Sąd Najwyższy nie przekazał do innego sądu zażalenia na odmowę śledztwa wobec sędziego

Postanowieniem z dnia 5 lutego 2026 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w

Oświęcimiu odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie dotyczącej zarzucanego czynu

zabronionego w postaci przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków

przez sędziego Sądu Rejonowego w Oświęcimiu w dniu 11 grudnia 2025 r., tj. o

czyn z art. 231 § 1 k.k. - wobec stwierdzenia, że brak jest danych dostatecznie

uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu.

To postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez W.M.

III KO 124/26

2

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2026 r. Sąd Rejonowy w Oświęcimiu

wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie w trybie art. 37 k.p.k.

niniejszej sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro

wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając wniosek Sąd podniósł – „Sprawa dotyczy

sędziego SR w Oświęcimiu – X. Y., którego wszyscy znają w tut. Sądzie, wszyscy

razem współpracują, znają go, darzą szacunkiem. Taki stan sprawia, iż

rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy w Oświęcimiu mogłoby wywołać w

społecznej świadomości przekonanie, że rozstrzygnięcia sądowe mogą być zależne

od relacji zawodowych istniejących między pracownikami wymiaru sprawiedliwości”.

Rozpoznając wniosek Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek Sądu Rejonowego w Oświęcimiu nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy podkreślić, iż przekazanie sprawy innemu równorzędnemu sądowi w trybie

art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania

sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia

sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii tego

sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. A zatem, przekazanie

sprawy w omawianym trybie może nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny, a nie

pozorny, występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o

braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym

sądzie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 października 2011 r., III

KO 72/11, LEX nr 1044040; z dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010,

z. 2, poz. 20; z dnia 21 października 2008 r., IV KO 116/08, R - OSNKW 2008, poz.

2072; z dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, R – OSNKW 2008, poz. 2280).

Tego rodzaju sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Zdecydowanie trzeba podkreślić, że nie można bezkrytycznie i automatycznie

akceptować podważania zdolności sądów do obiektywnego i bezstronnego

rozpoznania spraw, często występującego w praktyce sądowej, gdy strona

postępowania niezadowolona z rozstrzygnięcia składa skargi na sędziego

prowadzącego dane postępowanie, lub próbuje spowodować wszczęcie przeciwko

niemu postępowania karnego, składając pisma procesowe w sposób czysto

instrumentalny. O właściwości do rozpoznania sprawy decydują kryteria ustawowe i

III KO 124/26

3

nie może dyktować ich wola strony postępowania (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 lipca 2011 roku, III KO 48/11, Lex Nr 860625).

Przekonanie o braku możliwości do obiektywnego rozpoznania sprawy przez

sąd miejscowo właściwy musi być oparte na racjonalnych i rzeczywistych

przesłankach. Samo zaś przekonanie oparte tylko na przypuszczeniach i

założeniach o charakterze hipotetycznym nie jest wystarczającym dla odstąpienia

od zasady właściwości miejscowej. Fakt, że sprawa, w której prokurator odmówił

wszczęcia śledztwa, dotyczy sędziego pracującego także w Sądzie wnioskującym,

nie jest wystarczający dla stwierdzenia braku warunków do obiektywnego

rozpoznania sprawy przez wnioskujący Sąd. Tym bardziej, gdy stawiany zarzut jest

związany z wykonywaniem przez sędziego rutynowych obowiązków służbowych.

Tej okoliczności nie zmienia fakt, iż skarga strony dotyczy zarzutu popełnienia

przez sędziego przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., zaś Prokuratura prowadziła

czynności wyjaśniające w sprawie. Bezkrytyczne przekazanie sprawy do

rozpoznania w innym równorzędnym sądzie na podstawie takich przesłanek

mogłoby wręcz sugerować, że w każdym wypadku, gdy sprawa w jakiś sposób

dotyczy w ogóle sędziego pracującego w danym sądzie, wszyscy sędziowie

pracujący w tej jednostce organizacyjnej sądownictwa powszechnego nie są w

stanie w sposób obiektywny i rozsądny rozpoznać sprawy.

A zatem brak jest uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że sędziowie

Sądu Rejonowego w Oświęcimiu nie mogą rozpoznać wniesionego przez W.M.

zażalenia na postanowienie prokuratora w przedmiocie odmowy wszczęcia

śledztwa, bezstronnie i w sposób w pełni obiektywny. Podzielenie takiego

przekonania prowadziłoby do przeciwnego od zamierzonego skutku, a mianowicie

podważałoby zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów, co byłoby z

oczywistą szkodą dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Podkreślić też wypada, iż co

do zasady ewentualna znajomość zawodowa sędziów i prokuratorów wykonujących

swe obowiązki na tym samym obszarze, nie przemawia automatycznie za

uznaniem, że dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadnia przekazanie sprawy w

trybie art. 37 k.p.k. innemu sądowi równorzędnemu.

III KO 124/26

4

Mając na uwadze powyższe okoliczności i kierując się zakazem

rozszerzającej wykładni art. 37 k.p.k., Sąd Najwyższy odmówił uwzględnienia

wniosku o przekazanie sprawy innemu równorzędnemu sądowi.

[WB]

[r.g.]