Sąd Najwyższy wyłączył sędziego R.W. z kasacji skazanego J.L. na wniosek obrońców

Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z kasacji obrońcy J.L. od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 79/21,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2020 r.,

sygn. akt II K 50/12.

Sprawa ta, zarejestrowana pod sygnaturą akt III KK 558/25, po zmianach

składu orzekającego, została zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 19 marca

2026 r. przydzielona do referatu SSN R.W.

III KK 558/25

2

W dniu 1 kwietnia 2026 r. obrońcy skazanego złożyli wniosek o wyłączenie

SSN R.W. od udziału w niniejszej sprawie z uwagi na wystąpienie okoliczności

wywołujących uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek obrońców zasługuje na uwzględnienie, gdyż zachodzą podstawy do

wyłączenia sędziego SN R.W. z mocy prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

W dyspozycji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. mieszczą się bowiem przypadki

obejmujące taką więź sędziego ze sprawą, że wynik danego postępowania będzie

miał znaczenie nie tylko dla jego stron, ale także dla samego sędziego. Wyłączeniu

na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. podlega zatem sędzia w sytuacji, w której

miałby dokonać oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok

stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na

jego własne prawa i obowiązki. Ponieważ oceny ważności i skuteczności tego

stosunku nie może dokonywać sędzia będący jego stroną albo będący w

identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej, podlega on wyłączeniu z mocy prawa na

podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3

marca 2026 r., I KK 413/25).

Biorąc pod uwagę, że SSN R.W. został wyznaczony do rozpoznania kasacji

opartej między innymi o zarzut nienależytej obsady Sądu odwoławczego, w

związku z udziałem w orzekaniu sędziów G.Z. i A.H. powołanych na urząd w

procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r, oczywistym jest, że rozpoznanie tej kasacji w

wyznaczonym składzie prowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa

sua – gdyż analogiczna okoliczność, podnoszona we wniosku, związana z

otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy w równym stopniu sędziego SN R.W.

Jego udział w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie tylko mógłby wywołać u stron,

jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku bezstronności i rzetelności sądu

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), ale

spowodowałby wydanie orzeczenia obciążonego wadą określoną w art. 439 § 1 pkt

III KK 558/25

3

1 k.p.k., ponieważ sędzia ten podlega wyłączeniu od rozpoznania niniejszej sprawy

z mocy prawa.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że już sam udział w orzekaniu

osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS

prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym składzie nie

reprezentuje bowiem należycie środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest

organem, o którym mowa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała

Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).

Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd

sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku

sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku

sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze,

sędzia R.W. Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i

kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować niezakłócone,

prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny

standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. uchwała

trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-

1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu Najwyższego,

powołanego na urząd w wadliwej procedurze z udziałem neo–KRS, stanowi

bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., gdyż prowadzi do

nienależytej obsady sądu.

Powyższe w sposób szczególny odnosi się do sędziów byłej Izby

Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, której szeregi zasilał do momentu likwidacji tej

Izby w lipcu 2022 r. sędzia R.W., gdyż, jak stwierdził Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej, proces nominacyjny do tej Izby obejmował kandydatów na stanowiska

członków izby sądowej utworzonej od podstaw w celu orzekania w szczególności w

przedmiocie postępowań dyscyplinarnych dotyczących sędziów krajowych i kwestii

związanych z reformą przepisów odnoszących się do Sądu Najwyższego, której

niektóre aspekty doprowadziły już do stwierdzenia naruszenia przez

Rzeczpospolitą Polską art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE. W skład tego organu mieli

III KK 558/25

4

wchodzić wyłącznie nowi sędziowie, niezasiadający do tej pory w Sądzie

Najwyższym, którym miało przysługiwać znacznie wyższe wynagrodzenie i którym

przyznano szczególnie wysoki stopień autonomii organizacyjnej, funkcjonalnej i

finansowej w porównaniu z warunkami panującymi w pozostałych izbach Sądu

Najwyższego. Zależność od ówczesnej władzy politycznej tego organu budziła

zastrzeżenia Trybunału, mogąc wzbudzić także w przekonaniu jednostek

uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tej Izby, toteż uznał on,

iż Izba Dyscyplinarna nie jest sądem w rozumieniu prawa europejskiego (por. wyrok

TSUE z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, przeciwko Polsce).

W czasie orzekania w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego sędzia R.W.

niejednokrotnie okazywał lekceważenie wiążącego polskie sądy orzecznictwa

europejskiego (chociażby poprzez rozpoznawanie spraw w okresie zawieszenia

przez TSUE funkcjonowania Izby Dyscyplinarnej – np. w dniu 16 listopada 2021 r.

w sprawie I DO 13/21), tym samym podtrzymując narrację prowadzoną przez

ówczesną władzę wykonawczą, a zwłaszcza byłego Prokuratora Generalnego,

który awansował go jeszcze jako prokuratora wojskowego do Prokuratury Krajowej

w 2016 r. Powyższe może świadczyć o braku niezawisłości sędziego, którego

dotyczy wniosek obrońcy, a przejście sędziego R.W. z Izby Dyscyplinarnej do Izby

Karnej nie usuwa tego stanu.

Mając na uwadze potrzebę zapewnienia stronie rozpoznania sprawy przez

Sąd określony ustawą, należało zatem uwzględnić wniosek obrońców i, na

podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., wyłączyć SSN R.W. od

udziału w niniejszej sprawie.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[r.g.]

III KK 558/25

5