Sąd najwyższy

R. W. został oskarżony o to, że w dniu 17 września roku w N. woj. […],

kierował samochodem dostawczym m-ki V. o nr rejestracyjnym […] w ruchu

III KK 297/26

2

lądowym znajdując się w stanie nietrzeźwości (0,32 mg/l alkoholu w wydychanym

powietrzu), tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 1 grudnia 2025 r., sygn. akt II

K 511/25 uznał oskarżonego R. W. za winnego popełnienia zarzuconego mu w

akcie oskarżenia czynu, przy czym przyjął, iż dopuścił się go w dniu 17 sierpnia

2024 r. i za to na mocy art. 178a § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. w zw. z

art. 33 § 1 i § 3 k.k. skazał go na karę grzywny w wysokości 150 (sto pięćdziesiąt)

stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20

(dwadzieścia) złotych (pkt I). Ponadto sąd orzekł o środkach karnych (pkt II i III), o

zaliczeniu okresu zatrzymania prawa jazdy (pkt IV) oraz o kosztach sądowych (pkt

V).

Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego.

Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 5 marca 2026 r., sygn. akt

II Ka 31/26 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (pkt I) i orzekł o kosztach sądowych

(pkt II).

Kasację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanego, który

zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1/ rażące naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ

na treść orzeczenia, to jest art. 439 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.k. przez to, że w składzie

sądu odwoławczego brała udział osoba nieuprawniona do orzekania, przez co sąd

był nienależycie obsadzony gdyż w składzie sądu uczestniczyła - jako sędzia

przewodniczący i sprawozdawca - powołany na urząd sędziego Sądu Okręgowego

w Tarnobrzegu – X. Y. prawnik wobec którego z uwagi na model procedowania i

opiniowania kandydata na to stanowisko, naruszono art.187 ust.1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej bowiem Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w

trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3) nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób

wyłaniania i reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust.1 Konstytucji,

w rozumieniu uchwały Sądu Najwyższego sygn. I KZP 2/22 z dnia 8 czerwca 2022

r., co w efekcie prowadzi do wniosku, że skład sądu wyłoniony z udziałem tak

III KK 297/26

3

powołanego sędziego prowadzi do uznania, że skład sądu nie stanowił sądu

„ustanowionego na mocy ustawy” o którym mowa w art. 6 ust. 2 Konwencji EKPC,

2/ rażące naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności art. 63

§ 1 i § 3 i § 4 k.k. przez nadanie pojęciu „okres zatrzymania prawa jazdy” takiego

rozumienia, że obejmuje ono wyłącznie okres zakreślony w orzeczeniu sądu

odnoszącym się do stosowania tego środka, a nie okres rzeczywistego zatrzymania

prawa jazdy, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego pojęcia prowadzi do

wniosku odmiennego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w

Tarnobrzegu z dnia 5 marca 2026 r. w sprawie sygn. akt II Ka 31/26 w całości i

przekazanie sprawy sądowi właściwemu do ponownego rozpoznania wniesionej w

sprawie apelacji.

W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Tarnobrzegu wniósł o jej

oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego jest oczywiście bezzasadna,

co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 535 § 1 k.p.k. kasacja

jako nadzwyczajny środek zaskarżenia może być wniesiona wyłącznie z powodu

uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa,

jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.

Zasadą przy tym jest, że strona postępowania może wnieść kasację na

korzyść wyłącznie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo

skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej

wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.). Ustawodawca przewidział jednak, że ograniczenie

to nie będzie dotyczyło sytuacji, gdy strona postępowania kasację opiera na tzw.

bezwzględnej przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt

1 k.p.k.). Ranga tego rodzaju uchybień o fundamentalnym znaczeniu powoduje

bowiem, że wyrok taki nie może się ostać niezależnie od tego jaka kara została

orzeczona. Tak więc stwierdzenie zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 439 k.p.k.

III KK 297/26

4

skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia, bez badania czy

uchybienie takie miało wpływ na jego treść.

