Brak opinii o stanie psychicznym skazanego. Sąd Najwyższy nie wstrzymał kary 4 lat

Wyrokiem z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie II AKa 293/24, Sąd Apelacyjny

w Szczecinie zmienił zaskarżony apelacjami wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie

z dnia 15 listopada 2022 r., II KK 111/19, skazując R.B. m.in. na karę łączną 4 lat

pozbawienia wolności.

Kasację na korzyść oskarżonego wnieśli obrońcy, zarzucając:

- adw. G.W. – rażące naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść

orzeczenia, tj. art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s., art.

433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. w zw. z art. 202 k.p.k. Obrońca wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

w postępowaniu odwoławczym. We wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia

III KK 471/25

2

skarżący podniósł, iż wyrok został wydany przy braku przeprowadzenia i wydania

opinii o stanie zdrowia psychicznego skazanego w sytuacji, gdy na pierwszym

przesłuchaniu w postępowaniu przygotowawczym podał, iż był leczony

psychiatrycznie ze względu na stany depresyjne i myśli samobójcze. W ocenie

obrońcy brak opinii stanowi rażące naruszenia postępowania.

- adw. B.G., zaskarżając wyrok w całości podniósł zarzut rażącego naruszenia

prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.

w zw. z art. 202 § 1 i 3 k.p.k., co w konsekwencji doprowadziło do zaistnienia

bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Obrońca wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do

ponownego rozpoznania. Zdaniem obrońcy, wniosek o wstrzymanie wykonania

orzeczenia uzasadniony jest wysokim prawdopodobieństwem odbycia przez

skazanego kary w sytuacji, gdy kasacja okazać może się zasadna. Brak

wstrzymania wykonania orzeczonej kary może w tych okolicznościach spowodować

nieodwracalne skutki dla skazanego.

- adw. A.B. z kolei zarzucił szereg naruszeń prawa procesowego w tym m.in. art.

193 § 1 k.p.k., art. 194 k.p.k., art. 202 § 1 k.p.k. wyrażające się w

nieprzeprowadzeniu i niedopuszczeniu przez Sądy obu instancji dowodu z opinii

biegłych lekarzy psychiatrów dotyczącej stanu zdrowia skazanego i tego czy mógł

on brać udział w postępowaniu i prowadzeniu samodzielnie i rozsądnie obrony.

Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i wyroku Sądu pierwszej instancji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Wnioski obrońców skazanego o wstrzymanie wykonania orzeczenia nie

zasługują na uwzględnienie.

Wyjątkowość instytucji wstrzymania wykonania orzeczenia sprowadza się do

tego, że jest ona odstępstwem od zasady sformułowanej w art. 9 § 1 i 2 k.k.w.,

według której orzeczenie staje się wykonalne z chwilą uprawomocnienia. Przyczyną,

dla której możliwe jest jej zastosowanie są nieodwracalnie niekorzystne dla

skazanego skutki, które mogą wystąpić w sytuacji, gdy orzeczenie jest lub ma być

III KK 471/25

3

wykonane. Stanowisko Sądu Najwyższego w tym przedmiocie pozostaje

niezmienne i utrwalone. Zastosowanie instytucji z art. 532 § 1 k.p.k. winno być

uzasadnione szczególnymi i jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami

prowadzącymi do wniosku, że wykonanie kary przed rozpoznaniem skargi

kasacyjnej spowodowałoby dla skazanego zbyt poważne, i w zasadzie

nieodwracalne, następstwa (m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18

listopada 2003 r., IV KK 347/03, czy z dnia 20 października 2022 r., II KK 473/22).

Tego rodzaju skutki mogą zaistnieć wówczas, gdy już pobieżna analiza wniesionej

kasacji świadczy o jej zasadności, a tym samym o konieczności uchylenia

zaskarżonego nią wyroku. Wtedy bowiem dochodzi do sytuacji, w której skazany

odbywałby karę, której z racji na charakter uchybień, wykonywać nie powinien.

Dokonując wstępnej kontroli wniesionych kasacji, mimo wagi podniesionych

zarzutów (brak powołania biegłych celem sporządzenia opinii o stanie zdrowia

psychicznego skazanego, w sytuacji gdy był on leczony psychiatrycznie, czy

naruszenia art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.), Sąd

Najwyższy nie znalazł podstaw do jednoznacznego przesądzenia o ich oczywistej

zasadności już na tym etapie postępowania. Okoliczności podnoszone przez

obrońców, nie mają w swojej wymowie takiego charakteru, który jednoznacznie

prowadziłby do wniosku, iż wykonanie orzeczonej wobec skazanego R.B. kary

rodziłoby nieodwracalne i zbyt poważne dla niego następstwa. Należy jednak

pamiętać, że przeprowadzona na tym etapie analiza zarzutów kasacyjnych nie

przesądza o kierunku ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, które musi być

poprzedzone pogłębioną oceną wniesionych nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

Waldemar Płóciennik

[WB]

[r.g.]

III KK 471/25

4