Sąd Najwyższy wyłączył sędzię od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Stankiewicza

W sprawie zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt III KK

557/25 przedmiotem rozpoznania jest kasacja wniesiona przez obrońcę skazanych

N. J. i R. A. . Jednym z zawartych w tej kasacji zarzutów jest wskazanie na

uchybienie, o jakim mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związane z udziałem w

III KK 557/25

2

składzie orzekającym Sądu odwoławczego osoby powołanej na urząd sędziego

sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Tarnobrzegu na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS z 2017 r.)

Po wyłączeniu, na wnioski obrońcy skazanych, do udziału w tej sprawie

sędziów Ryszarda Witkowskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10

grudnia 2025 r., KRI 1374) i Pawła Kołodziejskiego (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 13 marca 2026 r., KRI 1465), sprawa przydzielona została,

zarządzeniem osoby sprawującej funkcję Prezesa Sądu Najwyższego kierującego

pracami Izby Karnej, sędziemu Stanisławowi Stankiewiczowi.

Obrońca skazanych złożył wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie III KK

557/25 również sędziego Stanisława Stankiewicza. Wniosek ten został przydzielony

do rozpoznania sędzi Annie Dziergawce, co do której również złożono wniosek o

wyłączenie od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława

Stankiewicza od udziału w spawie III KK 557/25 zarejestrowany w Kontrolce

Rozstrzygnięć Incydentalnych pod nr 1684.

Wszystkie składane w toku tego postępowania obrońcę skazanych wnioski o

wyłączenie związane były z faktem powoływania objętych nimi sędziów na urząd

sędziego Sądu Najwyższego w procedurze określonej przepisami ustawy o KRS z

2017 r., tj. w procedurze wielokrotnie kwestionowanej zarówno w orzecznictwie

Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz), jako naruszającej wymogi

niezależności i bezstronności sądu.

Tożsamą podstawę żądania wyłączenia zawiera również wniosek o

wyłączenie sędzi Anny Dziergawki. Nadto, zdaniem obrońcy, rozpoznanie wniosku

o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza przez sędziego powołanego na

urząd sędziego Sądu Najwyższego w takiej samej procedurze, generuje

potencjalny konflikt interesów, albowiem sędzia Anna Dziergawka decydując w

przedmiocie wyłączenia sędziego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania sprawy,

de facto wypowiadałaby się na temat własnego statusu jako sędziego Sądu

Najwyższego.

III KK 557/25

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek obrońcy o wyłączenie sędzi Anny Dziergawki od rozpoznania

wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie

kasacyjnej III KK 557/25 jest zasadny w sposób oczywisty.

Nie ulega wątpliwości, że zarówno sędzia Anna Dziergawka, jak i sędzia

Stanisław Stankiewicz powołani zostali na urzędy sędziów Sądu Najwyższego w tej

samej procedurze, która w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (uchwała

połączonych Izby: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia

23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 [OSNK 2020, z. 2, poz. 7] oraz uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22

[OSNK 2022, z. 6, poz. 22]), ETPCz (wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz

przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i

Ozimek przeciwko Polsce, połączone skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego

2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20; z dnia 15

marca 2022 r. [Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce, skarga 43572/18; z dnia 23

listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21) oraz TSUE

(wyroki: z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19; z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21; z

dnia 4 września 2025 r., C-225/22), nie gwarantuje stronom prawa do sądu

niezależnego i bezstronnego ustanowionego na mocy prawa. Co więcej, na gruncie

prawa krajowego ich udział w składach orzekających Sądu Najwyższego skutkuje

również wystąpieniem nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k.

Trafnie też zauważa wnioskodawca, że rozpoznanie przez sędzię Annę

Dziergawkę wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza rodziłoby po

jej stronie potencjalny konflikt interesu. Zdaniem Sądu Najwyższego w tym składzie

w takim wypadku doszłoby wręcz do naruszenia fundamentalnej zasady

określającej zakaz bycia sędzią we własnej sprawie, powodując w odbiorze

postronnego, obiektywnego obserwatora uzasadnione przekonanie, że sprawa, w

której taki sędzia orzekał, pomimo wystąpienia przesłanki do jego wyłączenia ex

lege na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., została rozpoznana bez zapewnienia

stronie gwarancji bezstronności i niezawisłości oraz prawa do sądu ustanowionego

ustawą.

III KK 557/25

4

Trudno nie postrzegać takiej sytuacji jako wręcz destrukcyjnej dla

sprawowania wymiaru sprawiedliwości, skoro zarówno osoby pełniące kierownicze

funkcje w Sądzie Najwyższym, w Izbie Karnej czy też w Wydziałach tej Izby, a

także sami sędziowie objęci wnioskami, pomimo zgłaszanych przez strony

postępowania postulatów o niewyznaczanie ich do rozpoznawania wniosków o

wyłączenie sędziów, których powołanie na urząd sędziego Sądu Najwyższego

dotknięte jest tożsamą wadą, nie podejmują z urzędu działań, o jakich mowa w art.

42 § 2 k.p.k.

Uwzględniając powyższe oraz podzielając w całej rozciągłości argumentację

przedstawioną we wnioskach obrońcy o wyłączenie, zarówno w obecnym jak i

wcześniejszych, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

[J.J.]

[a.ł]