Kierowca jeżdżący pod zakazem. SN oddalił kasację o obsadzie sądu odwoławczego

Sąd Rejonowy w Myśliborzu wyrokiem z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt II K

401/24, oskarżonego R.S. uznał za winnego tego, że w dniu 17 maja 2024 r. na

drodze krajowej nr [...] w pobliżu miejscowości G., gmina M., prowadził pojazd

III KK 3/26

2

mechaniczny - samochód marki S. o nr rej. [...] nie stosując się do orzeczonego

wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 22 września 2021 r.,

o sygn. akt II K 749/20, zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, tj.

czynu z art. 244 k.k. i wymierzył mu karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, której

wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby roku. Na podstawie art. 42 § 1a pkt

2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia

wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat, a na podstawie art. 43a § 2 k.k.

świadczenie pieniężne w wysokości 5000 zł na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Nadto obciążył oskarżonego

kosztami sądowymi.

Obrońca oskarżonego złożył apelację, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucił

„rażącą niewspółmierność kary poprzez nieskorzystanie z instytucji warunkowego

umorzenia postępowania karnego na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. i orzeczenie o

zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, pomimo że ustawodawca w

przepisie art. 67 § 3 k.k. wprowadził możliwość nieorzekania środka karnego w

postaci zakazu prowadzenia pojazdów, a zatem wymierzenie kary znacznie

wygórowanej, podczas gdy ustalone przez Sąd I instancji okoliczności, właściwości

i warunki osobiste oskarżonego, który jest osobą niekaraną, posiadającą

uprawienia do kierowania pojazdami, uzasadniały warunkowe umorzenie

postępowania i nieorzekanie o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych”.

Poza tym zarzucił obrazę art. 167 k.p.k. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z

zeznań policjantów dokonujących zatrzymania oskarżonego, pomimo złożonego w

tym zakresie wniosku przez obrońcę.

W oparciu o te zarzuty, obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku

poprzez warunkowe umorzenie postępowania karnego i nieorzekanie o zakazie

prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 lipca 2025 r., sygn. akt IV

Ka 809/25, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy oraz zasądził od oskarżonego na

rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, w tym opłatę.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca aktualnie

skazanego R.S. Orzeczenie zaskarżył w całości, wskazując, że „podstawę kasacji

stanowi rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów

III KK 3/26

3

postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 439 pkt 1 i 2

k.p.k. poprzez wydanie przez Sąd Okręgowy w Szczecinie, IV Wydział Karny, w

sprawie o sygn. akt IV Ka 809/25, wyroku z dnia 15 lipca 2025 r., mimo iż w

składzie orzekał sędzia nieuprawniony, przez co Sąd był nienależycie obsadzony,

co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą”. Wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a powołując się na art.

532 § 1 k.p.k. postulował wstrzymanie wykonania orzeczenia.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Myśliborzu

wniósł o oddalenie kasacji z uwagi na jej oczywistą bezzasadność.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Należało podzielić pogląd prokuratora o oczywistej bezzasadności

przedmiotowej kasacji i w konsekwencji oddalić skargę w trybie art. 535 § 3 k.p.k., tj.

na posiedzeniu bez udziału stron. Z uwagi na ograniczenie wynikające z treści art.

523 § 2 k.p.k. kasacja na rzecz R.S. mogła zostać wniesiona jedynie z powodu

uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Zarzut

sygnalizujący zaistnienie takiego uchybienia został w kasacji postawiony,

jakkolwiek nie sposób nie odnotować, że w sposób nieprawidłowy. Twierdząc, że w

składzie Sądu odwoławczego orzekał „sędzia nieuprawiony”, autor skargi powinien

wskazać jednoznacznie, czy chodzi o uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 1

k.p.k. (w tym przepisie jest mowa o sytuacji, gdy w wydaniu orzeczenia brała udział

osoba nieuprawniona do orzekania), czy określone w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (ten

przepis mówi m.in. o nienależytej obsadzie sądu), a nie twierdzić, że zaistniało

naruszenie „art. 439 pkt 1 i 2 k.p.k.”. Nadto, skoro obrońca sygnalizował

wystąpienie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia, to zbędne było

twierdzenie, że miała ona istotny wpływ na jego treść, zwłaszcza że w kasacji tego

nie wykazano. Byłoby zresztą trudno wykazać, że gdyby Sąd Okręgowy był

obsadzony przez innego sędziego („uprawnionego”), to zostałby wydany wyrok o

innej treści niż ten zaskarżony.

