Prowokacja łowców pedofilów a zakaz pracy z dziećmi. SN oddalił kasację prokuratora

Wyrokiem z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt II K 307/24, Sąd Rejonowy w

Dąbrowie Tarnowskiej uznał oskarżonego P.M. za winnego tego, że w okresie od 10

września do 30 września 2023 roku w miejscowości M., województwa […], działając

w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, za

pośrednictwem komunikatora internetowego […] usiłował nieudolnie złożyć

małoletniej poniżej lat 15 propozycję obcowania płciowego, poddania się i

III KK 358/25

2

wykonania innej czynności seksualnej, a następnie zmierzał do jej realizacji

poprzez propozycje jej poznania i spotkania się z nią, ponadto w trakcie

prowadzonej korespondencji w dniach 21 i 24 września 2023 roku prezentował

wyżej wymienionej małoletniej treści pornograficzne umożliwiając zapoznanie się z

nimi, jednak zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na to, że nie był świadomy

tego, iż dokonanie czynu jest niemożliwe, gdyż osoba, z którą korespondował, nie

była w wieku poniżej lat 15, lecz jedynie za taką osobę się podawała, tj. występku z

art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 200a § 2 k.k. i art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 200 § 3 k.k. w

zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed

dniem 1 października 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.

Za czyn ten Sąd Rejonowy, przy zastosowaniu trybu z art. 387 k.p.k.,

wymierzył oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie

warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata, oddając go w tym czasie pod

dozór kuratora sądowego. Ponadto Sąd orzekł wobec oskarżonego obowiązek

informowania o przebiegu okresu próby, karę grzywny w wysokości 50 stawek

dziennych po 30 zł każda oraz świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron.

Kasację od tego prawomocnego wyroku, na podstawie art. 521 § 1 k.p.k.,

wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając orzeczenie w całości na niekorzyść

oskarżonego P.M. Skarżący, powołując się na przepisy art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 §

1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k., zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

„rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa

karnego procesowego, a mianowicie art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k., poprzez niezasadne

uwzględnienie wadliwego wniosku oskarżonego P.M. o skazanie go bez

przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydanie wyroku skazującego, za

popełniony w okresie od 10 września 2023 r. do 30 września 2023 r., czyn

zabroniony kwalifikowany z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 200a § 2 k.k. i art. 13 § 2 k.k.

w zw. z art. 200 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. pomimo, iż:

1. wniosek w zakresie propozycji kary i środka karnego, wymierzonych w

związku ze skazaniem na podstawie art. 200a § 2 k.k. i art. 200 § 3 k.k. nie

zawierał propozycji orzeczenia środka karnego w postaci zakazu

III KK 358/25

3

zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich

lub określonych zawodów lub działalności, związanych z wychowaniem,

edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, co skutkowało

wydaniem zaskarżonego wyroku z rażącą i mającą istotny wpływ na jego

treść obrazą przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 41 § 1a zdanie

drugie k.k., w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 października 2023 r. (a po

tej dacie art. 41 § 1a pkt 2 k.k.), w sytuacji, gdy z treści przywołanego

przepisu wynika, że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności

seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego orzeczenie tego środka

karnego na czas określony albo dożywotnio jest obligatoryjne;1

2. a nadto, budziły wątpliwości okoliczności popełnienia zarzucanego

oskarżonemu czynu, mające istotny wpływ na kształt i rozmiar

odpowiedzialności karnej wymienionego, albowiem z dowodów

zgromadzonych w sprawie, a mianowicie niekwestionowanej przez Sąd

kompleksowej opinii psychologiczno-seksuologiczno-psychiatrycznej

jednoznacznie wynikało, że u P.M. stwierdzono zaburzenia preferencji

seksualnych w postaci pedofilii, dzieci są postrzegane przez niego jako

najatrakcyjniejszy obiekt seksualny, zarzucany mu czyn został popełniony w

związku z zaburzeniami preferencji w sferze seksualnej i z uwagi na profil

osobowości istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że oskarżony nie

będzie w stanie kontrolować swojego zachowania i w związku z tym winien

poddać się leczeniu, co winno skutkować rozpoznaniem sprawy na

zasadach ogólnych, celem uzyskania uzupełniającej opinii biegłych

sądowych i rozważenia wniosków przez nich przedstawionych w aspekcie

trafnej represji karnej.”

Uzasadniając tak sformułowane zarzuty, Prokurator Generalny podniósł, że

zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji wniosek o skazanie w trybie art.

387 k.p.k. był dotknięty wadą, gdyż nie uwzględniał on – mającego charakter

obligatoryjny – środka karnego, o którym stanowił art. 41 § 1a zd. drugie k.k.

Prokurator Generalny wskazał, że powołany przepis – w brzmieniu

obowiązującym od dnia 1 października 2017 r., nadanym ustawą z dnia 13 maja

2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz.

III KK 358/25

4

U. 2016. 862 z późn. zm.) – kategorycznie stanowił, że „sąd orzeka zakaz

zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub

określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,

leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio

w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub

obyczajności na szkodę małoletniego". W ocenie Prokuratora

Generalnego użycie przez ustawodawcę sformułowania „orzeka" przesądza o

tym, że w przypadku zaktualizowania się przesłanek określonych w tym

przepisie, zastosowanie wskazanego środka karnego jest obligatoryjne.

