Sąd Najwyższy uchylił wyrok za kradzież z włamaniem, bo błędnie przypisano multirecydywę

Wyrokiem z dnia 27 lutego 2025 r., II K 488/24, Sąd Rejonowy w Kołobrzegu

uznał J.K. za winnego tego, że w dniu 16 czerwca 2024 r. w K. przy ul. [...], a

III KK 194/26

2

następnie w miejscowości G., gm. K., na ul. […], działając w krótkich odstępach

czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, włamał się przy użyciu karty

płatniczej Banku „[...]” na rachunek bankowy dokonując dwóch nieautoryzowanych

transakcji na łączną kwotę 86,26 zł na szkodę N.J., przy czym zarzucanego mu czynu

dopuścił się po odbyciu co najmniej kary roku pozbawienia wolności, orzeczonej

wyrokiem Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie II K

118/18 za czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., objętego następnie wyrokiem

łącznym Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 7 listopada 2018 r, II K 571/18, którym

orzeczono karę łączną 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz wyrokiem

łącznym Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 22 maja 2019 r, II K 35/19, którym

orzeczono karę łączną 2 lat i 11 miesięcy pozbawienia wolności i objętego następnie

wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 17

lutego 2020 r, V K 760/19, którym orzeczono karę łączną 4 lat i 2 miesięcy

pozbawienia wolności, a którą J.K. odbywał w okresie od dnia 17 września 2019 r.

do dnia 1 marca 2023 r, to jest czynu z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. w zw.

z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. wymierzył

oskarżonemu karę 2 lat pozbawienia wolności. Wyrok ten nie został skutecznie

zaskarżony i uprawomocnił się.

Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego, w trybie art. 521 § 1 k.p.k.,

wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości i zarzucając: „rażące i mające

istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa materialnego, a

mianowicie art. 64 § 2 k.k., polegające na błędnym przyjęciu, że J.K. przypisanego

mu przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. dopuścił się w warunkach recydywy specjalnej

wielokrotnej, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności dotyczących uprzedniej

karalności oskarżonego prowadzi do wniosku, że działał on w warunkach recydywy

specjalnej podstawowej, przewidzianej w art. 64 § 1 k.k., albowiem czyn, który

oskarżony uprzednio popełnił w warunkach art. 64 § 1 k.k., stanowiący podstawę

przyjęcia przez Sąd multirecydywy w odniesieniu do czynu aktualnie przypisanego,

obejmował występek nienależący do kategorii przestępstw enumeratywnie

wymienionych w art. 64 § 2 k.k.”. Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kołobrzegu do

ponownego rozpoznania.

III KK 194/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Rzeczywiście w tej sprawie błędnie przypisano J.K. odpowiedzialność karną

w warunkach tzw. multirecydywy. Zarówno w dacie popełnienia przez oskarżonego

zarzucanego mu występku, jak i w dacie orzekania przez Sąd meriti, przepis art. 64

§ 2 k.k. stanowił, co następuje: jeżeli sprawca uprzednio skazany w warunkach

określonych w art. 64 § 1 k.k. lub art. 64a k.k., który odbył łącznie co najmniej rok

kary pozbawienia wolności i w ciągu 5 lat po odbyciu w całości lub części ostatniej

kary popełnia ponownie umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu,

przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo

przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia, sąd

wymierza karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane przestępstwo w

wysokości od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę do

górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Uznanie, że

sprawca działał w warunkach recydywy specjalnej wielokrotnej (art. 64 § 2 k.k.)

wymaga więc ustalenia, że sprawca będąc uprzednio skazany w warunkach

określonych w art. 64 § 1 k.k. (lub art. 64a k.k.), w ciągu 5 lat po odbyciu w całości

lub części ostatniej kary pozbawienia wolności (łącznie w wysokości co najmniej

roku), popełnia ponownie umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu,

przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo

przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2018 r., II KK 95/18). Co istotne jednak, użyte w

art. 64 § 2 k.k. określenie „ponownie” oznacza, że dla zastosowania tego przepisu

konieczne jest, aby uprzednie skazanie sprawcy w warunkach art. 64 § 1 k.k.,

stanowiące podstawę przyjęcia recydywy specjalnej wielokrotnej w odniesieniu do

czynu aktualnie zarzuconego, obejmowało przestępstwo należące do kategorii tych,

które zostały enumeratywnie wymienione w art. 64 § 2 k.k. (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 14 lutego 2018 r., IV KK 525/17). Innymi słowy, jak trafnie

podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 maja 2021 r., V KK 172/21,

okolicznością warunkującą zastosowanie tego przepisu nie jest popełnienie

III KK 194/26

4

przestępstwa podobnego do tego, za które sprawca został skazany w warunkach

określonych w art. 64 § 1 k.k., lecz ponowne popełnienie przez sprawcę, skazanego

w warunkach określonych w tym przepisie, rodzajowo tożsamego przestępstwa

wymienionego w art. 64 § 2 k.k.

