Konto za 100 do 150 zł dla nieznanych osób. SN oddalił skargę na uchylenie uniewinnienia

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2024 r., II K

1305/22, A.C. został uniewinniony od czynu z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1

k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

III KS 12/26

2

Po rozpoznaniu apelacji złożonej przez prokuratora na niekorzyść

oskarżonego, Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2025 r., III Ka

62/25, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w

Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Skargę na ten wyrok kasatoryjny wniósł obrońca oskarżonego, który

zaskarżył go w całości i zarzucił „rażące naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art.

454 § 1 k.p.k., mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, polegające

na uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 17.07.2024 r., sygn. II

K 1305/22 i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, przy jednoczesnym

sformułowaniu przez Sąd odwoławczy jednoznacznych i wiążących wskazań co do

konieczności skazania oskarżonego A.C. za czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286

§ 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., mimo że uzupełniony w postępowaniu

odwoławczym materiał dowodowy, w szczególności wyjaśnienia złożone przez

oskarżonego przed Sądem odwoławczym, nie dawał podstaw do przyjęcia, że

oskarżony dopuścił się pomocnictwa do oszustwa na szkodę P.M. i M.M., albowiem

choć Sąd odwoławczy uzupełnił postępowanie dowodowe, to dokonane

uzupełnienie, przy zachowaniu zasad logicznego rozumowania, doświadczenia

życiowego oraz uwzględnieniu sytuacji życiowej oskarżonego w dacie zarzucanego

mu czynu (bezdomność, czynny alkoholizm), nie pozwalało na wysnucie wniosku,

że oskarżony miał świadomość, że poprzez udostępnienie danych dotyczących

rachunku bankowego osobie trzeciej bierze udział w bezprawnym procederze i w

konsekwencji nie dawało podstaw do przyjęcia, że swoim zachowaniem wyczerpał

znamiona pomocnictwa do oszustwa, w szczególności że zachowanie oskarżonego

stanowiło obiektywne ułatwienie popełnienia czynu zabronionego oraz że

towarzyszył mu zamiar wymagany przez art. 18 § 3 k.k.”. Obrońca wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w

Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Pisemną odpowiedź na skargę przedłożył prokurator, który wniósł o jej

oddalenie jako bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna, dlatego też należało ją oddalić.

III KS 12/26

3

W pierwszej kolejności należy wskazać, że pomimo podniesienia w skardze

zarzutu obrazy art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., jej argumentacja nie

dotyczy przede wszystkim podstaw orzekania kasatoryjnego, ale zmierza do

podważenia oceny dowodów dokonanej przez Sąd Okręgowy. Obrońca

skonstruował zarzut skargi, a także znaczną część argumentacji w taki sposób, aby

w ramach postępowania skargowego przeprowadzić ponownie kontrolę na kształt

apelacyjnej, tj. aby Sąd Najwyższy wypowiedział się co trafności oceny wyjaśnień

oskarżonego złożonych na rozprawie odwoławczej, której dokonał Sąd Okręgowy.

Należy zatem przypomnieć, że skarga na wyrok kasatoryjny nie może być

traktowana jako odpowiednik zwyczajnego środka odwoławczego, ani być środkiem

umożliwiającym podnoszenie innych zarzutów, niż wskazujące na naruszenie

przepisów wymienionych w art. 539a § 3 k.p.k. (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2025 r., II KS 4/25). Wobec tego wszelkie zawarte w

skardze wywody związane z oceną prawidłowości rozpoznania apelacji, nie mogą

być brane pod uwagę w postępowaniu skargowym (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 30 lipca 2025 r., III KS 33/25). Zakres rozpoznania sprawy w

postępowaniu skargowym jest bowiem bardzo ograniczony. Postępowanie to ma na

celu jedynie stwierdzenie, czy uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i

przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, sąd odwoławczy kierował się

podstawami wydania wyroku kasatoryjnego wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. oraz

czy takie rozstrzygnięcie było w konkretnej sprawie konieczne (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 11 czerwca 2021 r., III KS 1/21; z dnia 31 maja 2021 r.,

V KS 13/21). Dlatego też rozpoznając skargę w tej sprawie Sąd Najwyższy

ograniczył się do badania czy istniały podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego i

czy zostały one prawidłowo wykazane i uzasadnione przez Sąd odwoławczy.

