SN oddalił kasację skazanej K.A. zarzucającej wadliwy skład sądu odwoławczego

Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie wyrokiem z 28 lutego

2025 r. sygn. akt II K 432/24/S w sprawie oskarżonej K.A. rozstrzygnął, iż:

1. na mocy art. 414 § 1 k.p.k. i art. 66 § 1 k.k., orzekając w zakresie czynów

zarzuconych oskarżonej K.A. w pkt. I i II aktu oskarżenia, warunkowo

umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonej o to, że w dniu 18

maja 2023 r. w K., podczas i w związku z pełnieniem przez

III KK 172/26

2

pokrzywdzonych policjantów Ł.J. i K.Z., obowiązków służbowych,

znieważyła ich słowami powszechnie uznawanymi za obelżywe a nadto

naruszyła nietykalność cielesną Ł.J. w ten sposób, że odpychała go,

chwytała za mundur i uderzyła oraz kopnęła, to jest o czyn z art. 222 § 1

k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz warunkowo umarzył

postępowanie karne przeciwko oskarżonej o czyn zarzucony jej w pkt. III

aktu oskarżenia, stanowiący występek z art. 226 § 1 k.k.;

2. na mocy art. 67 § 1 k.k. określa w stosunku do oskarżonej okres próby na 1

(jeden) rok;

3. na mocy art. 67 § 3 k.k. orzeka od oskarżonej nawiązkę na rzecz każdego

pokrzywdzonego, tj. na rzecz Ł.J., K.Z. i M.B. w kwocie po 200 (dwieście)

złotych;

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 7 listopada 2025 r. sygn. akt IV Ka

694/25 na skutek apelacji wniesionych przez oskarżyciela publicznego i obrońcę

oskarżonej zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że (pkt I wyroku):

1. uchylił rozstrzygnięcia zawarte w punktach I, II i III;

2. w ramach zarzutów z punktów I i II aktu oskarżenia, uznał oskarżoną K.A.

za winną tego, że w dniu 18 maja 2023 r. w K., podczas i w związku z

pełnieniem przez pokrzywdzonych policjantów Ł.J. i K.Z. obowiązków

służbowych, znieważyła ich słowami powszechnie uznawanymi za

obelżywe, a nadto naruszyła nietykalność cielesną Ł.J. w ten sposób, że

odpychała go, chwytała za mundur i uderzyła oraz kopnęła, czym

wyczerpała znamiona występku z art. 222 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k. i za to na mocy art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w

zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył jej karę grzywny w ilości 100 (stu)

stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę

10 (dziesięciu) złotych;

3. uznał oskarżoną K.A. za winną popełnienia czynu zarzucanego jej w

punkcie III aktu oskarżenia, czym wyczerpała znamiona występku z art.

226 § 1 k.k. i za to na mocy powołanego przepisu w zw. z art. 33 § 1 i 3

III KK 172/26

3

k.k. wymierza jej karę grzywny w ilości 50 (pięćdziesięciu) stawek

dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10

(dziesięciu) złotych;

4. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. w

miejsce kar grzywny orzeczonych w punktach 1.2 i 1.3 niniejszego

wyroku orzeka wobec oskarżonej karę łączną grzywny w ilości 120 (stu

dwudziestu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej

na kwotę 10 (dziesięciu) złotych;

5. na mocy art. 63 § 1 k.k. na poczet kary łącznej grzywny orzeczonej w

punkcie 1.4 niniejszego wyroku zaliczył okres zatrzymania oskarżonej w

dniu 18 września 2023 r. od godziny 17:30 do godziny 18:50.

W pozostałym zaś zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt II

wyroku).

Kasację od wyroku sądu II instancji wywiodła obrońca skazanej, która to

zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu wadliwość obsady sądu, stanowiącą

bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

ponieważ w składzie Sądu Okręgowego w Krakowie zasiadała sędzia X. Y., która w

związku z wadliwością jej powołania oraz prezentowaną postawą zawodową nie

spełnia standardów niezawisłości i bezstronności, zwłaszcza w okolicznościach

niniejszej sprawy, a sąd w tym składzie nie jest sądem powołanym zgodnie z

ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i

Podstawowych Wolności i nie spełnia standardów określonych w Orzecznictwie

Trybunału Praw Człowieka.

