Kasacja skazanego za przestępstwa z ustawy o narkomanii oddalona. Zarzut sędziów po reformie KRS bezpodstawny

Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z 23 czerwca 2025 r. sygn. akt II Ka

381/24 na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i oskarżyciela

publicznego utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Mielcu z 2 października

2024 r. sygn. akt II K 442/24, w którym oskarżony M.P. został uznany za winnego

dwóch przestępstw:

III KK 572/25

2

1. z art. 56 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw.

z art. 65 § 1 k.k., i za to na podstawie art. 56 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 r.

o przeciwdziałaniu narkomanii skazał go na karę 4 (czterech) lat i 10

(dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1 wyroku);

2. z art. 244 k.k., i za to na podstawie art. 244 k.k. skazał go na karę 8 (ośmiu)

miesięcy pozbawienia wolności (pkt 5 wyroku).

Ponadto sąd I instancji na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k.

orzeczone wobec oskarżonego M.P. w pkt 1 i 5 wyroku kary pozbawienia wolności

połączył i wymierzył oskarżonemu karę łączną 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności

(pkt 8 wyroku). Sąd ten orzekł także na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii przepadek dowodów rzeczowych (pkt 2 wyroku), a

także na podstawie art. 70 ust. 4a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nawiązkę

od oskarżonego na rzecz Ośrodka Rehabilitacyjnego dla Uzależnionych od

Substancji Psychoaktywnych „[...]” przy ul. […] w C. w wysokości 10 000 zł

(dziesięciu tysięcy złotych) (pkt 3 wyroku), zaś na podstawie art. 70 ust. 4a ustawy

o przeciwdziałaniu narkomanii orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w

wysokości 3 000 zł (trzech tysięcy złotych) (pkt 4 wyroku) oraz na podstawie art. 42

§ 1a pkt 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 (jednego) roku (pkt 6

wyroku), i na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu

Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w

wysokości 5 000 (pięciu tysięcy złotych) (pkt 7 wyroku).

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł obrońca skazanego, który

zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił zaistnienie bezwzględnej przyczyny

odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. przez to, że w składzie sądu

odwoławczego brały udział osoby nieuprawnione do orzekania, przez co sąd był

nienależycie obsadzony, gdyż w składzie sądu uczestniczyli:

- sędzia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu X. Y.,

- sędzia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu X.1 Y.1,

- sędzia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu X.2 Y.2,

III KK 572/25

3

powołani na urząd z naruszeniem art. 187 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej bowiem Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowania w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.3) nie jest organem

tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje

Konstytucja RP, a w szczególności art. 187 ust. 1 – w rozumieniu uchwały Sądu

Najwyższego z 8 czerwca 2022 r. sygn. akt I KZP 2/22., w następstwie czego sąd

był nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż w jego

skład nie wchodzili niezawiśli i niezależni sędziowie.

Podnosząc powyższy zarzut, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia w całości i przekazanie sprawy właściwemu do ponownego rozpoznania

wniesionej w sprawie apelacji niezależnemu i niezawisłemu, powołanemu ustawą

sądowi.

W odpowiedzi prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście

bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Podniesiony w kasacji obrońcy zarzut okazał się oczywiście bezzasadny,

co skutkowało rozpoznaniem i oddaleniem przez Sąd Najwyższy tego

nadzwyczajnego środka odwoławczego w trybie wskazanym w przepisie art. 535

§ 3 k.p.k.

Oczywista bezzasadność kasacji zachodzi wówczas, kiedy już z pobieżnej

analizy podniesionych przez skarżącego zarzutów w jasny sposób wynika, iż są

one nietrafne i nie mogą doprowadzić do oczekiwanego przez skarżącego rezultatu

w postaci wzruszenia zaskarżonego orzeczenia [postanowienie Sądu Najwyższego

(dalej SN) z 1 lipca 2021 r. sygn. II KK 184/21].

Sąd Najwyższy zauważa, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła sugerowana

przez obrońcę nienależyta obsada składu Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu,

stanowiąca negatywną przesłankę procesową, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 1 i 2

k.p.k. Obrońca skazanego rzekome zaistnienie bezwzględnej przyczyny

odwoławczej połączył z obecnością w składzie orzekającym sądu odwoławczego

sędziów Sądu Okręgowego w osobach X. Y., X.1 Y.1 i X.2 Y.2, czyli sędziów

powołanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

III KK 572/25

4

Sądownictwa w procedurze ukształtowanej według ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U.2018.3 ze zm.). Niespełniających zatem – w opinii skarżącego kryteriów

niezawisłości ze względu na strukturalną wadę w procesie powołania ich na

stanowiska sędziowskie.

Odnosząc się do takiego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji,

zauważyć należy, iż moc wiążąca przywołanej przez skarżącego uchwały SN z 23

stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I 4110 1/20 została uchylona wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego (dalej TK) z 20 kwietnia 2020 r. w sprawie U 2/20 (M.P.2020.376).