R. W. został skazany na karę 150 stawek dziennych grzywny po 20 zł

stawka. W przedmiotowej sprawie ma zatem zastosowanie ograniczenie

wynikające z treści art. 523 § 2 k.p.k., a dopuszczalność niniejszej kasacji wynika z

faktu, że podniesiono w niej wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Z

uwagi na powyższe Sąd Najwyższy rozpoznał wniesioną kasację jedynie w

zakresie zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, pomijając tym samym

zarzut obrazy prawa materialnego. Skoro przepis art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. ogranicza

podstawy kasacyjne wyłącznie do tzw. bezwzględnych przyczyn odwoławczych, nie

można w nich „przy okazji” podnosić innego rodzaju uchybień (zob. postanowienie

SN z dnia 26 września 2023 r., III KZ 35/23; postanowienie SN z dnia 22 września

2022 r., I KK 310/22).

Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zaistniała

bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu. Wskazać

należy, że art. 439 § 1 k.p.k. zawiera katalog bezwzględnych przyczyn

odwoławczych, które mają charakter zamknięty i nie mogą podlegać wykładni

rozszerzającej (zob. J. Izydorczyk, Granice orzekania sądu odwoławczego w

polskiej procedurze karnej, Łódź 2010, s. 216; postanowienie SN z dnia 7 lipca

2010 r., II KK 95/10). Uchybienia te mają tak poważny charakter, że zawsze

skutkują uchyleniem orzeczenia, muszą być brane pod uwagę z urzędu,

niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, bez względu na to,

czy uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia (zob. P. Hofmański, S.

Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2018, s. 551–556; D. Świecki,

Rozprawa apelacyjna w polskim procesie karnym, Warszawa 2006, s. 30–31; D.

Świecki, Apelacja w postępowaniu karnym, Warszawa 2012, s. 235). Dlatego też

bezwzględne przyczyny odwoławcze nie mogą być ocenne, muszą

charakteryzować się pewnością ich zaistnienia, winny mieć charakter niemal

automatyczny, ograniczający się do stwierdzenia zaistnienia lub nie, określonego w

tym przepisie stanu rzeczy, albowiem wyznaczają one minimalne standardy

procedury karnej demokratycznego państwa prawnego, których naruszenie

III KK 297/26

5

powoduje uchybienie podstawowym regułom procesu karnego (zob. postanowienie

SN z dnia 16 stycznia 2024 r., IV KK 341/23).

Odnosząc się do przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

określanej mianem „nienależytej obsady sądu”, na którą w kasacji powołuje się

skarżący, podkreślić trzeba, że tradycyjnie wiązana była i nadal być musi wyłącznie

z rozpoznaniem sprawy w składzie odbiegającym liczbowo lub strukturalnie

(jakościowo) od składu przewidzianego dla rozpoznania danej kategorii spraw w

sądzie określonego szczebla lub w danym postępowaniu. Konsekwentnie, spod

zakresu zastosowania tej regulacji, wyłączano także przypadki stanowiące jedynie

naruszenia natury organizacyjno-porządkowej (zob. m. in. J. Matras (w:) Kodeks

postępowania karnego, pod red. K. Dudki, WKP 2018, komentarz do art. 439, teza

9). Uchybienia związane z zasiadaniem w składzie orzekającym osoby, co do której

zachodziły podstawy wyłączenia, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k.,

konsekwentnie traktowane są jako względne przyczyny odwoławcze. Uchybieniem

mieszczącym się w treści art. 439 § 1 k.p.k. jest taka więc tylko sytuacja, gdy w

rozpoznaniu sprawy bierze udział sędzia podlegający wyłączeniu na podstawie art.

40 k.p.k. (zob. m. in. R. A. Stefański, Wyłączenie sędziego z mocy orzeczenia

sądu, Przegląd Sądowy 2007, z. 6, s. 119; postanowienie SN z dnia 24 lutego 2015

r., V KK 2/15; postanowienie SN z dnia 29 marca 2018 r., V KZ 15/18).

Powyższych ustaleń nie może zmienić treść uchwały trzech połączonych Izb

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, która na

skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U

2/20, przestała obowiązywać, albowiem Trybunał stwierdził, że uchwała składu

połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, jest niezgodna z art.

179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2

Konstytucji RP; art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1

EKPC. Tym samym nie ma racji bytu także odwołująca się do tej uchwały, uchwała

Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2022 r., sygm. Akt I KZP 2/22.

