Klient kontra syndyk o ustalenie. Zażalenie oddalone

Wyrokiem częściowym z 20 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie

uchylił w części wyrok z 28 czerwca 2022 r. Sądu Okręgowego w Warszawie

i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny

wskazał, że Sąd I instancji nie ustalił, czy powodowie mieli status konsumentów, co

w sprawie o ustalenie ważności kredytu indeksowanego do CHF oznacza

nierozpoznanie istoty sprawy (art. 386 § 4 k.p.c.).

III CZ 162/25

2

Zażalenie od wyroku Sądu II instancji złożyła strona powodowa, wnosząc

o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu

Sądowi do ponownego rozpoznania apelacji pozwanego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Jak wynika z art. 386 § 2 i 4 k.p.c. sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony

wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji

jedynie wówczas, gdy doszło do nieważności postępowania, nierozpoznania istoty

sprawy bądź gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania

dowodowego w całości. Podstawą wydania przez Sąd Apelacyjny zaskarżonego

wyroku była druga z wymienionych przesłanek.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego przez

nierozpoznanie istoty sprawy należy rozumieć nieprawidłowość rozstrzygnięcia,

która polega na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi

się do tego, co było przedmiotem sprawy lub zaniechaniu zbadania materialnej

podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu błędnego

przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca

roszczenie powoda (zob. np. postanowienia SN: z 23 września 1998 r., II CKN

897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22; z 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003,

z. 3, poz. 36; z 19 czerwca 2013 r., I CSK 156/13; z 25 czerwca 2015 r., V CZ

35/15; z 7 kwietnia 2016 r., II CZ 6/16). O nierozpoznaniu istoty sprawy można

także mówić wówczas, gdy sąd pierwszej instancji dokonał prawnej oceny żądania

bez ustalenia podstawy faktycznej, co w konsekwencji oznaczałoby konieczność

poczynienia kluczowych ustaleń w instancji odwoławczej po raz pierwszy. W takiej

sytuacji procesowej zachodziłaby konieczność uchylenia orzeczenia sądu pierwszej

instancji z uwagi na respektowanie uprawnień stron, które wynikają z zasady

dwuinstancyjności postępowania sądowego (zob. np. postanowienia SN:

z 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 68; z 23 września 2016 r.,

II CZ 73/16; z 24 stycznia 2017 r., V CZ 92/16; z 16 listopada 2022 r., III CZ 268/22;

z 10 marca 2023 r., III CZ 449/22).

W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie odniósł się w zasadzie w ogóle do

statusu powodów jako konsumentów, w szczególności do kwestii posiadania przez

III CZ 162/25

3

powodów gospodarstwa rybackiego oraz do tego, że kredyt spłacany był z jego

dochodów, a nadto do celu zawarcia umowy, którym była m.in. spłata innych

kredytów, w tym kredytów komercyjnych, o czym mówili sami powodowie.

Jeśli rozpoznanie istoty sprawy wiąże się z koniecznością prowadzenia

postępowania w znacznej części, przy jednoczesnej konieczności poczynienia po

raz pierwszy ustaleń co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, należy uznać,

że rzeczywiste rozpoznanie sprawy ograniczyło się do jednej instancji, wyrok sądu

I instancji powinien być uchylony, a sprawa przekazana temu sądowi do

ponownego rozpoznania (zob. postanowienia SN: z 13 listopada 2014 r., V CZ

73/14, z 6 czerwca 2014 r., I CZ 32/14, z 22 maja 2014 r., IV CZ 26/14, z 21 maja

2014 r., II CZ 8/14 oraz wyrok SN z 21 maja 2014 r., II CSK 509/13).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszcza się, że jeżeli zebrany

w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, iż zawierając sporną

umowę, powodowie nie byli konsumentami, może dojść do nierozpoznania przez

sąd pierwszej instancji istoty sprawy (art. 386 § 4 k.p.c.) (postanowienie SN

z 29 marca 2023 r., III CZ 323/22).

Z tego względu Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941

§ 3 k.p.c. oddalił zażalenie. Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego

pozostawił zgodnie z art. 108 § 1 w zw. z art. 398²¹ i art. 394¹ § 3 k.p.c. sądowi,

który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie.

(M.M.)

[a.ł]