Kasacja prokuratora przeciwko uniewinnieniu kierowcy z zakazem oddalona

A.K. został oskarżony o to, że

„w dniu 31 marca 2025 roku w Nowym Sączu prowadził w ruchu lądowym

samochód marki B. nr rej. [...] pomimo prawomocnego zakazu prowadzenia

wszelkich pojazdów mechanicznych, orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w

III KK 582/25

2

Nowym Sączu II Wydział Karny sygn. akt II K 1040/24 na okres trzech lat,

obowiązujący do dnia 29 listopada 2027 roku

tj. o przestępstwo z art. 244 k.k.”

Sąd Rejonowy w Nowym Sączu wyrokiem z 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II K

348/25, uniewinnił oskarżonego od zarzuconego czynu.

Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w Nowym Sączu,

zaskarżając go w całości na niekorzyść oskarżonego. Zarzucił on „obrazę prawa

materialnego, która miała wpływ na treść wyroku - art. 244 k.k. polegającą na

nieprawidłowym przyjęciu, iż dla wypełnienia znamion przestępstwa z art. 244 k.k.

niezbędne jest ustalenie po stronie sprawcy świadomości orzeczonego wobec

niego zakazu prowadzenia pojazdów, podczas gdy popełnienie tego występku jest

możliwe zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym”

i wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji

do ponownego rozpoznania.”

W pisemnej odpowiedzi na apelację oskarżony wniósł o utrzymanie

zaskarżonego wyroku w mocy.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt II

Ka 235/25, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w Nowym Sączu,

zaskarżając go w całości na niekorzyść oskarżonego. Zarzucił on „rażące i mające

istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia naruszenie prawa materialnego, tj.

art. 244 k.k. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż dla wypełnienia znamion

przestępstwa z art. 244 k.k. niezbędne jest ustalenie po stronie sprawcy

świadomości orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów, podczas

gdy popełnienie tego występku jest możliwe zarówno w zamiarze bezpośrednim,

jak i ewentualnym”

i wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego tym wyrokiem w

mocy orzeczenia Sądu I instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego

rozpoznania.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego cel stanowi

eliminacja z obiegu prawnego orzeczeń dotkniętych najpoważniejszymi

III KK 582/25

3

uchybieniami, mogącymi wywrzeć wpływ na treść orzeczenia. Skuteczny zarzut

kasacyjny musi więc wskazywać na naruszenie znaczącej rangi, nie może zaś

stanowić polemiki z niesatysfakcjonującym strony rozstrzygnięciem sądu drugiej

instancji. Z uwagi na wyjątkowy charakter kasacji, strona może ją wnieść jedynie z

powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia

prawa, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na treść orzeczenia (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z 17 października 2018 r., II KK 58/18). Ponadto, przepis art.

519 k.p.k. stanowi o tym, jakie orzeczenia podlegają zaskarżeniu w trybie kasacji

zwykłej. Przedmiotowy zakres tych orzeczeń zawężony został do prawomocnego

wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie oraz prawomocnego

postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu

środka zabezpieczającego określonego w art. 93a Kodeksu karnego. Oznacza to,

że rażącym naruszeniem prawa, określonym w art. 523 § 1 k.p.k., musi być

dotknięte orzeczenie wymienione w art. 519 k.p.k., a nie wyrok sądu pierwszej

instancji.

Z analizy zarzutu podniesionego w kasacji, wynika jednoznacznie, że

skarżący wyłącznie domaga się przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy kolejnej,

alternatywnej względem instancyjnej, kontroli prawidłowości orzeczenia sądu

pierwszej instancji - w zakresie ocen i ustaleń, które uczyniono podstawą

dowodowo-faktyczną wyroku Sądu Rejonowego, zaaprobowaną następnie przez

Sąd Okręgowy. O takich intencjach autora kasacji przekonuje fakt, że zarzut tam

podniesiony stanowi powielenie zarzutu podniesionego uprzednio w apelacji, a

skarżący nie zadał sobie nawet trudu jego dostosowania do formalnych wymogów

kasacji, choćby poprzez odwołanie się do jakichkolwiek przepisów bezpośrednio

adresowanych do sądu drugiej instancji.

Wadą tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia jest bowiem to, że zarzut w

nim sformułowany, wskazujący na rażącą obrazę przepisu prawa materialnego w

postaci art. 244 k.k., skierowany został de facto przeciwko orzeczeniu Sądu a quo.

Sąd drugiej instancji - którego orzeczenie zostało formalnie zaskarżone kasacją -

nie stosował bowiem przepisów prawa materialnego, a jedynie po przeprowadzeniu

kontroli odwoławczej - w zakresie wyznaczonym treścią zarzutu apelacyjnego -

utrzymał w mocy wyrok Sądu meriti wobec oskarżonego. Sąd ad quem w toku

III KK 582/25

4

kontroli instancyjnej odniósł się przy tym do zarzutu zawartego w apelacji

oskarżyciela publicznego, a więc do zarzutu obrazy art. 244 k.k. Autor kasacji, nie

akceptując wyniku kontroli odwoławczej, nie uznał za stosowne, by w kwestii

wskazanej w zarzucie kasacyjnym zakwestionować prawidłowość bądź zupełność

stanowiska Sądu Okręgowego w kontekście dochowania przez ten organ

standardów kontroli instancyjnej, które określone zostały w art. 433 § 2 k.p.k. i art.