Podnosząc powyższy zarzut, obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

W odpowiedzi prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście

bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

III KK 172/26

4

Podniesiony przez obrońcę zarzut okazał się oczywiście bezzasadny, co

skutkowało rozpoznaniem i oddaleniem kasacji przez Sąd Najwyższy w trybie

wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. ten

nadzwyczajny środek zaskarżenia może być wniesiony wyłącznie z powodu

uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa,

jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Regułą przy tym jest, że

strona postępowania może wnieść kasację na korzyść wyłącznie w razie skazania

oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia

wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.). Celem

tego uregulowania jest ograniczenie wpływu do Sądu Najwyższego spraw, które nie

są na tyle poważne, aby uruchamiać w ich przypadku kontrolę o charakterze

nadzwyczajnym. Ustawodawca przewidział jednak, że ograniczenie to nie będzie

dotyczyło sytuacji, gdy strona postępowania kasację opiera na tzw. bezwzględnej

przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.).

Ranga tego rodzaju uchybień o fundamentalnym znaczeniu powoduje bowiem, że

wyrok taki nie może się ostać niezależnie od tego, jaka kara została orzeczona. Tak

więc stwierdzenie zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 439 k.p.k. skutkuje

koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia, bez badania czy uchybienie

takie miało wpływ na jego treść. Pomimo iż wobec K.A. nie orzeczono kary

pozbawienia wolności, to z uwagi na rodzaj i wagę podniesionego przez obrońcę

skazanego zarzutu z art. 439 § 1 k.p.k., należało go rozpoznać i ocenić jego

zasadność.

Rozważania należy rozpocząć od przypomnienia, że przepis art. 439 k.p.k.

ma charakter wyjątkowy, z uwagi na fakt, że zaistnienie jednej z taksatywnie

wymienionych w nim przyczyn obliguje sąd do orzekania poza granicami

zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz niezależnie od wpływu uchybienia na

treść wyroku. Niewątpliwie każde z uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k.

narusza prawo do rzetelnego procesu. W niniejszej sprawie natomiast skarżący

uchybienia rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

upatruje w udziale w rozpoznaniu sprawy przez sąd II instancji sędziego

powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.

III KK 172/26

5

Sąd Najwyższy zauważa, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła sugerowana

przez obrońcę nienależyta obsada składu Sądu Okręgowego w Krakowie,

stanowiąca negatywną przesłankę procesową, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Obrońca skazanej rzekome zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej

połączyła z obecnością w składzie orzekającym sądu odwoławczego sędzi Sądu

Okręgowego w X. Y., czyli sędzi powołanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w procedurze ukształtowanej

według ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.3 ze zm.). Niespełniającej

zatem – w opinii skarżącej, kryteriów niezawisłości ze względu na strukturalną

wadę w procesie powołania jej na stanowisko sędziowskie.

Odnosząc się do takiego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji,

zauważyć należy, iż moc wiążąca przywołanej przez skarżącą uchwały Sądu

Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I 4110 1/20 została uchylona

wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (dalej TK) z 20 kwietnia 2020 r. w sprawie U

2/20 (M.P.2020.376)., co powoduje, iż Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej

sprawie, w świetle treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, nie był nią związany. W

świetle przywołanego art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Wobec tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania

zmierzającego do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też

samodzielnego podważania obowiązywania jego wyroków. Abstrahując od tego,

podobnie jak nawiązująca do niej treściowo uchwała SN z 2 czerwca 2022 r. sygn.

akt I KZP 2/22, wskazywała ona, iż dla udowodnienia zaistnienia nienależytej

obsady sądu każdorazowo konieczne jest wykazanie in concreto (z czego zdaje

sobie sprawę autor, formułując powyższy zarzut kasacyjny), że sędzia nie

gwarantuje, chociażby minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości, a

przywołana instytucjonalna wadliwość miała wpływ na sposób rozstrzygnięcia. W

konsekwencji potencjalne naruszenie standardu rozpoznania sprawy przez

niezawisły i bezstronny sąd w konkretnej sprawie winno być rozpatrywane w

kategoriach innego rażącego naruszenia prawa [względna przyczyna odwoławcza;

postanowienie Sądu Najwyższego (dalej SN) z 30 listopada 2022 r. sygn. II KK

III KK 172/26

6

468/22]. Innymi słowy, w myśl przedstawionej w uchwale wykładni, może to

zaistnieć, gdy wadliwość procesu powoływania sędziego prowadzi, w konkretnych

okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w

rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności. Sam zaś udział w tej procedurze wyklucza

przyjęcie a priori nienależytej obsady sądu, a co za tym idzie zaistnienia

bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.

