Podejrzany z urojeniami i zakład psychiatryczny zamiast leczenia ambulatoryjnego. SN oddalił kasację

Kasację od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 22 lipca 2025 r.,

sygn. akt II Kz 158/25, utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w

Tarnowie z dnia 9 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 150/23, wniósł obrońca z urzędu

podejrzanego. Zarzucił w niej rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:

- art. 93b § 3 k.k., polegające na tym, że Sąd orzekający kształtował swe

przekonanie na niepełnych i nieobiektywnych tezach opinii psychiatryczno-lekarskiej

sporządzonej przez biegłych psychiatrów z Oddziału Psychiatrii Sądowej o Wzmocnionym

Zabezpieczeniu Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w J.;

- art. 93b § 5 k.k. w zw. z art. 93g § 1 k.k., polegające na niewłaściwej jego

interpretacji i w rezultacie ustalenie istnienia przesłanek warunkujących jego zastosowanie.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu

Okręgowego w Tarnowie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi pierwszej instancji „celem ustalenia ponownego przeprowadzenia postępowania

dowodowego, a w szczególności ponownego badania podejrzanego” oraz o zwolnienie

podejrzanego od ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego, a także o zasądzenie na

rzecz obrońcy kosztów sporządzenia i wniesienia kasacji według norm przepisanych.

W odpowiedzi na tę kasację, prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście

bezzasadnej.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co skutkowało jej oddaleniem jako takiej na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Na wstępie dostrzec trzeba, że nie jest poprawnie sformułowany wniosek kasacji,

skoro obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy

Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu wymagałoby jednak uprzedniego uchylenia nie tylko zaskarżonego

postanowienia, ale również i utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w

Tarnowie.

Przechodząc natomiast do uwag merytorycznych przypomnieć wypada, że kasacja,

jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, służy eliminacji prawomocnych orzeczeń sądów,

które ze względu na charakter (doniosłość) wadliwości, jaką są obarczone, nie mogą ostać

się w obrocie prawnym. Podnoszone w tej skardze zarzuty powinny wskazywać na

uchybienia określone w art. 439 k.p.k. lub inne, ale przy tym rażące, naruszenie prawa, do

jakiego doszło w postępowaniu odwoławczym, co w konsekwencji mogło mieć istotny

III KK 622/25

3

wpływ na treść rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji. Dla uwzględnienia kasacji niezbędne

było zatem wykazanie w tej skardze, że przy dokonywaniu kontroli odwoławczej w

rzeczywistości doszło do uchybienia i to o tak rażącym natężeniu, że można przyrównywać

je do bezwzględnych przyczyn odwoławczych, a gdyby nie owo naruszenie, to zaskarżone

orzeczenie byłoby inne. Tego w sprawie niniejszej obrońcy nie udało się jednak wykazać.

Zwrócić wpierw wypada uwagę, że w kasacji zarzucono obrazę art. 93b § 3 k.k.

oraz art. 93b § 5 k.k. w zw. z art. 93g § 1 k.k. Rzecz jednak w tym, że w sprawie niniejszej

to Sąd pierwszej instancji orzekł o umorzeniu postępowania karnego z uwagi na

niepoczytalność podejrzanego i zastosował względem niego środek zabezpieczający.

Przepisy wskazane w zarzutach kasacji stosował więc Sąd meriti, a nie Sąd odwoławczy.

W efekcie przepisów tych Sąd odwoławczy nie mógł w ogóle naruszyć. Sąd odwoławczy

jedynie kontrolował bowiem orzeczenie Sądu pierwszej instancji, ale skarżący nie podnosi

naruszenia przez Sąd ad quem art. 433 § 2 k.p.k., dotyczącego właśnie kontroli

odwoławczej. Powyższe uwagi wskazują, że kasacja skierowana jest w istocie względem

orzeczenia Sądu pierwszej, a nie drugiej instancji.

Zapoznanie się z kasacją wskazuje ponadto, że kwestionuje się w niej w istocie

ustalenia faktyczne dotyczące zaistnienia podstaw do zastosowania środka

zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, a nie podnosi

naruszenie prawa materialnego. Obrońca kwestionuje bowiem ustalenie, że podejrzany

dopuścił się czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości oraz że zachodzi

wysokie prawdopodobieństwo popełnienia ponownie czynu zabronionego. Nie budzi zaś

wątpliwości ani w orzecznictwie, ani w literaturze, że można skutecznie postawić zarzut

obrazy prawa materialnego, gdy nie kwestionuje się ustaleń faktycznych. Nadto, kasacja

nie jest w ogóle środkiem do kwestionowania ustaleń faktycznych, skoro strona może w

niej formułować jedynie zarzuty obrazy prawa.

