Sędzia SN wyłączony z kasacji, bo sam został powołany w trybie KRS z 2017 r.

W dniu 24 września 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy

skazanych N. J. i R. A. od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 8

kwietnia 2025 r., sygn. akt II Ka 164/234, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w

Stalowej Woli z dnia 3 stycznia 2024 r., sygn. akt II K 467/21. Jednym z zarzutów

podniesionych w kasacji było uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

związane z udziałem w składzie orzekającym Sądu odwoławczego osoby

powołanej na urząd sędziego tego Sądu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

III KK 557/25

2

ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3 – dalej ustawa o KRS z 2017 r.).

Kasacja ta, zarejestrowana została w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt III

KK 557/25. Po wyłączeniu od udziału w rozpoznaniu tej kasacji sędziego Ryszarda

Witkowskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2025 r., KRI

1374), zarządzeniem osoby pełniącej funkcję Prezesa Sądu Najwyższego

kierującego pracami Izby Karnej z dnia 16 grudnia 2025 r. sprawa przydzielona

została do referatu sędziego Pawła Kołodziejskiego.

W dniu 19 stycznia 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy

skazanych o wyłączenie od orzekania w przedmiocie jego kasacji również sędziego

Pawła Kołodziejskiego. Uzasadniając wniosek jego autor odwołał się do trybu

powołania Pawła Kołodziejskiego na urząd sędziego Sądu Najwyższego na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z

2017 r. wskazując, że rozpoznanie sprawy przez tego sędziego będzie skutkowało

– zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-410-

1/20 (OSNK 2020 z. 2 poz. 7) – bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k. Wskazał nadto, że jednym z zarzutów kasacyjnych jest uchybienie w

postaci nienależytej obsady Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu związane z

udziałem w składzie tego Sądu rozpoznającego sprawę sędziego powołanego w

takim samym jak sędzia Paweł Kołodziejski trybie, a więc na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z 2017 r., co może

budzić obawę o rzetelne rozpoznanie sprawy kasacyjnej. Zauważył też obrońca, że

sędzia Paweł Kołodziejski był wielokrotnie wyłączany od udziału w rozpoznawaniu

kasacji, wskazując konkretne w tym przedmiocie orzeczenia Sądu Najwyższego i

zawartą w nich argumentację.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Złożony przez obrońcę skazanych wniosek – o wyłączenie Pawła

Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy zawisłej w Sądzie Najwyższym

pod sygn. akt III KK 557/25 – jest zasadny.

Konieczność wyłączenia tego sędziego, wspiera jednolite orzecznictwo

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) zgodnie z którym, Sąd

III KK 557/25

3

Najwyższy w składach z udziałem sędziów powołanych na urząd sędziego SN na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z

2017 r. nie stanowi sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1

Konwencji o ochronnie praw człowieka i podstawowych wartości, a tym samym nie

gwarantuje prawa do rzetelnego procesu (por. wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021

r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r.,

Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, połączone skargi nr 49868/19 i

57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce,

skarga nr 1469/20; z dnia 15 marca 2022 r. [Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce,

skarga 43572/18; z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr

50849/21). Wprawdzie orzeczenia te dotyczyły sędziów orzekających w Izbach:

Dyscyplinarnej, Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Cywilnej, mają

one wszelako bezpośrednie przełożenie także na składy orzekające Sądu

Najwyższego w Izbie Karnej z udziałem osób powołanych na urząd sędziego SN w

tożsamym trybie.

Rację ma autor wniosku, że rozpoznanie jego kasacji przez Sąd Najwyższy z

udziałem tego sędziego wygeneruje bezwzględną przyczynę odwoławczą

określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., o czym przesądza pkt 1 powołanej przez

obrońcę uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-410-1/20.

Nie ulega też wątpliwości, że orzekanie przez tego sędziego w przedmiocie

kasacji, w której pod adresem wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu

podniesiony został m.in. zarzut uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z

uwagi na udział w składzie orzekającym osoby powołanej na urząd sędziego sądu

powszechnego w tym samym, niekonstytucyjnym trybie, a więc na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z

2017 r., nie tylko pozwala na powzięcie obiektywnych wątpliwości co do

zachowania przez sędziego Pawła Kołodziejskiego bezstronności w tej konkretnej

sprawie (iudex suspectus), lecz wręcz powinno skutkować jego wyłączeniem ex

lege na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

Ratio legis art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. jest czytelne i – w myśl zasady nemo iudex

indoneus in propria causa – sprowadza się do odsunięcia od sprawy sędziego, w

sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i obowiązków. Nie

III KK 557/25

4

chodzi przy tym jedynie o te ewidentne przypadki, gdy sędzia jest stroną procesową,

które ex definitione ma interes prawny w korzystnym dla siebie rozstrzygnięciu, ale

o każdy przypadek, gdy sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio (zob. J. Kosonoga

(w:) R. A. Stefański S. Zabłocki (red.), Kodek postepowania karnego. Komentarz do

art. 1 – 166, Warszawa 2017, tom I, s. 550). Trudno o bardziej jednoznaczny

przykład tego rodzaju sytuacji niż ten, w którym sędzia Sądu Najwyższego

powołany w niekonstytucyjnym trybie, ma oceniać zarzut wystąpienia bezwzględnej

przyczyny odwoławczej z uwagi na udział w składzie orzekającym Sądu drugiej

instancji osoby powołanej również z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa nie

będącej organem tożsamym z tym, który przewidziany jest w art. 187 ust. 1

Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Skoro, pomimo rzucających się w oczy okoliczności, o których mowa wyżej,

ani osoba pełniąca funkcję Prezesa Sądu Najwyższego kierująca pracami Izby

karnej nie uznała za celowe wdrożenie procedury wyłączającej z mocy prawa

sędziego Pawła Kołodziejskiego od orzekania w niniejszej sprawie kasacyjnej, ani

też sam sędzia nie złożył oświadczenia o jakim mowa w art. 42 § 2 k.p.k., jego

wyłączenie stało się wręcz koniecznością dla zapewnienia skazanym prawa do

rozpoznania ich sprawy przez bezstronny i niezawisły sądu ustanowiony na mocy

ustawy.

Uwzględniając całokształt rozważań poczynionych w niniejszym

uzasadnieniu postanowiono jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]