Brzmienie tej normy, zgodnie z regułami wykładni językowej, wskazuje

jednoznacznie, że sądowi rozpoznającemu sprawę nie pozostawiono w tym

zakresie swobody decyzyjnej, co znajduje potwierdzenie w ugruntowanym

orzecznictwie Sądu Najwyższego (m.in. wyrok z dnia 6 listopada 2023 r., sygn.

akt I KK 132/23). W konsekwencji Prokurator Generalny wywiódł, że skoro P.M.

został skazany za usiłowanie popełnienia przestępstwa kwalifikowanego z art.

200a § 2 k.k. oraz z art. 200 § 3 k.k., na Sądzie meriti ciążył bezwzględny

obowiązek orzeczenia wobec niego, jako sprawcy występków z Rozdziału XXV

Kodeksu karnego, zakazu z art. 41 § 1a k.k. Środek ten winien być orzeczony

niezależnie od tego, czy sprawca uprzednio zajmował tego rodzaju stanowisko

lub wykonywał zawód tego rodzaju i czy popełniony czyn pozostawał w związku

z funkcjonalnym zakresem prowadzonej przez niego działalności. Prokurator

Generalny zauważył nadto, że nowelizacja art. 41 § 1a k.k. (wprowadzona

ustawą z dnia 7 lipca 2022 r.), obowiązująca od dnia 1 października 2023 r., nie

wpłynęła na sytuację prawną oskarżonego w sposób eliminujący wspomniany

obowiązek. Zarówno w poprzednim stanie prawnym, jak i obecnie (art. 41 § 1a

pkt 2 k.k.), ustawodawca nie pozostawił sądowi swobody decyzyjnej w tym

przedmiocie. Prokurator Generalny podkreślił również, iż fakt popełnienia przez

P.M. zarzucanego mu występku w warunkach usiłowania nieudolnego (art. 13 §

2 k.k.) nie stanowi przeszkody do zastosowania omawianego zakazu, gdyż

znamię „na szkodę małoletniego" nie jest charakterystyką skutku, lecz

zachowania się sprawcy, który w realiach niniejszej sprawy ukierunkował swoje

III KK 358/25

5

przestępcze działania wobec osoby, co do której był przekonany, że jest w

wieku poniżej 15 lat.

Podnosząc te zarzuty, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie

Tarnowskiej do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się niezasadna i podlegała oddaleniu.

Przepis, którego naruszenia dopatruje się w sprawie Prokurator Generalny,

tj. art. 41 § 1a k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2017 r.,

nadanym ustawą z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom

przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. 2016. 862 z późn. zm.) stanowił, że „sąd

orzeka zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania

wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem,

edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo

dożywotnio w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub

obyczajności na szkodę małoletniego". W tej sprawie z uwagi na jej specyfikę

należy zauważyć, że w istocie osobą, z która kontaktował się oskarżony oraz której

prezentował treści pornograficzne, wbrew jego przekonaniu była osoba dorosła a

nie małoletni poniżej lat 15. Sprawa ta była związana z działalnością tzw. ”łowców

pedofilów”, których modus operandi polega na dokonywaniu prowokacji osób, co do

których mają przypuszczenie o ich pedofilskich skłonnościach w ten sposób, iż

podają się oni za małoletnich i dążą do nawiązania kontaktu lub taki kontakt

prokurują. Ostatecznie dochodzi do różnego rodzaju interakcji, m.in. do

nieudolnego groomingu jak w sprawie niniejszej. Przyjęcie jednak kwalifikacji jak w

niniejszej sprawie nie powoduje konieczności orzeczenia wskazanego wyżej środka

karnego. Przepis art. 41 § 1a k.k. wyraźnie swój zakres zastosowania zawęża do

przestępstw „na szkodę małoletniego”. Z jego redakcji wynika, że chodzi tylko i

wyłącznie o przestępstwa popełnione przeciwko interesom konkretnego

małoletniego, a nie o rodzajowy przedmiot ochrony danego typu czynu

zabronionego. W doktrynie akcentuje się właśnie, że rozwiązanie to kładzie akcent

na małoletniego jako osobę pokrzywdzoną przestępstwem przeciwko wolności

seksualnej lub obyczajności. Odnosi się go do zdarzeń, w których małoletni został

III KK 358/25

6

bezpośrednio pokrzywdzony popełnionym przestępstwem (dokonanym lub

usiłowanym), ale również do sytuacji, w których przestępstwo popełnione zostało

jedynie w jego obecności. (zob. A. Ziółkowska [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd.

IV, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023, art. 41. Teza 14). Ustawodawca,

gdyby zamierzał rozszerzyć zakres zastosowania tego środka na wszelkie

przestępstwa nawet abstrakcyjnie godzące w interesy osób poniżej 18 roku życia

użyłby zwrotu „przestępstwa przeciwko małoletnim”, „przestępstwa na szkodę

małoletnich” lub synonimicznego. Użycie liczby mnogiej dla oznaczenia zbioru

ogniskowałoby go wokół rodzajowego przedmiotu ochrony. Wobec tego orzeczenie

wskazanego środka nie było obligatoryjne.

Paweł Wiliński Jerzy Grubba Włodzimierz Wróbel

[WB]

[r.g.]