Abstrahując od tego, podobnie jak nawiązująca do niej treściowo uchwała SN z 2

czerwca 2022 r. sygn. I KZP 2/22, wskazywała ona, iż dla udowodnienia zaistnienia

nienależytej obsady sądu każdorazowo konieczne jest wykazanie in concreto (z

czego zdaje sobie sprawę autor, formułując powyższy zarzut kasacyjny), że sędzia

nie gwarantuje, chociażby minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości, a

przywołana instytucjonalna wadliwość miała wpływ na sposób rozstrzygnięcia. W

konsekwencji potencjalne naruszenie standardu rozpoznania sprawy przez

niezawisły i bezstronny sąd w konkretnej sprawie winno być rozpatrywane w

kategoriach innego rażącego naruszenia prawa (względna przyczyna odwoławcza;

postanowienie SN z 30 listopada 2022 r. sygn. II KK 468/22). Innymi słowy, w myśl

przedstawionej w uchwale wykładni, może to zaistnieć, gdy wadliwość procesu

powoływania sędziego prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia

standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Sam

zaś udział w tej procedurze wyklucza przyjęcie a priori nienależytej obsady sądu, a

co za tym idzie zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w

art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. Wymagana jest bowiem wnikliwa analiza osoby sędziego

w kontekście postępowania nominacyjnego oraz jego postawy w toku

postępowania. Powoduje to, iż okoliczności mogące mieć wpływ na bezstronność

sędziego w danej sprawie, muszą zostać wykazane za pomocą faktów. Zarzut

postawiony w kasacji nie mógł zatem okazać się skuteczny,

gdyż skarżący nie wskazał na istnienie okoliczności uzasadniających wątpliwości,

III KK 572/25

5

że proces powołania wymienionych wyżej sędziów prowadził in concreto

do naruszenia konstytucyjnego i konwencyjnego standardu niezawisłości

i bezstronności sądu.

Zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w niniejszym składzie,

bezwzględne przyczyny odwoławcze, skutkujące przecież koniecznością

uwzględniania z urzędu i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych

zarzutów oraz ich wpływu na treść orzeczenia, wymagają, aby do tego grona

zaliczać jedynie stany o obiektywnym i łatwo weryfikowalnym charakterze. Gdyby

bowiem wspomniane konsekwencje miało wywoływać uchybienie, którego

stwierdzenie wymagałoby przeprowadzenia wielopłaszczyznowych i wysoce

ocennych analiz, prawo stron procesu karnego do przewidywalności działań

organów procesowych oraz własnej sytuacji procesowej, nawet po

uprawomocnieniu się orzeczenia, zostałoby w sposób istotny ograniczone,

przekładając się na istotne ograniczenie gwarancji procesowych, w tym te związane

z prawem do zaskarżenia orzeczenia, czy uzyskania pewnego, wiążącego

rozstrzygnięcia. Próba oceny przeprowadzenia owej analizy pod kątem

niezawisłości i bezstronności z punktu widzenia art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w istocie

zmierza do relatywizacji bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które są albo ich

nie ma i nie podlegają one ocenie z punktu widzenia natężenia (por. postanowienie

SN z 28 grudnia 2022 r. sygn. akt. IV KK 477/22). Każdy bowiem sąd, dysponując

własnym atrybutem niezawisłości, inaczej może postrzegać i oceniać kwestię

spełnienia minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości. Strony

postępowania w takim stanie rzeczy nie będą miały wówczas pewności co do

wyników takiej oceny, co istotnie zaprzecza procesowej skuteczności

bezwzględnych przyczyn odwoławczych w sposób zdefiniowany przez

ustawodawcę i ugruntowane dotychczas orzecznictwo. Na tym zaś tle wskazać

należy, że celem i wartością demokratycznego państwa jest zapewnienie

bezpieczeństwa prawnego i pewności obrotu prawnego, immanentnie powiązanego

z jednolitością stosowania prawa przez sądy (zob. wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z 13 października 2015 r. sygn. akt SK 63/12).

Powyższe stwierdzenie jest tym bardziej adekwatne w kontekście

bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które powinny być oczywiste, łatwo

III KK 572/25

6

dostrzegalne, a przez to możliwie jednolicie stosowane w orzecznictwie.

Przypomnieć należy, iż bezwzględna przyczyna odwoławcza to sytuacja wyjątkowa,

jasno określona w ustawie i niepoddająca się interpretacji na obszarze wykładni

teleologicznej. Sytuacja ta występuje albo zachodzi jej brak, tertium non datur.

Skarżący nie podniósł także żadnych zarzutów osobistych pod adresem

sędziów składu orzekającego w instancji odwoławczej, wskazujących, że podczas

rozpoznania przedmiotowej sprawy poddani byli jakimkolwiek naciskom, czy

choćby sugestiom ze strony czynników zewnętrznych, albo nie zachowali

wymaganej bezstronności, czy obiektywizmu.

W kontekście powyższego, Sąd Najwyższy w realiach tej sprawy

również nie dopatrzył się żadnego związku między okolicznościami powołania

sędziów na urząd a samym rozstrzygnięciem sprawy, w szczególności by wywarły

jakikolwiek negatywny wpływ na sposób rozpoznania zwyczajnego środka

odwoławczego przez Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu. W rozważanym kontekście nie

ma zatem mowy nie tylko o uchybieniach wymienionym w art. 439 § 1 pkt 1 i 2

k.p.k., ale także o żadnym innym rażącym naruszeniu prawa, mogącym mieć

istotny wpływ na treść orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu,

rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o treść przepisów

art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.

[WB]

[r.g.]