Węgierska odmowa ekstradycji nie zamknęła drogi do wydania K.S. na Ukrainę

Obrońca K.S. złożył do Sądu Najwyższego w trybie art. 9 § 2 k.p.k. pismo

sygnalizujące potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego

III KO 182/25

2

prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 15 października

2025 r., sygn. II AKa 464/25, którym to utrzymano w mocy postanowienie Sądu

Okręgowego w Szczecinie z 5 września 2025 r., sygn. III Kop 143/25, stwierdzające

prawną dopuszczalność wydania K.S. władzom Ukrainy. W uzasadnieniu pisma

wskazano, iż podstawą sygnalizacji jest ujawnienie w sprawie uchybienia

stanowiącego tzw. bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 i 9 k.p.k.

Uchybień tych obrońca upatruje w fakcie wszczęcia, prowadzenia i zakończenia

postępowania ekstradycyjnego w sytuacji, gdy Sąd Stołeczny w Budapeszcie

(Węgry) w sprawie o sygn. akt […] prawomocnie orzekł o niedopuszczalności

ekstradycji w tej samej sprawie, tj. wbrew treści art. 82 TFUE stanowiącego

podstawę prawną do konieczności wzajemnego uznawania orzeczeń państw Unii

Europejskiej, co w konsekwencji powinno prowadzić do umorzenia postępowania.

Na wstępie rozstrzygnąć należało zagadnienie czy przedmiotem wznowienia

może być prawomocne orzeczenie kończące sądowy etap postępowania

ekstradycyjnego. Zważyć wszak należy, że nie rozstrzyga ono o odpowiedzialności

osoby ściganej, lecz dotyczy oceny prawnej dopuszczalności jej wydania do

państwa wnioskującego, w kontekście przepisów rozdziału 65 Kodeksu

postępowania karnego. Badanie w postępowaniu wznowieniowym wad prawnych

orzeczenia wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. odnosi się jednak również do

rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu sądowym, które nie dotyczą wąsko

postrzeganej kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego. Zasada ta ma jednak

ograniczenie – istotne jest, jeżeli postępowanie nie dotyczy głównego nurtu procesu,

aby orzeczenie to powodowało trwałe przekształcenie sytuacji prawnej osoby nim

objętej. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedmiotem wznowienia może być np.

prawomocne postanowienie sądu kończące postępowanie prowadzone w zakresie

dopuszczalności środka odwoławczego (postanowienie SN z 9 sierpnia 2007 r., V

KO 35/07, R-OSNKW 2007, poz. 1793) czy dotyczące sposobu lub trybu

wykonywania kary lub innego środka (postanowienie SN z 3 września 2015 r., V

KO 43/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 3). Z pewnością w analizowanym układzie

procesowym do kategorii takich orzeczeń należy również zaliczyć prawomocne

postanowienie sądu w przedmiocie stwierdzenia prawnej dopuszczalności

ekstradycji, wydane w trybie art. 603 k.p.k. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w

III KO 182/25

3

orzecznictwie Sądu Najwyższego, gdzie jednolicie wyraża się stanowisko o

możliwości wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym

postanowieniem sądu wydanym w przedmiocie stwierdzenia prawnej

dopuszczalności ekstradycji w razie ujawnienia się podstaw z art. 542 § 3 k.p.k.

(postanowienie SN z 5 kwietnia 2017 r., III KO 112/16, OSNKW 2017, nr 8, poz. 47;

postanowienie SN z 4 września 2019 r., IV KO 78/19, Lex 3364086; postanowienie

SN z 20 maja 2020 r., I KO 6/19, Lex 3106001; postanowienie SN z 6 lipca 2022 r.,

V KO 36/22, Lex 3405911). Z uwagi zatem na fakt, iż obrońca K.S. domaga się

wznowienia postępowania z uwagi na zaistnienie bezwzględnych przesłanek

odwoławczych z art. 439 § 1 pkt 8 i 9 k.p.k. uznać należy, że kwestia ta może z

formalnego punktu widzenia stanowić asumpt do poddania ocenie przedstawionej

przez wnioskodawcę argumentacji.

Odnosząc się jednak do jej warstwy merytorycznej, stwierdzić należy, że nie

jest ona trafna. Postrzeganie zasady powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu

ekstradycyjnym przez pryzmat art. 82 TFUE nie może wywołać skutku

oczekiwanego przez obrońcę. Skoro bowiem państwo członkowskie nie jest

zobowiązane odmówić ekstradycji obywatela innego państwa członkowskiego do

państwa trzeciego, jeżeli organy trzeciego państwa członkowskiego uprzednio

odmówiły wykonania wniosku o ekstradycję pochodzącego z tego państwa

trzeciego i mającego na celu wykonanie tej samej kary wymierzonej temu

obywatelowi innego państwa członkowskiego ze względu na istnienie poważnego

ryzyka naruszenia praw podstawowych gwarantowanych w art. 19 ust. 2 i art. 47

akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (wyrok TS z 19 czerwca

2025 r., C-219/25, Kamekris, EU:C:2025:456; B. Augustyniak [w:] Kodeks

postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, red. D. Świecki, LEX/el.

2025, art. 604, teza 18), a zatem analizie Trybunału Sprawiedliwości poddane były

daleko idące wątpliwości co do rzetelności postępowania, które brane są pod

uwagę przez wszystkie sądy na terenie Unii Europejskiej, to z pewnością takie

„powtórne” postępowanie nie może być a priori wyłączone regułą res iudicatae.

Przepisy art. 67 ust. 3 i art. 82 ust. 1 TFUE nie mogą uzasadniać obowiązku

wzajemnego uznawania odnoszącego się do wydanych przez państwa

członkowskie decyzji odmownych dotyczących wniosku o ekstradycję

III KO 182/25

4

pochodzącego z państwa trzeciego. Już samo to w polu oczywistej bezzasadności

stawia zaprezentowany w piśmie sygnalizacyjnym wywód. W przywołanym

orzeczeniu wyrażono zresztą szereg innych, doniosłych argumentów, stanowiących

kwintesencję problematyki zaistniałej w niniejszej sprawie i wyznaczającej kierunek

jej rozstrzygnięcia, który pozostaje w całkowitej opozycji w stosunku do forsowanej

przez autora pisma sygnalizującego tezy. Sąd Najwyższy argumenty te podziela, a

unikając zbędnego ich powielania pozostaje odesłać obrońcę do ich lektury.

Już tylko na marginesie stwierdzić należy, że pomimo skierowania doń

stosownego wezwania (k. 26), obrońca nie nadesłał tłumaczenia na język polski

kompletu dokumentów, na które się w swoim piśmie powoływał. Przeprowadzona

jednak z urzędu analiza materiałów postępowania ekstradycyjnego

przeprowadzonego w stosunku do ściganego K.S. nie potwierdziła istnienia

uchybień, skutkujących koniecznością umorzenia przeprowadzonego postępowania

w oparciu o dyspozycję art. 17 § 1 k.p.k.

W realiach procesowych niniejszej sprawy o naruszeniu zasady res iudicata

w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. czy tym bardziej art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. nie

może być więc mowy. Do uchybienia tej rangi mogłoby dojść jedynie wówczas,

gdyby sąd orzekł w przedmiocie prawnej dopuszczalności ekstradycji, pomimo

wydania już w tym przedmiocie orzeczenia przez ten lub inny sąd polski (por.

postanowienie SN z 17 czerwca 2020 r., I KO 14/20, OSNKW 2020, nr 8, poz. 35).

Mając na względzie powyższe, zarządzono jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]