SN nie rozpoznał wniosku o wyłączenie pięciu sędziów powołanych na wniosek nowej KRS

W sprawie M. D. , przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa w przedmiocie

wniosku o ponowne zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności

przez SSA M.F., zarejestrowana pod sygn. akt III KB 173/25.Do rozpoznania tej

sprawy został wylosowany następujący skład orzekający: SSN Jacek Grela

(przewodniczący), SSN Małgorzata Bednarek (sprawozdawca), SSN Paweł

Kołodziejski, SSN Adam Redzik, SSN Marek Dobrowolski.

Pismem z 31 grudnia 2025 r. M. D. złożył wniosek o wyłączenie SSN Jacka

Greli, SSN Małgorzaty Bednarek, SSN Pawła Kołodziejskiego, SSN Adama

III KB 173/25

2

Redzika, SSN Marka Dobrowolskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy III KB

173/25.

W uzasadnieniu wniosku M. D. podał, że dotyczy on osób powołanych na

urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

z 2018 r., poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS), a orzekanie przez takie osoby

prowadzi do kwalifikowanych wad orzeczenia, w tym nienależytej obsady sądu z art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k. Powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i trybunałów

międzynarodowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania.

Z art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego

bezstronności w danej sprawie. Z kolei na podstawie art. 29 § 5 ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, wprowadzonego nowelizacją z dnia

9 czerwca 2022 r. (Dz. U. poz. 1259, dalej uSN), ustawodawca dopuścił możliwość

badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego

do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów

niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego

powołaniu i postępowania po powołaniu - na wniosek uprawnionego, o którym

mowa w § 7 (strony postępowania w przedmiocie rozpoznania środka zaskarżenia),

jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia

standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z

uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Druga z powołanych regulacji określa szczególne postępowanie w zakresie

badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i

bezstronności, a jej zakres przedmiotowy jest węższy od przewidzianego w art. 41

§ 1 k.p.k. Limitują go wskazane w przepisie kryteria, a więc między innymi te, o

których mowa we wniosku - odnoszące się do okoliczności towarzyszących

powołaniu sędziego.

III KB 173/25

3

Choć obie regulacje służą sądowej kontroli aspektu bezstronności sędziego,

to art. 41 § 1 k.p.k. ma charakter ogólny, w związku z czym art. 29 § 5 ustawy

o Sądzie Najwyższym stanowi względem niego lex specialis, a pod względem

temporalnym lex posterior, co wywołuje ten sam skutek derogujący art. 41 § 1

k.p.k., w tej części, w której przedmioty obu regulacji się pokrywają (postanowienie

SN z 28 października 2022 r. sygn. akt II KK 375/22). Konsekwencją

zaprezentowanej wykładni jest stwierdzenie niedopuszczalności zastosowania art.

41 § 1 k.p.k. w sytuacji, w której z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że

dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 uSN.

Niezależnie od powyższego nadmienić należy, że Trybunał Konstytucyjny

w wyroku z 4 marca 2020 r. sygn. akt P 22/19, stwierdził, iż art. 41 § 1 w związku

z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego

(Dz.U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku

o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której

wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja

2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914

oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Już samo to stanowi podstawę do

pozostawienia wniosku bez rozpoznania w zakresie oparcia go o normę wynikającą

z przepisu art. 41 § 1 k.p.k.

Sąd Najwyższy w tym składzie nie podziela również stanowiska, iż udział

w rozpoznaniu sprawy sędziego Sądu Najwyższego, który na ten urząd został

powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw, wywołuje sam przez się i w każdym przypadku stan

nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., postulowany

w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I – 4110 –

1/20. Przypomnieć należy, iż uchwała ta pozbawiona została charakteru

normatywnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. sygn.

akt U 2/20, co powoduje, iż Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie, w

III KB 173/25

4

świetle treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, nie był nią związany. W świetle

przywołanego art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec tego żaden

sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania zmierzającego do

wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też samodzielnego

podważania obowiązywania jego wyroków.

Zważywszy powyższe tudzież fakt, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP,

Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, argumentacja

oparta na tezie, że sąd z udziałem sędziów powołanych w kwestionowanym trybie

nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy i nie spełnia wymogów

niezawisłości i bezstronności, nie mogła zostać uznana za trafną. Z tych względów

wniosek obrońcy skazanego był niedopuszczalny z mocy ustawy, co obligowało

Sąd Najwyższy do pozostawienia go bez rozpoznania. Trafność takiego

rozstrzygnięcia potwierdza również brak powiązania okoliczności powołania

sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie z przedmiotem sprawy III KB 173/25,

stanowiącego warunek sine qua non skuteczności takiego wniosku o wyłączenie,

także w kontekście linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, do której w swojej

argumentacji nawiązuje wnioskodawca. Oceny tej nie zmienia odwołanie się przez

wnioskodawcę do przesłanki nemo iudex in causa sua. W uwarunkowaniach

badanej sprawy orzekanie przez SSN Jacka Grelę, SSN Małgorzatę Bednarek,

SSN Pawła Kołodziejskiego, SSN Adama Redzika, SSN Marka Dobrowolskiego

nie prowadzi bowiem do złamania przywołanej zasady, albowiem nie będzie ona

orzekać „we własnej sprawie”. Przedmiot postępowania nie stanowi „jej sprawy”, a

udział w wydaniu orzeczenia w żaden sposób nie będzie miał wpływu na sferę „jej

własnych uprawnień lub obowiązków prawnych”. Takie rozumienie omawianej

przesłanki mogłoby doprowadzić do odsunięcia od orzekania znacznej liczby

sędziów (w skrajnych wypadkach wszystkich), a tym samym do nieuprawnionego

wpływania na skład sądu.

Podkreślić nadto wypada, iż status sędziego ma charakter jednorodny i nie

podlega różnicowaniu w żadnym aspekcie, chociażby dlatego, że pochodzi z tego

samego źródła, powołania na urząd przez Prezydenta RP, który powołując go na

urząd - inaczej nadając prawo jurysdykcji, zapewnia mu niezbędną demokratyczną

III KB 173/25

5

legitymizację oraz legitymizację całej władzy sądowniczej. To nadanie tytułu do

wykonywania władzy sądowniczej ucieleśnia prawo wskazanej osoby do

wykonywania władzy sądowniczej i kreuje nierozerwalną łączność każdego

powołanego sędziego z Rzecząpospolitą. Ten «stosunek kreacyjny», ma swe

źródło w prawie konstytucyjnym (P. Czarny, Realizacja konstytucyjnych

kompetencji Prezydenta RP w odniesieniu do sądów i Krajowej Rady Sądownictwa.

Uprawnienia kreacyjne Prezydenta wobec sądów, [w:] M. Grzybowski (red.),

System rządów Rzeczypospolitej Polskiej. Założenia konstytucyjne a praktyka

ustrojowa, Warszawa 2006). Dlatego wskazany warunek odnosi się w równej

mierze do sędziów sądów powszechnych, wojskowych, administracyjnych i

sędziów Sądu Najwyższego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[J.J.]

[a.ł]