Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na uchylenie wyroku o 147 tys. zł za maszynę

Wyrokiem częściowym z 16 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie

zasądził od pozwanej A. sp. z o.o. z siedzibą w A. na rzecz powoda G. spółki z o.o.

z siedzibą w T. kwotę 147 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 13

listopada 2022 r. do dnia zapłaty, zobowiązując powoda do jednoczesnego z zapłatą

zwrócenia pozwanemu szlifierki drobnoziarnistej S., V mieszalnika proszków V. oraz

maszyny do czyszczenia tabletek Z. wraz z dokumentami gwarancyjnymi.

Po rozpoznaniu apelacji pozwanego od tego orzeczenia, Sąd Apelacyjny

w Warszawie wyrokiem z 15 czerwca 2026 r. uchylił zaskarżony wyrok częściowy

i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Okręgowemu w Warszawie do

ponownego rozpoznania, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach instancji

odwoławczej.

W zażaleniu na to rozstrzygnięcie, wniesionym na podstawie art.

3941 § 11 k.p.c., powód zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez uchylenie wyroku

częściowego Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania, mimo braku wskazanych w tym przepisie przesłanek, uzasadniających

wydanie orzeczenia kasatoryjnego. Formując ten zarzut, powód domagał się

uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje

stronie w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji

i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Obowiązujący aktualnie model apelacji pełnej zakłada, że sąd drugiej instancji

rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń

faktycznych, bazując na materiale zebranym w pierwszej instancji i prowadząc

w razie potrzeby własne postępowanie dowodowe oraz stosuje właściwe przepisy

prawa materialnego. Postępowanie apelacyjne powinno więc co do zasady

zakończyć się wydaniem merytorycznego orzeczenia rozstrzygającego definitywnie

spór między stronami. Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami określonymi

w § 2 i 3, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę

do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej

III CZ 181/26

3

instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia

postępowania dowodowego w całości.

Przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie kwestionuje uchylenie przez

Sąd drugiej instancji orzeczenia pierwszoinstancyjnego, stąd ocenie Sądu

Najwyższego może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego przy

kwalifikowaniu występującej w danej sprawie sytuacji procesowej jako

odpowiadającej przywołanej podstawie orzeczenia kasatoryjnego. Ustawowe

przesłanki uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji zostały zakreślone wąsko,

zaś kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do skontrolowania, czy istotnie doszło

do nierozpoznania istoty sprawy lub też czy faktycznie istnieje w realiach

rozpoznawanej sprawy konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego

w całości (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 7 listopada 2012 r., IV CZ

147/12, OSNC 2013, Nr 3, poz. 41 i z 28 listopada 2012 r., III CZ 77/12, OSNC 2013,

Nr 4, poz. 54).

W uzasadnieniu zaskarżonego zażaleniem wyroku, Sąd Apelacyjny dokonał

szczegółowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i częściowo

odmiennych ustaleń faktycznych, dochodząc do przekonania, że nie ma podstaw do

przyjęcia, jak to uczynił Sąd pierwszej instancji, że zamówiona przez powoda

i dostarczona przez pozwanego maszyna do produkcji tabletek była, w zakresie

parametrów technicznych, niezgodna z zamówieniem powoda. Sąd wskazał jednak,

że nie przesądza to per se kwestii, czy powodowi przysługiwało uprawnienie do

odstąpienia od umowy sprzedaży zawartej z pozwanym czy też nie. Sąd drugiej

instancji podniósł, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego został częściowo

zgromadzony materiał dowodowy, który odnosił się do problematyki wadliwości

maszyny, polegającej na niemożliwości produkcji tabletek, jednak w ocenie Sądu

Apelacyjnego, po pierwsze, materiał ten nie był przedmiotem analiz Sądu

Okręgowego, a po drugie Sąd Okręgowy nie przeprowadził kluczowego dla tego

zagadnienia dowodu, a mianowicie dowodu z opinii biegłego (dowód ten był

wnioskowany przez powoda już w pozwie).

Przy takiej motywacji wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia

Sądu Apelacyjnego nie sposób podzielić zarzutu żalącego co do wadliwego

zastosowania prze ten Sąd art. 386 § 4 k.p.c.

W świetle ustalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, do nierozpoznania

istoty sprawy dochodzi wprawdzie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej

III CZ 181/26

4

instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd zaniechał

zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony,

bezpodstawnie przyjmując, że zachodzi przesłanka materialnoprawna lub

procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego

z 23 września 1998 r. II CKN 897/97, OSNC 1999/1/22; z 15 lipca 1998 r. II CKN

838/97 oraz z 3 lutego 1999 r., III CKN 151/98, a także wyroki Sądu Najwyższego

z 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003 Nr 3, poz. 36; z 21 października 2005 r.

III CK 161/05 oraz z 12 listopada 2007 r., I PK 140/07, OSNP 2009, nr 1 - 2, poz. 2),

ale jednocześnie w orzecznictwie łagodzi się nieco tę przesłankę, wskazując przede

wszystkim na konieczność zapewnienia stronom w pełni dwuinstancyjnego

postępowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2013 r., V CZ

129/12). Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, w której do przeprowadzenia

istotnych dla sprawy dowodów i poczynienia ustaleń faktycznych o zasadniczym dla

sprawy znaczeniu, miałoby dojść dopiero w postępowaniu przed Sądem drugiej

instancji, co pozbawiłoby każdą ze stron możliwości następczego skontrolowania,

w drodze zwykłego środka odwoławczego, prawidłowości oceny dowodów

i poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych wobec wyłączeń

przewidzianych w art. 3983 § 3 k.p.c. oraz wobec unormowania art. 39813 § 2 k.p.c.

W tym sensie, uchylenie zaskarżonego wyroku jest w istocie korzystne dla interesów

procesowych obu stron.

W tym stanie rzeczy, zażalenie powoda podlegało oddaleniu jako niezasadne

(art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.).

(A.D.)

[a.ł]