Sąd najwyższy

Obrońca A.C., na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., wniósł o wyłączenie sędziego

Sądu Najwyższego S.S. od udziału w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy.

Podstawę swego wniosku jego autor upatruje w tym, że SSN S.S. został powołany

na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w

składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), co

powoduje, że udział tego sędziego w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy

prowadziłby do naruszenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez

bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz

oraz standardu konstytucyjnego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ale także do

III KK 202/26

2

przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

Sąd Najwyższy w składzie niniejszym popiera ten kierunek wykładni,

stosownie do którego przepis art. 41 § 1 k.p.k. musi być intepretowany w taki

sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania sprawy przez niezależny i

bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Uwzględnić więc należy to, czy rozpoznanie

sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o realizacji standardu

niezależności i bezstronności, który jest gwarantowany przez przepisy art. 45 ust. 1

Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 Karty Praw Podstawowych (por. np.

postanowienie SN z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22).

Nie może budzić wątpliwości, że udział SSN S.S. w składzie sądu

rozstrzygającym przedmiotową sprawę prowadzić może do naruszenia wskazanych

standardów, właśnie z uwagi na to, że został on powołany na urząd sędziego Sądu

Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w

składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Na wadliwość tej procedury

wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w uchwale

składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 oraz w uchwale

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22.

Nadto, w świetle pierwszej z przywołanych uchwał nienależyta obsada sądu w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi wówczas, gdy w składzie sądu bierze

udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami wspomnianej

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Podkreślić również trzeba, że każdy polski sąd jest związany dokonaną

przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 EKPCz, a to

nakazuje przyjmować, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do

tego Sądu w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym

naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny

III KK 202/26

3

sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz. Prowadzi też do

naruszenia standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Nadto, dostrzec trzeba, że biorąc udział w rozpoznaniu niniejszej sprawy

sędzia Sądu Najwyższego S.S. musiałby rozstrzygać co do podnoszonego w

kasacji zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k. z uwagi na nienależytą obsadę sądu, wobec tego, że w jego składzie

zasiadali sędziowie powołani na urząd sędziego na wniosek KRS, którą

ukształtowano na mocy wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., samemu

będąc powołanym na urząd sędziego Sądu Najwyższego właśnie z udziałem

kwestionowanej KRS. Tym samym SSN S.S. wypowiadałby się odnośnie do

okoliczności, która i jego bezpośrednio dotyczy. Tego rodzaju sytuacja w odbiorze

zewnętrznym mogłaby zostać odczytana jako postąpienie nieutrwalające obrazu

sądu jako działającego w warunkach bezstronności.

Wyłączenie SSN S.S. od udziału w rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy

spowoduje więc wyeliminowanie wszelkich mogących powstać wątpliwości w

zakresie zapewnienia skazanemu prawa do rozpoznania jego sprawy w

postępowaniu kasacyjnym przez niezawisły i niezależny sąd ustanowiony ustawą w

rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 6

ust. 1 EKPCz (por. np. postanowienia SN: z dnia 13 października 2021 r., II KO

30/21 czy z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22).

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]