Wymagana jest bowiem wnikliwa analiza osoby sędziego w kontekście

postępowania nominacyjnego oraz jego postawy w toku postępowania. Powoduje

to, iż okoliczności mogące mieć wpływ a bezstronność sędziego w danej sprawie,

muszą zostać wykazane za pomocą faktów. Zarzut postawiony w kasacji nie mógł

zatem okazać się skuteczny, gdyż skarżący nie wskazał na istnienie okoliczności

uzasadniających wątpliwości, że proces powołania wymienionej sędzi Sądu

Okręgowego prowadził in concreto do naruszenia konstytucyjnego i konwencyjnego

standardu niezawisłości i bezstronności sądu.

Zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w niniejszym składzie,

bezwzględne przyczyny odwoławcze, skutkujące przecież koniecznością

uwzględniania z urzędu i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych

zarzutów oraz ich wpływu na treść orzeczenia, wymagają, aby do tego grona

zaliczać jedynie stany o obiektywnym i łatwo weryfikowalnym charakterze. Gdyby

bowiem wspomniane konsekwencje miało wywoływać uchybienie, którego

stwierdzenie wymagałoby przeprowadzenia wielopłaszczyznowych i wysoce

ocennych analiz, prawo stron procesu karnego do przewidywalności działań

organów procesowych oraz własnej sytuacji procesowej, nawet po

uprawomocnieniu się orzeczenia, zostałoby w sposób istotny ograniczone,

przekładając się na istotne ograniczenie gwarancji procesowych, w tym te związane

z prawem do zaskarżenia orzeczenia, czy uzyskania pewnego, wiążącego

rozstrzygnięcia. Próba oceny przeprowadzenia owej analizy pod kątem

niezawisłości i bezstronności z punktu widzenia art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w istocie

zmierza do relatywizacji bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które są albo ich

nie ma i nie podlegają one ocenie z punktu widzenia natężenia (por. postanowienie

III KK 172/26

7

SN z 28 grudnia 2022 r. sygn. akt. IV KK 477/22). Każdy bowiem sąd, dysponując

własnym atrybutem niezawisłości, inaczej może postrzegać i oceniać kwestię

spełnienia minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości. Strony

postępowania w takim stanie rzeczy nie będą miały wówczas pewności co do

wyników takiej oceny, co istotnie zaprzecza procesowej skuteczności

bezwzględnych przyczyn odwoławczych w sposób zdefiniowany przez

ustawodawcę i ugruntowane dotychczas orzecznictwo. Na tym zaś tle wskazać

należy, że celem i wartością demokratycznego państwa jest zapewnienie

bezpieczeństwa prawnego i pewności obrotu prawnego, immanentnie powiązanego

z jednolitością stosowania prawa przez sądy (zob. wyrok TK z 13 października

2015 r. sygn. akt SK 63/12). Powyższe stwierdzenie jest tym bardziej adekwatne w

kontekście bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które powinny być oczywiste,

łatwo dostrzegalne, a przez to możliwie jednolicie stosowane w orzecznictwie.

Skarżąca nie podniosła także żadnych zarzutów osobistych pod adresem

sędzi X. Y. jako członka składu orzekającego w sprawie Sądu Okręgowego w

Krakowie, wskazujących, iż podczas rozpoznania przedmiotowej sprawy poddana

była jakimkolwiek naciskom, czy choćby sugestiom ze strony czynników

zewnętrznych, albo nie zachowała wymaganej bezstronności, czy obiektywizmu.

Odnosząc powyższe do sformułowanej przez skarżącą argumentacji, Sąd

Najwyższy w realiach tej sprawy nie dopatrzył się żadnego związku między

okolicznościami powołania sędzi na urząd a samym rozstrzygnięciem sprawy, w

szczególności by wywarły one jakikolwiek negatywny wpływ na sposób rozpoznania

zwyczajnego środka odwoławczego przez Sąd Okręgowy w Krakowie. W

rozważanym kontekście nie ma zatem mowy nie tylko o uchybieniach wymienionym

w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale także o żadnym innym rażącym naruszeniu prawa,

mogącym mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu,

rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o treść przepisów

art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.

[WB]

[r.g.]

III KK 172/26

8