Podstawą przyjęcia przez Sąd Rejonowy w Kołobrzegu działania J.K. w

warunkach tzw. multirecydywy, uregulowanej w art. 64 § 2 k.k., było ustalenie, że

przypisanego mu przestępstwa, wyczerpującego ustawowe znamiona czynu z art.

279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., dopuścił się będąc uprzednio skazany wyrokiem

Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 12 czerwca 2018 r., II K 118/18, za czyn z art.

286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności (którą to karę,

ostatecznie objętą – na mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum

w Szczecinie z dnia 17 lutego 2020 r., V K 760/19 – węzłem kary łącznej 4 lat i 2

miesięcy pozbawienia wolności, odbył w okresie od dnia 17 września 2019 r. do dnia

1 marca 2023 r.). Świadczy o tym wprost opis czynu przypisanego oskarżonemu, jak

i ustalenia faktyczne wskazane przez Sąd meriti w uzasadnieniu wyroku (k. 120-123,

odpis wyroku w sprawie II K 118/18 k. 65; odpis wyroku łącznego w sprawie V K

760/19 k. 74).

Tymczasem, katalog przestępstw zawarty w art. 64 § 2 k.k., w którym powinno

mieścić się także wcześniejsze skazanie w warunkach art. 64 § 1 k.k., nie obejmuje

występku stypizowanego w art. 286 § 1 k.k., przypisanego wyrokiem w sprawie II K

118/18. O ile bowiem czyn z art. 286 § 1 k.k. niewątpliwie skierowany jest przeciwko

mieniu, to nie należy on do przestępstw przeciwko mieniu popełnionych z użyciem

przemocy lub groźby jej użycia, o których mowa w art. 64 § 2 k.k. (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 14 lipca 2016 r., III KK 224/16). W tej sytuacji uprzednie

prawomocne skazanie J.K. wyrokiem Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 12

czerwca 2018 r., II K 118/18, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że

dopuszczając się w dniu 16 czerwca 2024 r. przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. w zw. z

art. 12 § 1 k.k., działał on w warunkach recydywy specjalnej wielokrotnej,

wskazanych w art. 64 § 2 k.k. Jednocześnie analiza danych o karalności J.K. (k. 56-

62) oraz zapadłych wobec niego wyroków skazujących (k. 64-74) powadzi do

wniosku, iż podstawą takiego ustalenia nie mogą być również skazania oskarżonego

innymi prawomocnymi wyrokami.

III KK 194/26

5

Wadliwe przypisanie tzw. multirecydywy bez wątpienia stanowi rażące

naruszenie prawa materialnego i ma istotny wpływ na treść wyroku (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 14 lipca 2016 r., III KK 224/16; z dnia 12 stycznia 2022 r., II KK

580/21). Istotne przy tym jest, że powyższe uchybienie nie eliminuje możliwości

ponownego skazania sprawcy w warunkach recydywy specjalnej podstawowej, pod

warunkiem spełnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 64 § 1 k.k. W tej

sprawie jest to możliwe. Przypisane J.K. wyrokiem w sprawie II K 118/18 (oraz także

kilkoma innymi wyrokami, wskazanymi w karcie karnej) przestępstwo z art. 286 § 1

k.k. (za które wymierzono karę jednostkową pozbawienia wolności w wysokości

powyżej 6 miesięcy) jest bowiem przestępstwem podobnym do występku z art. 279

§ 1 k.k. w rozumieniu art. 115 § 3 k.k.

Przeprowadzając postępowanie ponownie Sąd Rejonowy prawidłowo

uwzględni dotychczasową karalność oskarżonego i jej wpływ na warunki, w jakich

możliwe jest pociągnięcie J.K. do odpowiedzialności karnej (o ile wyda wyrok

skazujący).

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku.

Kazimierz Klugiewicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek Marek Pietruszyński

[WB]

[r.g.]