Badanie przez Sąd Najwyższy lub sąd odwoławczy niezawisłości sędziego

pod kątem zaistnienia nienależytej obsady sądu, w trybie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

wprowadza zatem nieznaną ustawie procedurę o charakterze inkwizycyjnym oraz

III KK 297/26

6

stanowi oczywiste i rażące naruszenie art. 42a § 3 - § 14 Prawa o ustroju sądów

powszechnych i art. 7 w zw. z art. 87 Konstytucji RP, skutkujące jednocześnie

pozbawieniem testowanego sędziego prawa do właściwego rzeczowo i miejscowo

sądu ustanowionego ustawą oraz pozbawieniem prawa do skutecznego środka

odwoławczego, a nadto pozbawieniem prawa oskarżonego do rozpoznania sprawy

w rozsądnym terminie – co stanowi oczywiste i rażące naruszenie art. 45 ust. 1 i

art. 78 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności (zob. postanowienie SN z dnia 7 sierpnia

2024 r., I KZ 34/24). Zatem uchylanie wyroków wydanych przez sędziów

powołanych na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, z

uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., narusza

obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej prawo (art. 55 § 5 Prawa o ustroju sądów

powszechnych i art. 29 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym). Takie procedowanie

podważa konstytucyjny ustrój demokratycznego państwa prawa, uderza w

bezpieczeństwo prawne i stabilność orzeczeń oraz powoduje chaos i anarchię (zob.

postanowienie SN z dnia 3 grudnia 2025 r., IV KZ 35/25).

Reasumując, powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24). Podnieść

bowiem trzeba, że sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r., czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją, o czym orzekł

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18.

Zresztą także obecna Krajowa Rada Sądownictwa została powołana na podstawie

tej samej ustawy i nie jest kwestionowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości,

sędziów czy strony postępowania. Jest to oczywiście zaprzeczenie całej fałszywej

narracji o „niekonstytucyjnych” sędziach, powołanych po 2017 r. Prawda zaś jest

taka, że procedura powołania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS,

ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jest zgodna z Konstytucją i

III KK 297/26

7

w żaden sposób nie wpływa na status sędziego i jego niezawisłość. Nie tylko nie

ma podstaw do kwestionowania takich sędziów oraz ich wyroków, ale działania

takie są jawnym łamaniem prawa (zob. A. Dziergawka, Krajowa Rada Sądownictwa

w aspekcie trybu powołania sędziów, Consilium Iuridicum, nr 1(17)/2026, s. 63).

W kontekście przywołanych wyżej wyroków Trybunału Konstytucyjnego

należy zauważyć, że w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec

tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania zmierzającego

do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też samodzielnego

podważania obowiązywania wyroku tego Trybunału (zob. postanowienie SN z dnia

25 stycznia 2024 r., I KK 107/23).

Z orzecznictwa międzynarodowego można wywnioskować także, że udział

Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w procesie powoływania sędziów, nie może sama

w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów

wyłonionych w tym procesie ani statusu sądu z ich udziałem (zob. np. wyrok TSUE

z 21 grudnia 2023 r. L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C -718/21,

wyrok TSUE z dnia 24 marca 2026 r., C-521/21).

Odnosząc się do samych skutków orzecznictwa międzynarodowego w

systemie prawa polskiego, w pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że w Polsce

istnieje wieloskładnikowy system prawny, który obejmuje prawo krajowe, unijne

oraz międzynarodowe. Źródłami prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane

umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 Konstytucji RP). Z treści art.

91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP wynika, że ratyfikowane za uprzednią zgodą

wyrażoną w ustawie lub referendum ogólnokrajowym umowy międzynarodowe,

stanowią część polskiego krajowego porządku prawnego, zaś w wypadku kolizji

mają pierwszeństwo przed ustawami zwykłymi. Zasada pierwszeństwa prawa

stanowionego przez organizację międzynarodową nie ma zastosowania w wypadku

kolizji z Konstytucją RP, która zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi

najwyższe prawo w Polsce. Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się na ten temat w

wielu orzeczeniach, a zwłaszcza w wyrokach dotyczących Traktatu akcesyjnego

(zob. postanowienie TK z dnia 22 czerwca 2005 r., K 18/04) i Traktatu z Lizbony

III KK 297/26

8

(zob. wyrok TK z dnia 24 listopada 2020 r., K 32/09). W wyroku z dnia 20 kwietnia

2020 r., w sprawie o sygn. U 2/20, Trybunał Konstytucyjny powtórzył, że art. 8 ust.

