Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki i zasądził od niej 5400 zł kosztów

Wyrokiem z 18 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił

apelację powódki B.C. od wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie

o ustalenie i zapłatę przeciwko Gminie P. (wyrok – k. 848).

Powódka, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła

skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji, wnosząc jednocześnie

o zwolnienie jej od kosztów postępowania (skarga – k. 857, wniosek – k. 857v).

Wskazany wniosek został zwrócony na mocy art. 102 ust. 4 u.k.s.c. (zarządzenie –

k. 880). Powódka złożyła go następnie ponownie, tym razem wraz

z oświadczeniem, o który mowa w art. 102 ust. 2 u.k.s.c. (pismo – k. 883). Wniosek

został zwrócony z uwagi na braki formalne (zarządzenie – k. 881). Powódka

uzupełniła te braki (pismo – k. 894), po czym wniosek został oddalony przez

referendarza sądowego (postanowienie – k. 908). Następnie powódka wniosła

skargę na postanowienie referendarza w przedmiocie odmowy zwolnienia powódki

od kosztów (skarga – k. 911). Postanowieniem z 24 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny

we Wrocławiu utrzymał jednak w mocy zaskarżone postanowienie (postanowienie –

k. 916); postanowienie to doręczono powódce 13 marca 2025 r. (EPOK – k. 917).

Kolejno powódka wniosła zażalenie na ostatnio wspomniane postanowienie

(zażalenie – k. 922), jednak zostało ono odrzucone jako niedopuszczalne

(postanowienie – k. 926). Skarga kasacyjna powódki nie została opłacona, wobec

czego postanowieniem z 13 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu odrzucił

skargę kasacyjną powódki (postanowienie – k. 933).

Powódka wniosła zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia

skargi kasacyjnej. Przedstawiła w nim wyłącznie zarzuty dotyczące postanowienia

z 24 lutego 2025 r., utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie referendarza

sadowego w przedmiocie odmowy zwolnienia powódki od kosztów, oraz wskazała,

że odrzucenie skargi z uwagi na nieusunięcie jej braku fiskalnego nastąpiło

w sytuacji, w której „orzeczenia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych

dotknięte są wadą nieważności postępowania, wobec czego nie wywołują skutku

III CZ 184/25

3

prawomocnej odmowy zwolnienia powódki od kosztów sądowych w zakresie opłaty

sądowej od skargi kasacyjnej” (s. 2 zażalenia).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie podlegało oddaleniu.

Powódka nie opłaciła skargi kasacyjnej. Próba kwestionowania

postanowienia w przedmiocie odmowy zwolnienia powódki od kosztów

postępowania nie mogła okazać się skuteczna, gdyż postanowienie to jest

prawomocne i wiąże wszystkie sądy, w tym Sąd Najwyższy (art. 365 § 1 k.p.c.).

Wprawdzie w dawnym stanie prawnym w przypadku odrzucenia skargi kasacyjnej

z uwagi na jej nieopłacenie po uprzedniej odmowie zwolnienia skarżącego od

kosztów sądowych w zakresie obejmującym opłatę od skargi postanowienie

w przedmiocie wspomnianej odmowy podlegało badaniu na podstawie odpowiednio

stosowanego art. 380 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 19 listopada 2020 r., V CZ

64/20), jednak de lege lata pogląd ten nie jest aktualny, gdyż obecnie

postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów

postępowania jest zaskarżalne, co wprost wynika z art. 3942 § 2 pkt 1 in principio

k.p.c. Skarżąca zresztą z tej możliwości skorzystała. Już Sąd Apelacyjny,

odrzucając zażalenie na postanowienie z 24 lutego 2025 r., wyjaśnij powódce,

reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika, że orzeczenie to nie podlega

dalszej kontroli.

W świetle powyższego zażalenie podlegało oddaleniu jako niezasadne.

Skoro powódka nie została zwolniona od kosztów postępowania, a decyzja w tym

przedmiocie wiąże Sąd Najwyższy i nie może być przedmiotem badania, to jest

oczywiste, iż odrzucenie skargi kasacyjnej, jako nieopłaconej, było uzasadnione

w świetle art. 3986 § 2 k.p.c.

Wobec prawomocności postanowienia utrzymującego w mocy zaskarżone

postanowienie referendarza sądowego o oddaleniu wniosku skarżącej o zwolnienie

od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej, nie może odnieść

oczekiwanego przez skarżącą rezultatu podjęta obecnie próba kwestionowania

odmowy tego zwolnienia, polegająca na twierdzeniu, że postanowienie z 24 lutego

2025 r. zostało wydane, rzekomo, w warunkach nieważności postępowania.

III CZ 184/25

4

Niezależnie od podanej wyżej okoliczności, że orzeczenie prawomocne wiąże

wszystkie sądy, w tym Sąd Najwyższy, trzeba wskazać, że – wbrew stanowisku

skarżącej – nawet wydanie postanowienia w postępowaniu dotkniętym

nieważnością nie prowadzi do „unicestwienia skutku prawomocnej odmowy

zwolnienia powódki od kosztów sądowych w zakresie opłaty sądowej od skargi

kasacyjnej”, a tym samym do sytuacji, w której „nie doszło do uprawomocnienia się

orzeczenia referendarza sądowego” (s. 5 zażalenia).

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.,

orzeczono jak w sentencji postanowienia.

[J.T.]

[a.ł]