W ocenie Sądu Najwyższego argumentacja Sądu Okręgowego wykazująca

zaistnienie podstawy wydania wyroku kasatoryjnego z art. 454 § 1 k.p.k. jest

wystarczająca dla oddalenia skargi. W świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia

20 września 2018 r. (I KZP 10/18, OSNK 2018, z. 11, poz. 73), możliwość uchylenia

wyroku uniewinniającego lub umarzającego postępowanie i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k.

(art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy – w

III KS 12/26

4

wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw

odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu

postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu

prawidłowych ustaleń faktycznych) – stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania

wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1

k.p.k. Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu

przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia

reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k. Jednocześnie w wypadku reguły ne

peius z art. 454 § 1 k.p.k. kontrola skargowa obejmuje ocenę prawidłowości

zastosowania tego przepisu pod kątem spełnienia warunku, zgodnie z którym sąd

odwoławczy „nie może skazać oskarżonego”. Wymaga to wykazania przez ten sąd,

że gdyby nie stwierdzone uchybienie, to mógłby zapaść wyrok skazujący, ale jego

wydanie nie jest dopuszczalne w instancji odwoławczej z uwagi na zakaz takiego

orzekania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2021 r., IV KS

21/21).

W tej sprawie Sąd odwoławczy nie zdecydował się na niejako automatyczne

uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, dostrzegając perspektywę

wydania wyroku skazującego. Przed podjęciem takiego rozstrzygnięcia Sąd ten

przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Kluczowe w tym zakresie

jest przeprowadzenie dowodu z wyjaśnień oskarżonego (k. 902-903).

Sąd odwoławczy uzasadnił wydanie wyroku kasatoryjnego na podstawie art.

454 § 1 k.p.k., przeprowadzając własną ocenę dowodów, czyniąc ustalenia także

na podstawie uzupełnionego postępowania dowodowego, w szczególności treści

wyjaśnień oskarżonego. Sąd ten podkreślił, że oskarżony przyznał się do

popełnienia zarzuconego mu czynu i nie zaprzeczył, iż założył rachunek bankowy w

P. SA w dniu 7 stycznia 2016 r., a uczynił to za namową nieznanych mu osób i

otrzymał za to kwotę 100-150 złotych. Przyznał ponadto, że już w przeszłości

udostępniał kilkukrotnie zakładane przez siebie konta bankowe, będąc nakłanianym

do tego, a następnie nigdy z nich nie korzystał. Sąd Okręgowy dokonał także

wykładni istoty pomocnictwa, które jest zarzucane oskarżonemu. Wskazał, że z

pewnością jako takie zachowanie należy potraktować udostępnienie nieznanej,

przypadkowej osobie odpłatnie danych dotyczących rachunku bankowego,

III KS 12/26

5

umożliwiając podejmowanie wszelkich działań na tym rachunku bankowym, w tym

m.in. fikcyjne wystawianie produktów na sprzedaż. Zwrócił uwagę na możliwość

popełnienia czynu zarzucanego oskarżonemu z zamiarem ewentualnym. Wskazał,

że założenie za pieniądze konta bankowego i niemal natychmiastowe przekazanie

wszelkich danych jego dotyczących, nie pozostawia wątpliwości co do świadomości

oskarżonego A.C., że to konto bankowe może służyć popełnieniu przestępstwa

oszustwa.

Dokonując takiej oceny wyjaśnień oskarżonego i pozostałych dowodów

zgromadzonych w sprawie, Sąd odwoławczy zajął stanowisko co do potrzeby

skazania oskarżonego, czym zrealizował wymóg konieczny do uchylenia wyroku w

związku z art. 454 § 1 k.p.k. W części 5.3. uzasadnienia wyroku Sąd ten wskazał

bowiem, że uzupełniony w toku postępowania odwoławczego materiał dowodowy

daje w aktualnym stanie sprawy podstawy do stwierdzenia winy i sprawstwa A.C. w

zakresie zarzucanego mu czynu.

Podsumowując, kontrola skargowa doprowadziła Sąd Najwyższy do

wniosku, że Sąd Okręgowy orzekając w tej sprawie nie naruszył art. 437 § 2 k.p.k.,

a uchylenie zaskarżonego wyroku miało miejsce z poszanowaniem reguł

koniecznych do takiego rozstrzygnięcia, w związku z treścią art. 454 § 1 k.p.k.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[WB]

[a.ł]