1 Konstytucji jednoznacznie gwarantuje postanowieniom Konstytucji status

„najwyższego prawa Rzeczypospolitej Polskiej", także w zestawieniu z przepisami

prawa Unii Europejskiej (zob. wyrok TK z dnia 27 kwietnia 2005 r., P 1/05, OTK ZU

nr 4/A/2005, poz. 42; wyrok TK z dnia 11 maja 2005 r., K 18/04; wyrok TK z dnia 24

listopada 2010 r., K 32/09).

Orzeczenia ETPC mają zatem charakter deklaratoryjny, wobec czego nie

wywołują skutku kasatoryjnego, same w sobie nie powodują zmiany sytuacji

skarżącego, nie tworzą dla niego żadnego nowego prawa, a jedynie stwierdzają

fakt naruszenia Konwencji i definiują jego zakres (zob. wyrok SN z dnia 23

listopada 2023 r., II KO 74/23; wyrok SN z dnia 9 grudnia 2009 r., IV KO 103/09;

zob. również P. Hofmański, S. Zabłocki, Glosa do wyroku Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka w Strasburgu z 25 marca 1998 r., sygn. 45/1997/829/1035, w

sprawie Belziuk przeciwko Polsce, Palestra 1998, z. 7-8, s. 10-11; A. Bodnar,

Wykonywanie orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Polsce.

Wymiar instytucjonalny, Warszawa 2018, s. 70).

Działania sądów, zmierzające do „bezpośredniego stosowania” wyroków

TSUE lub ETPC, przy traktowaniu ich jako podstawy prawnej orzekania, są

niezgodne z prawem i statutem prawnym takich wyroków (zob. szerzej: M.

Muszyński, O alternatywnej praworządności, Consilium Iuridicum 2023, nr 7, s. 30-

32). Orzecznictwo międzynarodowe nie stanowi źródła prawa, zaś o jego

deklaratoryjnym charakterze wprost stanowi art. 260 ust. 1 TFUE, zgodnie z

którym: „Jeśli Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdza, że Państwo

Członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą na mocy

Traktatów, Państwo to jest zobowiązane podjąć środki, które zapewnią wykonanie

wyroku Trybunału”. Takie wyroki nie wchodzą do systemu prawa krajowego, który

cały czas obowiązuje, aż do momentu uchylenia lub zmiany przepisów krajowych.

Obowiązek wykonania wyroków TSUE i ETPC spoczywa na państwie, zaś

zgodnie z Konstytucją RP, to rząd, który reprezentuje państwo, jako inicjator

procedury wykonawczej, powinien w takiej sytuacji przygotować stosowny projekt

nowej normy prawnej, biorąc udział w procedurze ustawodawczej. Tym samym do

III KK 297/26

9

czasu zmiany prawa krajowego, sądy muszą procedować na podstawie krajowych

norm prawnych, nawet sprzecznych z unijnymi traktatami. W takim przypadku

samodzielne działanie sądów byłoby zastąpieniem ustawodawcy w jego prawie do

stanowienia i zmiany prawa, co jest działaniem pozaprawnym, wykraczającym poza

kompetencje władzy sądowniczej, polegającej na wykładni i stosowaniu prawa.

Dlatego orzekanie przez sędziów, oparte bezpośrednio na orzecznictwie TSUE i

ETPC, bez podstawy prawnej w prawie krajowym oraz wbrew obowiązującemu

prawu, narusza art. 7 i 178 ust. 1 Konstytucji RP.

Jak słusznie wskazano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7

października 2021 r., w sprawie o sygn. akt K 3/21, orzecznictwo jakiegokolwiek

sądu, czy to zagranicznego, czy to krajowego, nie może zwolnić polskich sędziów z

obowiązku stosowania Konstytucji RP ani upoważnić sędziów do odmowy

stosowania przepisu Konstytucji RP, którego, zdaniem sądu, nie można pogodzić z

jakąkolwiek interpretacją innego przepisu prawa, w szczególności przepisu prawa

Unii Europejskiej. Art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wymaga, aby sędziowie kierowali

się tylko Konstytucją oraz ustawami i zasada ta, na podstawie art. 8 ust. 2

Konstytucji RP, podlega bezpośredniemu stosowaniu, z pierwszeństwem wobec

innych przepisów prawa. Tym samym uwzględnienie kasacji byłoby działaniem

niezgodnym z obowiązującym prawem.

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w części dyspozytywnej

postanowienia, obciążając skazanego kosztami postępowania kasacyjnego w myśl

art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.

[J.J.]

[r.g.]