymi słowy

kwestia wyznaczenia innego sądu równorzędnego staje się aktualna, jeżeli

w sądzie właściwym nie jest możliwe utworzenie składu do rozpoznania danej

sprawy ze względu na wyłączenie sędziów.

Podstawy do zastosowania art. 44 k.p.c. nie stanowi zatem samo złożenie

przez wszystkich sędziów danego sądu żądań ich wyłączenia od rozpoznania

sprawy. W pierwszej kolejności niezbędne jest rozpoznanie tych żądań (art. 52 § 1

k.p.c.). Jeżeli wszystkie z nich okażą się uzasadnione, konieczne będzie

wyznaczenie innego sądu równorzędnego. W przypadku, gdy wszystkie lub część

z tych żądań nie zostaną uwzględnione, nie będzie przeszkód do rozpoznania

sprawy przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku.

Z uzasadnienia postanowienia Sądu Apelacyjnego nie wynika przy tym, aby

wszyscy sędziowie tego Sądu podlegali wyłączeniu z mocy samej ustawy (art. 48

§ pkt 1-4 k.p.c.), co dawałoby podstawę do wyznaczenia innego sądu

równorzędnego na podstawie art. 481 k.p.c.

Niezależnie od tego należy też zauważyć, że Sąd Apelacyjny sformułował

postanowienie w sposób niejednoznaczny. Wskazał bowiem na konieczność

przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, a więc instytucję uregulowaną

w art. 441 i 442 k.p.c., ale jako podstawę prawną podał art. 44 § 2 k.p.c. odnoszący

się do wyznaczenia innego sądu równorzędnego.

Z tych przyczyn, Sąd Najwyższy na podstawie art. 44 § 1 odmówił

wyznaczenia innego sądu równorzędnego.

III CO 530/26

3

Marcin Łochowski

(D.Z.)

[SOP]