Kurator nie musi być ustanawiany dla uczestnika, który z wieku prawdopodobnie nie żyje

III CZP 45/25

2

Postanowieniem z 19 marca 2024 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach w sprawie

z wniosku Skarbu Państwa- Prezydenta Miasta G. z udziałem L. S., D. S., T. G., W.

S., J. S., E. Ś., E. S., M. H., D. S., B. P. i A. O. stwierdził, że Gmina G. nabyła 2

października 2020 r. przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości położonej

w G. przy ul. […] (dawniej […]), obręb ewidencyjny nr [...] składającej się z działki

ewidencyjnej nr [...], o powierzchni 0.0700 ha, nr jednostki rejestrowej [...],

jednostka ewidencyjna [...], dla której nie jest prowadzona księga wieczysta.

Apelację od tego postanowienia wnieśli uczestnicy postępowania W. S., J.

S., E. Ś., E. S., M. H., D. P. i A. O.

Sąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznając te apelacje powziął poważne

wątpliwości, którym dał wyraz występując z przedstawionym na wstępie

zagadnieniem prawnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przesłanką ustanowienia kuratora dla strony lub uczestnika postępowania,

którym ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe wywołujące potrzebę

podjęcia obrony ich praw jest to, aby ich miejsce pobytu nie było znane (art. 143

w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Przesłanka ta nie jest spełniona w sytuacji, w której

osoba, dla której miałby zostać ustanowiony kurator nie żyje. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z 14 lutego 2006 r., II CSK 86/05, nie publ.). Przesłanka

polegająca na tym, że miejsce pobytu strony lub uczestnika nie jest znane musi być

uprawdopodobniona (art. 144 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Mutatis mutandis

należy przyjąć, że uprawdopodobnieniu – jako przesłanka negatywna ustanowienia

kuratora podlega również okoliczność, że strona lub uczestnik postępowania nie

żyje. Uwzględniając normę wynikającą z art. 243 k.p.c. zastosowanie mogą tu mieć

wszelkie dopuszczalne środki uprawdopodobnienia bez związania sądu

szczegółowymi przepisami o postępowaniu dowodowym, w tym formalnymi

regułami co do znaczenia poszczególnych środków dowodowych, np. aktów stanu

cywilnego. Oznacza to, że art. 3 ustawy z 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach

stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 393) statuujący wyłączność

III CZP 45/25

3

dowodową aktów stanu cywilnego, nie ma tu zastosowania. Uprawdopodobnieniu

faktu, że dana osoba nie żyje – w braku jej aktu zgonu - służyć może natomiast akt

jej urodzenia wskazujący na to, że od chwili jej urodzenia upłynął tak długi czas, że

jest nieprawdopodobne – ze względu na jej wiek, aby osoba ta nadal żyła.

Niezasadne jest zatem ustanowienie kuratora dla uczestnika postępowania

nieznanego z miejsca pobytu, jeżeli jest nieprawdopodobne, że - ze względu na

wiek - pozostaje on przy życiu (art. 144 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lutego 2006 r., II CSK 86/05, nie publ.).

Z tych względów, Sąd Najwyższy powziął uchwałę, jak na wstępie.

Monika Koba

Grzegorz Misiurek

Karol Weitz

[r.g.]