Spółka w zarządzie przymusowym nie wniesie skargi kasacyjnej sama, SN oddalił zażalenie

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 18 kwietnia 2024 r. zasądził od M.

sp. z o.o. w Ł. na rzecz H. S.A. w W. 338 250 zł wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od 8 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty.

Wyrokiem z 9 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił ww. wyrok

w ten sposób, że oddalił powództwo.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła powódka, zaskarżając

orzeczenie w całości.

Postanowieniem z 26 listopada 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie

odrzucił skargę kasacyjną, ponieważ doszedł do przekonania, że została ona

wniesiona przez H. S.A. w W., czyli podmiot, który nie jest legitymowany do

III CZ 55/26

2

złożenia środka zaskarżenia ze względu na ustanowienie zarządcy przymusowego

w postępowaniu o ogłoszenie upadłości. Skarga taka podlega odrzuceniu jako

niedopuszczalna.

Powyższe orzeczenie zaskarżyła zażaleniem powódka, zarzucając

naruszenie:

1. art. 144 ust. 1 i 2 w zw. z art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku

Prawo upadłościowe (dalej: „pr. up.”) przez dokonanie ich błędnej wykładni

i w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do zarządcy

przymusowego ustanowionego w toku postępowania o ogłoszenie upadłości

powódki, podczas gdy jest to nieuzasadnione ze względu na zasadnicze różnice

zachodzące między postępowaniem o ogłoszenie upadłości, a właściwym

postępowaniem upadłościowym, w szczególności ze względu na fakt, że w toku

postępowania o ogłoszenie upadłości nie istnieje „masa upadłości”, a zatem nie

sposób uznać, by niniejsze postępowanie dotyczyło masy upadłości;

2. art. 3986 § 2 k.p.c. przez jego niesłuszne zastosowanie i odrzucenie skargi

kasacyjnej, w sytuacji gdy nie zachodziły ku temu podstawy.

We wnioskach skarżąca domagała się

uchylenia

zaskarżonego

postanowienia i nadania skardze kasacyjnej biegu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się nieuzasadnione.

Zgodnie z art. 40 ust. 4 pr. up. do zarządcy przymusowego przepisy art. 38

ust. 1a-3 oraz przepisy ustawy o syndyku stosuje się odpowiednio. Z kolei w myśl

art. 144 ust. 1 i 2 pr. up. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe,

administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być

wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.

Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz

w imieniu własnym.

Niewątpliwie należy zgodzić się ze skarżącą, że właściwe postępowanie

upadłościowe i postępowanie w postaci czynności zmierzających do ewentualnej

upadłości, to nie są tożsame postępowania. W istocie, zarządca przymusowy został

ustanowiony jako urzeczywistnienie innego sposobu zabezpieczenia majątku

III CZ 55/26

3

dłużnika, zgodnie z art. 40 ust. 1 pr. up. Stąd, jak trafnie zauważyła skarżąca,

przepisy pr. up. o syndyku stosuje się odpowiednio. Z natury rzeczy, odmienność

zabezpieczenia majątku dłużnika, a jego upadłość, jest oczywista. Tym niemniej,

w myśl powszechnej reguły odpowiednie stosowanie przepisów oznacza, że

niektóre z nich będą stasowane wprost, inne po modyfikacji, a jeszcze inne nie

będą miały w ogóle zastosowania. Mając to na względzie należy uznać, że co do

funkcji i pozycji syndyka i zarządcy przymusowego, poszczególne uregulowania

będą bardzo zbieżne. Z istoty bowiem zarządu przymusowego wynika, że wchodzi

on w rolę i kompetencje organu zarządzającego. Zatem, art. 144 ust. 1 w zw.

z art. 40 ust. 4 pr. up. należy tak wykładać, że po zabezpieczeniu majątku dłużnika

przez ustanowienie zarządu przymusowego nad jego majątkiem postępowania

sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące zabezpieczonego

majątku mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę

przymusowego albo przeciwko niemu.

W konsekwencji, po ustanowieniu zarządcy przymusowego, wszcząć

postępowanie kasacyjne wniesieniem skargi kasacyjnej i kontynuować je, mógł

tylko zarządca przymusowy. Tym bardziej, że od chwili ukazania się ogłoszenia

o ustanowieniu zarządcy przymusowego – co nie zmienia powyższej oceny – był

wystarczający czas na wniesienie skargi kasacyjnej przez uprawniony podmiot.

Co zaś się tyczy ewentualnego zawieszenia postępowania na podstawie art.

174 § 1 pkt 5 k.p.c. - który stanowi, że sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli

ustanowiono zarządcę przymusowego w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia

upadłości lub zarządcę tymczasowego w postępowaniu o otwarcie postępowania

sanacyjnego, a postępowanie dotyczy majątku objętego zabezpieczeniem – to

byłoby ono zasadne, gdyby dane postępowanie (tu: kasacyjne) było wszczęte.

Należy bowiem mieć na względzie, że postępowanie, w którym sąd drugiej instancji

wydał orzeczenie, ma status prawomocnie zakończonego. Zatem, kolejne

postępowanie, a więc postępowanie kasacyjne, może być wszczęte tylko przez

uprawniony podmiot. Wówczas dopiero można rozważać kwestię jego zawieszenia.

Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art.

39814 w zw. z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c.

III CZ 55/26

4

[S.J.]

[r.g.]

Jacek Grela