457 § 3 k.p.k., co otworzyłoby drogę do krytyki wyroku Sądu odwoławczego,

nadając rzeczonemu zarzutowi charakter kasacyjny. Trzeba podkreślić, że

postępowanie kasacyjne ma sformalizowany charakter, bowiem Sąd Najwyższy -

co do zasady - rozpoznaje kasację wyłącznie w granicach zaskarżenia i

podniesionych zarzutów oraz - co oczywiste - weryfikuje treść tego środka

procesowego pod kątem spełnienia wymogów, jakie ustawa przewiduje w rozdziale

55. Kodeksu postępowania karnego, w szczególności w zakresie bardzo

rygorystycznych uwarunkowań formalnych co do rodzaju i konstrukcji zarzutów

kasacyjnych. Stąd też istotne jest precyzyjne i respektujące wskazane wymogi

sporządzenie kasacji, którym autor kasacji ewidentnie nie sprostał.

Trzeba również zwrócić uwagę na to, że właściwe konstruowanie zarzutów

kasacyjnych ma szczególne znaczenie przy skardze wnoszonej na niekorzyść

oskarżonego, bowiem w tym wypadku nie dopuszcza się odpowiedniego

stosowania art. 118 § 1 k.p.k. w celu zidentyfikowania intencji skarżącego i zarzutu,

który chciał postawić orzeczeniu. W tej zatem sytuacji, jeżeli w kasacji nie ma

zarzutu niewłaściwego procedowania przez sąd odwoławczy, a jedyny podniesiony

w niej zarzut jest wymierzony nie przeciwko jego wyrokowi, lecz orzeczeniu sądu

pierwszej instancji, to kasacja stanowi tylko bezskuteczną polemikę, i to ze

stanowiskiem sądu meriti, przeniesioną do nadzwyczajnego środka zaskarżenia

(zob. m.in. postanowienia SN z: 3 listopada 2016 r., IV KK 187/16; 28 czerwca

2024 r., III KK 477/23). Niemniej, choć zarzut naruszenia standardu kontroli

instancyjnej nie został podniesiony w aspekcie omawianego zarzutu kasacyjnego,

wypada pokrótce odnotować, że Sąd ad quem przeanalizował argumentację

apelującego w sposób trafny i merytoryczny. Dokonana przez ten organ ocena

wniesionej apelacji, przedstawiona w uzasadnieniu wyroku, wskazuje na rzetelność

i staranność, a także zachowanie standardów kontroli odwoławczej. Sąd drugiej

III KK 582/25

5

instancji dogłębnie rozważył zarzut wniesionej apelacji i właściwie uzasadnił swoje

stanowisko, skupiając się na kwestiach istotnych z punktu widzenia zestawu

znamion wskazanych w art. 244 k.k. Wypada tu przypomnieć, że kwestia

zastosowania przepisów prawa materialnego, które definiują poszczególne czyny

zabronione, warunkowana jest koniecznością dokonania odpowiednich ustaleń

faktycznych, które wskazują na realizację znamion określonego przestępstwa. Brak

zatem oczekiwanych przez stronę skarżącą ustaleń faktycznych, nie upoważnia do

podnoszenia zarzutu naruszenia prawa materialnego, lecz co najwyżej może

stanowić asumpt do zgłoszenia uchybienia dotyczącego sfery gromadzenia lub

oceny dowodów, czego skarżący nie uczynił.

Lektura kasacji wskazuje natomiast na nieudolną próbę wykazania

bezzasadności poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych dotyczących

wyczerpania przez oskarżonego znamion czynu z art. 244 k.k. Nie można jednak

stracić z pola widzenia tego, że podstawą kasacji nie może być zarzut błędu w

ustaleniach faktycznych, zarówno wtedy, gdy jako taki jest w niej wprost

podnoszony, jak i wówczas, gdy dla obejścia tego ograniczenia, przyjmuje błędną

(ponieważ tylko pozorną) postać zarzutu obrazy prawa materialnego (jak in

concreto), czy procesowego. O tym, iż taki jest rzeczywisty charakter tego zarzutu

kasacji, według klasyfikacji zarzutów odwoławczych, świadczy przede wszystkim to,

że zarzut obrazy prawa materialnego ma charakter samoistny i aktualizuje się dla

skarżącego dopiero wtedy, gdy aprobuje on ustalenia faktyczne będące podstawą

orzeczenia, które stanowi przedmiot zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie

próżno jednak szukać realizacji tej zasady przez autora kasacji.

Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]

III KK 582/25

6