Zażalenie syna byłej dyrektor sądu w Końskich. SN nie przekazał sprawy innemu sądowi

Sąd Rejonowy w Końskich postanowieniem z dnia 24 października 2025 r.,

sygn. akt II Kp 327/25, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy

innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, która

dotyczy zażalenia X. Y. na postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie o czyny

z art. 190 § 1 k.k. i art. 244 k.k., których sprawcą miał być X.1 Y.1 Uzasadniając

swój wniosek wskazał, że sprawa dotyczy zażalenia na postanowienia prokuratora

o umorzeniu dochodzenia wniesionego przez pokrzywdzonego, który jest synem

X.2 Y.2, pełniącej w latach 1997-2013 funkcję kierownika administracyjnego, a

III KO 180/25

2

następnie do 30 sierpnia 2018 r. dyrektora Sądu Rejonowego w Końskich. Ponadto

X. Y. oraz jego ojciec wykonują zawód adwokata w Kancelarii Adwokackiej w K.. W

ocenie Sądu Rejonowego ww. okoliczności mogą zostać odebrane w odbiorze

społecznym jako wpływające na swobodę orzekania, prowadząc do przekonania o

niezdolności sądu miejscowo właściwego do obiektywnego i rzetelnego

rozpoznania sprawy.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Inicjatywa Sądu Rejonowego nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy podkreślić, że instytucja unormowana w art. 37 k.p.k. ma charakter

wyjątku od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tego

względu jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy

przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru

sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla

kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy

przez sąd wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w

odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku

warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, LEX nr 3126169). W

orzecznictwie wskazuje się jednak, że „autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości

wymaga, aby sądy nie ulegały presji opinii publicznej, ani nie popadały w

zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego

procesu. Racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się

pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym

wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw,

ograniczając tendencję do nadużywania stosowania właściwości delegacyjnej w

związku z inicjatywami sądów na tle wątpliwości co do respektowania gwarancji

sprawiedliwego procesu” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października

2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040; por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010/2/20, LEX nr 551465).

Aprobując powyższe poglądy, należy stwierdzić, że fakt kontaktów

zawodowych strony postępowania z sędziami danego sądu nie jest sytuacją

III KO 180/25

3

wyjątkową i nie uzasadnia jeszcze zastosowania przez Sąd Najwyższy instytucji

tzw. właściwości delegacyjnej. W tego rodzaju sytuacjach wystarczającymi

gwarancjami obiektywizmu sędziów orzekających w sprawie, które powinny znaleźć

zastosowanie w pierwszej kolejności, są unormowania określone w art. 40-43 k.p.k.

Dopiero, jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie

nie byłoby możliwe, sąd wyższego rzędu zobligowany będzie do przekazania

sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 43 k.p.k. (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2021 r., III KO 78/21, LEX

nr 3342056; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2022 r., V KO

53/22, LEX nr 3395020). Wprawdzie w niniejszej sprawie dochodzi jeszcze

okoliczność dotycząca zatrudnienia matki pokrzywdzonego w Sądzie Rejonowym w

Końskich, jednak należy zauważyć, że jej zatrudnienie ustało w 2018 r., a zatem

ponad 7 lat temu. W kontekście rozpoznawanej kwestii nie jest też obojętny

charakter sprawy przed sądem, która w niniejszym postępowaniu dotyczy jedynie

kontroli postanowienia prokuratora o umorzeniu dochodzenia, nie zaś

rozstrzygnięcia o odpowiedzialności karnej oskarżonego. Wprawdzie zagadnienie

to może potencjalnie zaważyć na skuteczności inicjatywy pokrzywdzonego i

wniesieniu aktu oskarżenia, jednak jest to już tylko kontrola decyzji procesowej i to

podjętej na wstępnym etapie postępowania karnego. O ile zatem zrozumiałym było

przekazanie innemu sądowi równorzędnemu wcześniejszej sprawy zawisłej przez

Sądem Rejonowym w Końskich (sygn. akt II K 541/22), dotyczącej konfliktu

pomiędzy pokrzywdzonym a X.1 Y.1 (postanowienie SN z 7 grudnia 2022 r., III KO

118/22), to w sprawie, której dotyczy rozpatrywany wniosek skorzystanie przez Sąd

Najwyższy z uprawnienia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.k. nie znajduje podstaw.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[r.g.]

III KO 180/25

4