W części motywacyjnej kasacji jej autor sprecyzował, dlaczego uważa, że w

sprawie R. S. w instancji odwoławczej orzekał „sędzia nieuprawniony”. Wskazał

mianowicie, że „skład orzekający Sądu Okręgowego w Szczecinie był nienależycie

obsadzony (w ten sposób nawiązał już tylko do art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – uw. SN),

III KK 3/26

4

albowiem nie spełniał standardów niezawisłości i bezstronności ze względu na

zasiadanie w nim sędziego, który pomimo wyrażanych powszechnie wątpliwości co

do spełniania przez Krajową Radę Sądownictwa – w składzie określonym ustawą z

2017 r. – konstytucyjnych i konwencyjnych standardów niezależności, podjął

decyzję o ubieganiu się o powołanie do pełnienia urzędu sędziego w Sądzie

Okręgowym w Szczecinie (uchwała NEOKRS Nr [...] z dnia [...] 2020 r.)”. W tym

względzie przytoczył pkt 2 uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA I - 4110 - 1/20, w którym wskazano, że „nienależyta obsada sądu w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu

bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo

wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach,

do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności”. Autor kasacji przytoczył również kilka orzeczeń

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej, które odnosiły się do Krajowej Rady Sądownictwa powołanej po 2017

r. jednak pominął, że orzeczenia te były wydane na kanwie udziału w wymiarze

sprawiedliwości sędziów Sądu Najwyższego powołanych do pełnienia urzędu na

wniosek wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa. Natomiast

odwołując się do uchwały trzech Izb Sądu Najwyższego najwyraźniej nie dostrzegł,

że nie wyrażono w niej poglądu, iż udział w składzie sądu powszechnego sędziego

powołanego do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej po 2017 r. zawsze skutkuje nienależytą obsadą sądu. Z uchwały tej

wynika, że aby stwierdzić to uchybienie, należy wykazać konkretne, dotyczące

danego sędziego inne jeszcze okoliczności występujące oprócz wady zasadniczej,

jakim jest udział w procesie nominacyjnym organu niebędącego organem

tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje

III KK 3/26

5

Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1, co stwierdził skład siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego w pkt 1 uchwały z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22.

Natomiast w pkt 2 tej uchwały już wyraźnie zaznaczono, że „brak podstaw do

przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w

następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17

stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo

sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego,

którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Prawidłowość takiego podejścia

do przedmiotowego zagadnienia potwierdził Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej w wyroku z dnia 24 marca 2026 r., C-521/21.

Przyjmuje się, że do uznania, iż udział w składzie sądu powszechnego

sędziego powołanego do pełnienia urzędu na wniosek wadliwie ukształtowanej

Krajowej Rady Sądownictwa skutkuje nienależytą obsadą sądu, może prowadzić np.

nienaturalnie szybki awans sędziego do sądu wyższego rzędu, czy awans pomimo

miernych wyników pracy orzeczniczej, zwłaszcza gdy inna osoba uczestnicząca w

konkursie nie uzyskała poparcia KRS, chociaż wyniki jej pracy były niewątpliwie

lepsze. Istnieją przy tym powody by uznać, że wpływ na ów wątpliwy awans miało

jawne zaangażowanie sędziego w wspieranie destruktywnych dla wymiaru

sprawiedliwości zmian wprowadzanych po 2015 r., a taka postawa sędziego była

też nagradzana powierzaniem mu przez Ministra Sprawiedliwości znaczących

funkcji. Tymczasem autor przedmiotowej kasacji nie podjął nawet próby wykazania,

że tego rodzaju okoliczności wystąpiły w przypadku nominacji do Sądu

Okręgowego w Szczecinie sędzi X. Y., która orzekała w sprawie R.S. Uzasadnienie

wymienionej w kasacji uchwały Krajowej Rady Sądownictwa zawiera istotne

informacje o drodze zawodowej kandydującej osoby. Z informacji tych

jednoznacznie wynika, że powołanie sędzi X. Y. do sądu wyższego rzędu nie

nastąpiło z powodów pozamerytorycznych, natomiast może być traktowane jako

normalny postęp na drodze zawodowej. Nastąpiło po wielu latach orzekania na

szczeblu bezpośrednio niższym, tj. w sądach rejonowych – począwszy od 2001 r.,

kiedy została mianowana asesorem sądowym. Sędzia X. Y. na przestrzeni wielu lat

(2006-2016, następnie od 2019 r.) orzekała jako sędzia delegowana w Sądzie

III KK 3/26

6

Okręgowym w Szczecinie i w odniesieniu do swojej kandydatury na stanowisko

sędziego tego Sądu uzyskała bardzo dobrą opinię sędziego wizytatora oraz

jednogłośne poparcie Kolegium Sądu Apelacyjnego w Szczecinie.

Celowe będzie również zauważyć, że zarzut kasacji sprawia wrażenie

instrumentalnego w sytuacji, gdy w toku postępowania odwoławczego strona nie

zgłaszała zastrzeżeń co do znanego jej składu sądu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1

postanowienia, przy czym rozpoznanie kasacji krótko po jej wpłynięciu czyniło

zbędnym rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.

Rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt 2 znajduje oparcie w art. 636 § 1 i art.

637a k.p.k.

[WB]

[r.g.]