Sąd Najwyższy nie wznowi z urzędu sprawy skazanego R. S., kasacja już objęła ten zarzut

Treść orzeczenia

III KO 94/26

ZARZĄDZENIE

Dnia 6 maja 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Bednarek

zarządził:

1. na podstawie art. 542 § 3 i § 4 k.p.k. stwierdzić brak podstaw do

wznowienia z urzędu postępowania sądowego zakończonego

wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 13 czerwca 2024 r.,

sygn. II AKa 79/24 względem skazanego R. S.

2. zakreślić sprawę jako załatwioną w inny sposób.

Pismem z 1 grudnia 2025 r., obrońca skazanego R. S. złożył de facto w

trybie art. 9 § 2 k.p.k. wniosek o wznowienie z urzędu postępowania sądowego

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 13

czerwca 2024 r., sygn. II AKa 79/24. Autor pisma podniósł wystąpienie

bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albowiem w

składzie sądu odwoławczego orzekali sędziowie powołani na stanowisko sędziego

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

III KO 94/26

2

W realiach procesowych niniejszej sprawy rozstrzyganie w kwestii

wznowienia postępowania z przyczyn sygnalizowanych przez obrońcę skazanego

jest jednak niedopuszczalne albowiem zgodnie z dyspozycją art. 542 § 4 k.p.k.

wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3 tego

przepisu, tj. z powodu uchybień stanowiących bezwzględne przyczyny odwoławcze

wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w

trybie kasacji. Mając na uwadze przytoczoną treść ww. przepisu wskazać należy, że

rozpoznanie kasacji rodzi wiążące domniemanie, że sprawa została przez Sąd

Najwyższy rozpoznana również z punktu widzenia ewentualnych uchybień z art.

439 § 1 k.p.k., co tym samym blokuje możliwość wznowienia postępowania z

urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. Obalenie tego domniemania jest możliwe

jedynie w wypadku niewątpliwego stwierdzenia, że uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k.

zostało ujawnione dopiero po rozpoznaniu sprawy przez Sąd Najwyższy, który w

toku postępowania kasacyjnego o istnieniu tego uchybienia nie wiedział i nie miał

obiektywnych możliwości jego ujawnienia w oparciu o wówczas dostępne materiały

postępowania.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wyrok

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 13 czerwca 2024 r., sygn. II AKa 79/24, został

poddany kontroli w postępowaniu kasacyjnym na skutek kasacji wniesionych przez

obrońców skazanego R. S. . Postanowieniem z 26 marca 2025 r., sygn. akt III KK

41/25, Sąd Najwyższy oddalił kasacje wniesione na korzyść tego skazanego jako

oczywiście bezzasadne. Oznacza to, że Sąd Najwyższy, będąc zobligowany w

postępowaniu kasacyjnym do zbadania kasacji w zakresie uchybień z art.

439 k.p.k., niezależnie od tego czy były one przez skarżącego podnoszone,

oddalając kasację, uznał, że orzeczenie kończące prawomocnie postępowanie,

którego wznowienia obrońca skazanego oczekuje, nie było dotknięte żadną

bezwzględną przyczyną odwoławczą. W tym miejscu wskazać należy, że

podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność wskazująca na potrzebę wznowienia

postępowania nie opiera się na okolicznościach, które ujawniły się już po

zakończeniu postępowania kasacyjnego. Skazanemu i jego obrońcom znany był

skład sądu orzekający w postępowaniu odwoławczym, skład ten również znany był

Sądowi Najwyższemu, który odniósł się do zarzutu zawartego w kasacji w zakresie

III KO 94/26

3

podniesionych okoliczności przez skarżącego wynikających z treści art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k. a dot. jednego z sędziów orzekających w postępowaniu odwoławczym.

Okoliczności zatem wynikające z przywołanych przez obrońcę judykatów tak Sądu

Najwyższego, jak i międzynarodowych trybunałów były przedmiotem rozważań

prawnych i faktycznych i były one powszechnie znane w dacie wydania wyroku

przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie i postanowienia przez Sąd Najwyższy

rozpoznającego kasacje w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy miał pełną

świadomość obecnie podnoszonych przez obrońcę okoliczności biorąc pod uwagę

chociażby fakt, że sędzia rozpoznający kasację w niniejszej sprawie brał udział

w wydaniu przywołanej przez wnioskodawcę uchwały Sądu Najwyższego z 23

stycznia 2020 r., sygn. BSA I-4110-1/20).

Zauważyć ponadto należy, że regulacja art. 542 § 4 k.p.k. – jak słusznie

zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 lipca 2022 r., sygn. IV KO 160/21 -

służyć ma w zamierzeniu ustawodawcy przeciwdziałaniu dublującego się

sprawdzania bezwzględnych podstaw odwoławczych. Przepis ten ma również

blokować wybór przez stronę któregoś z dwóch nadzwyczajnych środków

zaskarżenia i wskazuje, że podstawą do kwestionowania tego, czy w sprawie

zaistniała bezwzględna podstawa odwoławcza jest w pierwszym rzędzie kasacja.

Wznowienie postępowania zatem może dotyczyć jedynie sytuacji ujawnionych jako

wcześniej nieznane i w wyniku działań po zakończonym postępowaniu kasacyjnym

Mając na względzie powyższe, w realiach niniejszej sprawy wznowienie

postępowania uznać należało za niedopuszczalne z mocy ustawy.

[J.J.]

[a.ł]