Lektura pisemnych wywodów Sądu odwoławczego dowodzi jednak, że powyższe

kwestie były już analizowane. Sąd odwoławczy, odwołując się do opinii biegłych, stwierdził

przecież, że wynikiem występujących u podejrzanego zaburzeń urojeniowych jest

narastająca po jego stronie agresja, a tym samym zachodzi wysokie prawdopodobieństwo

ponownego popełnienia przez podejrzanego czynów o znacznym stopniu społecznej

szkodliwości. Dlatego zdaniem biegłych niezbędnym jest zastosowanie wobec niego

środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Jak

wywodzi Sąd odwoławczy, biegli podkreślili, że podejmowane w przeszłości próby leczenia

nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, a podejrzany nie wykazywał trwałej poprawy ani

stabilizacji funkcjonowania psychicznego. W świetle opinii biegłych, występujące u

III KK 622/25

4

podejrzanego zaburzenia psychiczne - w szczególności przewlekła schizofrenia

paranoidalna połączona z urojeniami prześladowczymi oraz cechami osobowości

paranoicznej - stanowią istotny czynnik ryzyka ponownego popełnienia czynu

zabronionego o znacznym stopniu społecznej szkodliwości. Biegli wyraźnie wskazali, że

podejrzany nie ma krytycznego stosunku do swoich działań, a struktura jego zaburzeń —

zwłaszcza ich przewlekły i postępujący charakter - czyni go osobą potencjalnie

niebezpieczną dla otoczenia, zwłaszcza w kontekście kierowania agresji wobec

przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości. Zważywszy na powyższe, w ocenie Sądu

odwoławczego nie sposób było podzielić stanowiska obrony, iż leczenie ambulatoryjne

byłoby w tej sytuacji wystarczające. W dotychczasowym przebiegu leczenia próby

zastosowania takiej terapii były bowiem nieskuteczne. Wywody kasacji, że Sąd

odwoławczy pominął to, iż w trakcie opiniowania w zakładzie psychiatrycznym podejrzany

nie był leczony farmakologicznie ani poddawany terapii, w związku z czym nietrafne jest

twierdzenie biegłych, że nie zaobserwowano u podejrzanego żadnej poprawy, gdyż dopiero

po wdrożeniu leczenia bądź terapii można byłoby oczekiwać poprawy jego stanu zdrowia,

nie mogą przekonywać w świetle wywodów Sądu odwoławczego, który stwierdził przecież,

że próby leczenia podejrzanego nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, a dodatkowo z

uwagi na jego postawę leczenie ambulatoryjne nie byłoby wystarczające. Zresztą celem

obserwacji psychiatrycznej nie jest leczenie czy terapia, lecz zbadanie stanu zdrowia

psychicznego opiniowanego.

W ocenie Sądu odwoławczego potwierdzeniem tej prognozy jest zarówno charakter

zarzucanych podejrzanemu czynów, jak i sposób ich popełnienia, co szczegółowo organ

ten wyjaśnił w sporządzonym uzasadnieniu. Sąd ten podkreślił, że ocena stopnia

społecznej szkodliwości czynu jest oceną dokonywaną w ramach danej kategorii czynów

zabronionych, w której dany czyn in concreto może cechować znaczna społeczna

szkodliwość. Ustawodawca zaś nie wyłączył żadnego ze stypizowanych w kodeksie

karnym zachowań z zakresu stosowania środków zabezpieczających. W realiach niniejszej

sprawy ocena ta zdaniem Sądu odwoławczego została dokonana przez Sąd pierwszej

instancji prawidłowo. Dlatego orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w

zakładzie psychiatrycznym podyktowane było realnym zagrożeniem, jakie stwarza

podejrzany i w związku z tym było w realiach sprawy konieczne. Nie przekonuje więc -

ogólnikowe jedynie - twierdzenie uzasadnienia kasacji, że „zagadnienie społecznej

szkodliwości czynu nie znalazło się w centrum zainteresowania sądu”.

Co do podnoszonego w uzasadnieniu kasacji rzekomego naruszenia praw

podejrzanego w toczącym się postępowaniu również wypowiadał się już Sąd odwoławczy,

III KK 622/25

5

podnosząc m.in., że podejrzany nie został doprowadzony na rozprawę z uwagi na

zalecenia biegłych i jego stan zdrowia psychicznego, ale przy tym był on reprezentowany

przez obrońcę z urzędu, który brał udział w rozprawie, miał dostęp do akt sprawy oraz

możliwość wypowiedzenia się w imieniu podejrzanego. W związku z tym nie doszło do

naruszenia prawa do obrony czy reguł rzetelnego procesu.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy oddalił tę kasację jako oczywiście

bezzasadną, zwalniając podejrzanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego i

zasądzając na rzecz obrońcy z urzędu stosowne wynagrodzenie za sporządzenie i

wniesienie kasacji w niniejszej sprawie.

Mając to wszystko na względzie orzeczono, jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]