SN utrzymał odrzucenie skargi banku, bo kasacja liczy się od 49 999 zł

Wyrokiem z 1 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od Banku

spółki akcyjnej w W. na rzecz M. C. i A. C. 49 999 zł wraz z odpowiednio

określonymi odsetkami, ustawowymi do 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi za

opóźnienie od 1 stycznia 2016 r.

Wyrokiem z 24 listopada 2021 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uwzględnił

częściowo apelację pozwanego, zmieniając zaskarżony wyrok w punkcie

pierwszym w ten sposób, że oddalił powództwo o zapłatę odsetek ustawowych za

opóźnienie liczonych od 21 000 zł za okres od 16 stycznia 2015 r. do 2 lipca 2017 r.

III CZ 333/22

2

oraz od 49 999 zł za okres od 8 listopada 2018 r. do 31 stycznia 2021 r. i za

okres od 6 lipca 2021 r. do dnia zapłaty. Sąd uwzględnił także podniesiony

przez pozwanego zarzut zatrzymania i ustalił, że zapłata przez niego na rzecz

powodów zasądzonej kwoty nastąpi za jednoczesną zapłatą przez nich na jego

rzecz 160 607 zł.

Od orzeczenia Sądu Apelacyjnego pozwany wniósł skargę

kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczył

na 210 606 zł wskazując, że składają się na nią: zasądzone 49 999 zł oraz

równowartość kwoty kredytu wyrażonej w walucie polskiej w wysokości 160 607 zł.

Postanowieniem z 20 maja 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie

sprawdził wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym i ustalił ją

na 49 999 zł oraz odrzucił skargę kasacyjną.

Powyższe postanowienie zaskarżył zażaleniem pozwany, zarzucając

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia,

tj. art. 3982 § 1 w zw. z art. 25 § 1 w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c. przez odrzucenie

skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej wskutek bezzasadnego przyjęcia, że

wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym wynosi w niniejszej

sprawie mniej niż 50 000 zł, w sytuacji gdy w rzeczywistości wynosi 210 606 zł.

We wnioskach pozwany domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia

przez ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym

na 210 606 zł oraz uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się nieuzasadnione.

Bezspornie, wyrokiem reformatoryjnym Sądu drugiej instancji ostatecznie

zostało zasądzone 49 999 zł z odpowiednio określonymi odsetkami. Z kolei

niewątpliwie, przesłanką prejudycjalną – o której Sądy meriti wypowiedziały się

w uzasadnieniu – było ustalenie nieważności umowy kredytu.

Po pierwsze, należy przypomnieć, że powszechnie przyjmuje się, iż Sąd

Najwyższy nie jest związany wskazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia

dokonanym w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Na etapie postępowania

III CZ 333/22

3

kasacyjnego rozstrzygającego znaczenia nie ma zatem okoliczność, że wartość

przedmiotu zaskarżenia podana w skardze kasacyjnej odpowiada wartości

wskazanej w apelacji. Wprawdzie art. 25 § 2 k.p.c. wyklucza możliwość badania,

bez zarzutu drugiej strony, wartości przedmiotu sporu po doręczeniu pozwu, jednak

zasada ta nie dotyczy etapu kontroli dopuszczalności skargi kasacyjnej. Sąd

Najwyższy może więc każdorazowo poddać tę wartość weryfikacji na podstawie

materiału sprawy - z pominięciem reguł określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (zob. np.

postanowienie SN z 13 maja 2026 r., II CSKP 519/24). Poza sporem,

dopuszczalność skargi kasacyjnej podlega badaniu nie tylko przez Sąd Najwyższy,

ale także – a nawet przede wszystkim – przez sąd drugiej instancji (art. 3986 § 2

k.p.c.).

