Spór o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości,

Postanowieniem z 11 września 2025 r. (sygn. akt II Ca 338/24) Sąd

Okręgowy w Rybniku oddalił wniosek wnioskodawców o zwolnienie z kosztów

sądowych (pkt 1) oraz odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawców A.K. i P.K. od

postanowienia tego Sądu z 11 marca 2025 r. (pkt 2), którym oddalono ich apelację

od postanowienia częściowego Sądu Rejonowego w Rybniku z 6 lutego 2024 r.,

oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia rozpoznawany w postępowaniu o

III CZ 261/25

2

zniesienie współwłasności na podstawie art. 618 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał skargę

kasacyjną za niedopuszczalną z uwagi na zbyt niską wartość przedmiotu

zaskarżenia wskazując, że wartość ta została określona przez skarżących na kwotę

100 000 zł, a więc poniżej ustawowego progu 150 000 zł (art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c.).

W konsekwencji, na podstawie art. 398 § 2 k.p.c., odrzucił skargę kasacyjną jako

niedopuszczalną.

Od powyższego postanowienia zażalenie do Sądu Najwyższego wniósł

w imieniu wnioskodawców pełnomocnik, adw. M.J., który zaskarżył je w całości,

zarzucając naruszenie art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. i domagając się uchylenia

zaskarżonego orzeczenia. W nagłówku środka zaskarżenia wskazał, że jest to

„Zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 11 września

2025 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej”. Zażalenie zostało

zarejestrowane w Sądzie Najwyższym w rep. III CZ pod numerem 261/25.

Sąd Najwyższy postanowieniem z 28 maja 2026 r., wydanym w sprawie

III CZ 261/25 na posiedzeniu niejawnym odrzucił ww. zażalenie. Przed

podpisaniem jego uzasadnienia dostrzeżono nieprawidłowość w zawiadomieniu

stron i ich pełnomocników o składzie Sądu Najwyższego wyznaczonym do

rozpoznania tego zażalenia w celu zapewnienia stronom możliwości skorzystania

z uprawnienia przewidzianego w art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 622) zgłoszenia wniosku

o zbadanie spełniania przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości

i bezstronności. W związku z tym zarządzono zawiadomienie pełnomocników stron

oraz wnioskodawczyni o składzie Sądu Najwyższego wyznaczonym do

rozpoznania sprawy III CZ 261/25. Po prawidłowym doręczeniu ww. zawiadomień

i bezskutecznym upływie terminu do zgłoszenia wniosku, o którym mowa w art. 29

§ 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, Sąd Najwyższy ponownie skierował sprawę

wywołaną wniesionym zażaleniem na posiedzenie niejawne w dniu 23 lipca 2026 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2026 r., którego uzasadnienie

nie zostało podpisane, ze względu na wcześniej wskazane okoliczności jego

podjęcia podlegało uchyleniu na podstawie art. 358 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art.

III CZ 261/25

3

39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., co uaktualniło konieczność jego

rozpoznania.

Podlegało ono jednak odrzuceniu. Z akt sprawy wynika bowiem, że nie

została od niego uiszczona należna opłata w kwocie 400 zł, o uiszczenie której

został wezwany pełnomocnik, który wniósł zażalenie, w terminie tygodniowym pod

rygorem odrzucenia tego środka zaskarżenia (zarządzenie z 20 października

2025 r., k. 282). Wezwanie zostało uznane za skutecznie doręczone 10 listopada

2025 r. (epok - k. 284), wobec czego termin do wykonania zarządzenia upłynął

17 listopada 2025 r. Z adnotacji urzędowej z 21 listopada 2025 r., sporządzonej

w oparciu o Portal Wyjaśnień Sądu Okręgowego, opłata od zażalenia nie została

jednak uiszczona (zapisek urzędowy - k. 285). Nie został też uzupełniony brak

formalny zażalenia w postaci wykazania należytego umocowania adw. M.J. do

reprezentowania wnioskodawczyni przed Sądem Najwyższym, bowiem złożone do

akt sprawy pełnomocnictwo z 27 listopada 2023 r. (k. 156) ograniczało jego

umocowanie do reprezentowania wnioskodawczyni wyłącznie przed sądami

powszechnymi, a takim sądem nie jest Sąd Najwyższy (art. 175 ust. 1 Konstytucji

RP). Mimo wezwania ww. pełnomocnika do uzupełnienia tego braku przez Sąd

Okręgowy (zarządzenie z 31 marca 2026 r. – k. 290, elektroniczne potwierdzenie

odbioru 20 kwietnia 2026 r. – k.294) nie został on także uzupełniony w terminie

tygodniowym.

Tylko ubocznie dodać należy – wobec niejednoznacznie określonego

w zażaleniu zakresu zaskarżenia Sądu drugiej instancji – że na rozstrzygnięcie

zawarte w punkcie pierwszym zaskarżonego postanowienia – oddalające wniosek

o zwolnienie od kosztów sądowych – zażalenie nie przysługuje. Nie zostało bowiem

ono wymienione w art. 3941 § 1 i 11 k.p.c. określających postanowienia sądu drugiej

instancji podlegające zaskarżeniu zażaleniem do Sądu Najwyższego.

Postanowienie Sądu drugiej instancji oddalające wniosek strony o zwolnienie od

kosztów sądowych może być przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego jedynie

w razie zawarcia w dopuszczalnym zażaleniu (np. o odrzuceniu skargi kasacyjnej)

odpowiedniego wniosku - opartego na przepisie art. 380 k.p.c., który

w postępowaniu zażaleniowym ma odpowiednie zastosowanie - o dokonanie

kontroli postanowienia sądu drugiej instancji, które nie podlegało odrębnemu

III CZ 261/25

4

zaskarżeniu, a miało wpływ na orzeczenie podlegające zaskarżeniu zażaleniem

(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lutego 2015 r., II CZ 94/14,

z 14 stycznia 2015 r., I CZ 96/14, z 29 października 2014 r., II UZ 38/14, 12 lipca

2012 r., I CZ 76/12). W zażaleniu nie zawarto jednak takiego wniosku. Brak w nim

również zarzutów odnoszących się do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie

pierwszym postanowienia Sądu Okręgowego w Rybniku.

Ze względu na wyżej stwierdzone okoliczności zażalenie podlegało

odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c.

Zgodnie z tymi przepisami, Sąd Najwyższy odrzuca środek zaskarżenia, który

podlegał odrzuceniu przez sąd drugiej instancji z powodu jego niedopuszczalności

względnie którego braków formalnych lub fiskalnych nie uzupełniono w terminie.

O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Najwyższy orzekł w ten

sposób, że pozostawił ich rozstrzygnięcie sądowi, który wyda orzeczenie kończące

postępowanie w sprawie (art. 108 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821

i art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c.).

(A.G.)

[a.ł]