Zażalenie pozwanego bez adwokata lub radcy prawnego oddalone

Pozwany S. A. wniósł do Sądu Najwyższego zażalenie na postanowienie

Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 13 stycznia 2025 r., którym

odrzucono skargę kasacyjną pozwanego, wniesioną od postanowienia tegoż Sądu

z 24 lutego 2021 r. z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c.

III CZ 257/25

2

Żalący zarzucił naruszenie art. 327 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie

niedostacznego pouczenia pozwanego przez Sąd o zasadach reprezentacji przed

Sądem Najwyższym oraz skutkach niezastosowania się tych przepisów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie podlegało oddaleniu.

Celem przymusu adwokacko-radcowskiego (art. 871 k.p.c.), który obejmuje

także wniesienie zażalenia na postanowienie sądu odrzucające skargę kasacyjną,

jest zapewnienie wniesionemu środkowi zaskarżenia odpowiedniego poziomu

merytorycznego. Sporządzenie zażalenia osobiście przez stronę pozbawioną

zdolności postulacyjnej jest dotknięte brakiem nieusuwalnym i powoduje

konieczność odrzucenia zażalenia a limine bez uprzedniego wzywania do

uzupełnienia tego braku. Pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art.

871 § 1 k.p.c. podlegają – w zależności od ich charakteru albo zwrotowi bez

wezwania do usunięcia braków (art. 130 § 5 k.p.c.), albo - na zasadach ogólnych

i również bez wdrażania procedury naprawczej - odrzuceniu, jako niedopuszczalne,

na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. (skarga kasacyjna) lub na podstawie tych

samych przepisów w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. (zażalenie).

Nieusuwalność wady zażalenia, polegającej na jego wniesieniu przez stronę

pozbawioną zdolności postulacyjnej, która skutkuje koniecznością odrzucenia

zażalenia bez możliwości jej sanowania została potwierdzona w licznych

judykatach Sądu Najwyższego (zob. np. postanowienia SN z 13 lipca 2022 r., III CZ

229/22; z 14 czerwca 2022 r., III CZ 197/22; z 24 marca 2022 r., III CZ 120/22), co

nakazuje przyjąć prawidłowość i zasadność zaskarżonego orzeczenia Sądu

Okręgowego.

Na marginesie należy zauważyć, że w uzasadnieniu zażalenia zostały

sformułowane liczne tezy nieznajdujące odzwierciedlenia w treści przedstawionych

zarzutów.

Po pierwsze żalący postuluje przywrócenie terminu na złożenie wniosku

o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, nie

składając jednocześnie wniosku zredagowanego według wymagań opisanych w art.

III CZ 257/25

3

169 k.p.c. takich jak termin oraz jednoczesne dokonanie spóźnionej czynności

procesowej.

Po drugie, jeżeli celem żalącego miałoby być wzruszenie niezaskarżalnego

postanowienia o odrzuceniu wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz

weryfikacja przyczyn tego rozstrzygnięcia, powinien on sformułować odpowiedni

zarzut w związku z art. 380 k.p.c.

W końcu zaś nie może się ostać koronny argument żalącego, oparty na

założeniu, że w wyniku niewystarczającego pouczenia przez Sąd, nie zdawał sobie

sprawy z konieczności działania przez Sądem Najwyższym poprzez

profesjonalnego pełnomocnika. Z akt sprawy, w tym przede wszystkim z treści pism

kierowanych przez żalącego do Sądu Okręgowego, zawierających wniosek

o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wynika wprost, że miał on wiedzę dotyczącą

tego, że taki pełnomocnik jest mu niezbędny do skutecznego wniesienia skargi

kasacyjnej.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art.

39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. przyznając także koszty nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej uczestnikowi z urzędu.

Mariusz Załucki

[a.ł]