Po drugie, zgodnie z art. 21 k.p.c. jeżeli powód dochodzi pozwem kilku

roszczeń, zlicza się ich wartość. Zasada ta przekłada się również na wartość

przedmiotu zaskarżenia z tym zastrzeżeniem, że w postępowaniu kasacyjnym, przy

uwzględnieniu sytuacji szczególnych, nie może przekraczać wartości przedmiotu

zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym. Odpowiednie stosowanie art. 19-24

k.p.c. do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie

może uzasadniać jej aktualizacji przez podwyższenie ponad wartość

dotychczasową, a tożsamość zakresu rozstrzygnięcia kwestionowanego w apelacji

i w skardze kasacyjnej wyłącza dopuszczalność oznaczenia w skardze wartości

przedmiotu zaskarżenia w kwocie innej niż poprzednio w apelacji (zob. m.in.

postanowienie SN z 21 listopada 2024 r., III CZ 129/24).

Z wykładni semantycznej art. 21 k.p.c. wynika już, że muszą być

wyodrębnione poszczególne roszczenia, do których sądy meriti odnoszą się

w sentencji orzeczenia. Reguła ta nie podlega jakiejkolwiek modyfikacji

rozszerzającej. Z kolei znane są przykłady wykładni zawężającej, oparte na

konkretnych instytucjach prawnych, np. art. 21 k.p.c. nie dotyczy tych przypadków,

gdy po stronie pozwanej występuje współuczestnictwo materialne, a powód żąda

od każdego z pozwanych spełnienia solidarnie (lub in solidum) tego samego

świadczenia., nie odnosi się również do żądań ewentualnych i alternatywnych.

III CZ 333/22

4

Niewątpliwie, w przypadku wytoczenia powództwa obejmującego kilka

roszczeń wynikających z czynności bankowych należy mieć na uwadze

w szczególności art. 21 k.p.c., dla ustalenia wysokości opłaty sądowej zlicza się ich

wartość (zob. m.in. uzasadnienie uchwały SN z 28 stycznia 2022 r., III CZP 38/22,

OSNC 2022, nr 11, poz. 103).

Z powyższego wynika, że co do zasady kumulacji podlegają tylko te

roszczenia, o których sąd rozstrzyga w sentencji orzeczenia, a które uprzednio były

przedmiotem żądania. Wówczas należy zliczyć ich wartość, która zadecyduje m.in.

o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast, zasada ta nie obejmuje

różnych kwestii wstępnych (prejudycjalnych), nawet wówczas, gdy miały one wpływ

na treść orzeczenia, a o których sąd wypowiedział się tylko w treści uzasadnienia.

Należy mieć bowiem na względzie, że m.in. moc wiążąca wyroku odnosi się tylko

do wyrażonego w sentencji skutku prawnego i nie oznacza związania sądu (i stron)

ustaleniami zwartymi w uzasadnieniu innego prawomocnego orzeczenia (zob.

postanowienie SN z 20 grudnia 2024 r., I CNP 82/23). Nadto, procedura cywilna nie

przewiduje środka zaskarżenia skierowanego wyłącznie przeciwko uzasadnieniu.

Skoro zaś moc wiążąca prawomocnych orzeczeń sądowych określona w art. 365

§ 1 k.p.c. nie oznacza związania sądu i stron ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu

innego orzeczenia, w tym nie są nią objęte w szczególności rozstrzygnięcia

o kwestiach wstępnych, takich jak bezskuteczność czy nieważność umowy (zob.

postanowienie SN z 29 października 2024 r., I CSK 2375/23).

W rezultacie, o wartości przedmiotu sporu, a w konsekwencji także

o wartości przedmiotu zaskarżenia, decydują co do zasady roszczenia objęte

żądaniem pozwu i o których sąd wypowiedział się w sentencji orzeczenia. Z kolei,

w tym zakresie irrelewantne są kwestie wstępne (prejudycjalne), do których sąd

odniósł się w uzasadnieniu orzeczenia.

Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art.

39814 w zw. z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c. oraz zgodnie z art. 108 § 1 i art. 98 k.p.c.

rozstrzygnięto o kosztach postępowania zażaleniowego.

[S.J.]

III CZ 333/22

5

[r.g.]

Jacek Grela