Sąd Najwyższy przekazał do Katowic zażalenie na odmowę śledztwa wobec sędzi z Krakowa

Niniejsza sprawa dotyczy zażalenia X. Y. i X.1 Y.1 na postanowienie

Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście Wschód w Krakowie z

dnia 20 października 2025 roku o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie

przekraczania w okresie od nieustalonego dnia marca 2025 r. do 21 sierpnia

2025 r. w K. swoich uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez sędzię Sądu

Okręgowego w Krakowie, w toku postępowania penitencjarnego, poprzez brak

bezstronności, nieuwzględnienie wniosku o wyłącznie sędziego, o przerwę w

wykonaniu kary pozbawienia wolności oraz poprzez wydanie listu gończego za

niestającym po przerwie w Zakładzie Karnym skazanym X. Y., które to działania

III KO 107/26

2

naruszyły interes prywatny X. Y. oraz jego żony X.1 Y.1, tj. o przestępstwo z art.

231 § 1 k.k.

Wnioskujący Sąd podkreślił, że skarżącym w sprawie jest X. Y., wykonujący

w przeszłości zawód adwokata w okręgu sądu właściwego do rozpoznania sprawy,

przy czym skarżący jest „byłym mężem sędzi orzekającej w okręgu tut. Sądu, z

którą pozostaje w głębokim konflikcie okołorozwodowym, do którego poza sprawą

właściwą zaliczyć należy również liczne postępowania cywilne (m.in. o naruszenie

dóbr osobistych) i karne. Na kanwie spraw toczących się pomiędzy skarżącym i

jego byłą małżonką inicjowane i prowadzone są kolejne postępowania zarówno

cywilne jak i karne, w tym przeciwko sędziom oraz przeciwko Skarbowi Państwa,

reprezentowanemu przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie oraz Prezesa

Sądu Okręgowego w Krakowie”. W ocenie Sądu Rejonowego, z tych względów

dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu spoza apelacji krakowskiej.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego zasługiwał na uwzględnienie.

Należy oczywiście podkreślić, że instytucja z art. 37 k.p.k. ma charakter

wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo

właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie

świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się

dobru wymiaru sprawiedliwości. Przekazanie sprawy w omawianym trybie może

nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą

stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i

bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Za takie okoliczności należy

uznać sytuacje, które mogłyby wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać

nawet mylne przekonanie, podjęte jednak w oparciu o racjonalne przesłanki, że w

sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania

sprawy w sposób w pełni obiektywny (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z

dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, OSNKW – R 2008, poz. 2280; z dnia 29

sierpnia 2012 r., V KO 48/12, Lex Nr 1220979).

Właśnie tego rodzaju sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie w sposób

oczywisty, zaś okoliczności faktyczne wskazane przez wnioskujący Sąd

III KO 107/26

3

przemawiają za jej przekazaniem do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Występujący w sprawie kontekst sytuacyjny powoduje, że z uwagi na dobro

wymiaru sprawiedliwości jest rzeczą niepożądaną, aby w przedmiotowej sprawie

orzekali sędziowie wnioskującego Sądu. Trafnie wskazał Sąd Rejonowy, iż

rozpoznanie sprawy przez tutejszy Sąd mogłoby budzić uzasadnione wątpliwości

co do bezstronności tego Sądu w aspekcie zewnętrznym i braku postrzegania go

jako takiego w odbiorze społecznym. Zaistniała w sprawie sytuacja z racji swego

charakteru mogłaby nie tylko wpływać na swobodę orzekania sędziów właściwego

Sądu, ale także rodzić w społecznym odbiorze racjonalne – w tych warunkach –

przekonanie o niezdolności Sądu do rozstrzygnięcia sprawy w sposób wolny od

wszelkiego rodzaju nacisków. Te okoliczności faktyczne w istocie rzeczy mogłyby

prowadzić w konsekwencji do ograniczenia w sposób obiektywny niezawisłości

orzekania, co nie służy dobru wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu w/w przepisu,

chociaż wypada podkreślić, że Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, iż wnioskujący

Sąd byłby w stanie rozpoznać przedmiotową sprawę całkowicie obiektywnie i w

sposób niezawisły.

W rezultacie wystąpienia okoliczności opisanych w przedmiotowym wniosku,

Sąd Najwyższy uznał, że w zaistniałej sytuacji, przekazanie sprawy winno nastąpić

do sądu rejonowego na obszarze właściwości innego sądu okręgowego, niż

właściwy dla Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie. Z tych

względów uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem

sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał

ją do Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach.

[J.J.]

[r.g.]