Sąd najwyższy

Wyrokiem z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt II K 746/23, Sąd Rejonowy w

Rzeszowie uniewinnił oskarżonego od popełnienia czynu z art. 300 § 2 k.k. Po

rozpoznaniu apelacji oskarżyciela publicznego wyrokiem z dnia 25 marca 2026 r.,

sygn. akt III Ka 657/25, Sąd Okręgowy w Rzeszowie uchylił zaskarżony wyrok i

przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie.

Skargę od wyroku Sądu II instancji wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając

orzeczenie Sądu odwoławczego w całości na korzyść oskarżonego i zarzucając:

III KS 35/26

2

„naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. polegające na błędnym zastosowaniu tego

przepisu i uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 28.05.2025 r.,

sygn. akt: II K 746/23, oraz przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania,

pomimo że przesłanki określone w tym przepisie nie zostały spełnione.”

Mając powyższe na uwadze, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga obrońcy oskarżonego nie jest zasadna.

Stronie postępowania, kwestionującej dopuszczalność uchylenia wyroku i

przekazania go do ponownego rozpoznania, przysługuje skarga od wyroku sądu II

instancji. Jej celem jest kontrola prawidłowej realizacji wskazanych wyżej reguł

procesowych. Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. skargę na wyrok sądu odwoławczego

można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenia o

charakterze kasatoryjnym naruszało treść art. 437 k.p.k. lub też, gdy przy wydaniu

tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k.

Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

może, zgodnie z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. nastąpić wyłącznie w wypadkach

wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne

przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W każdej z tych sytuacji, sąd

odwoławczy jest zobowiązany do wskazania, która z okoliczności wymienionych w

art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. stanowiła in concreto podstawę uchylenia wyroku Sądu I

instancji oraz przedstawić argumenty, które doprowadziły go do takiego wniosku

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2019 r., IV KS 3/19).

Przypomnieć należy, że w wypadku reguły ne peius z art. 454 § 1 k.p.k.

kontrola skargowa obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania tego przepisu pod

kątem spełnienia warunku, zgodnie z którym sąd odwoławczy "nie może skazać

oskarżonego” (zob. postanowienie SN z 9 października 2019 r., III KS 25/19).

Wymaga to wykazania przez ten sąd, że gdyby nie stwierdzone uchybienie, to

mógłby zapaść wyrok skazujący, ale jego wydanie nie jest dopuszczalne w instancji

odwoławczej z uwagi na zakaz takiego orzekania (zob. uchwała 7 sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17).

III KS 35/26

3

Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Lektura motywów

pisemnego uzasadnienia Sądu II instancji wskazuje, wbrew twierdzeniom autora

skargi, w sposób jasny i jednoznaczny, że to właśnie reguła wyrażona w art. 454 §

1 k.p.k. miała bezpośredni wpływ na treść orzeczenia. Sąd Okręgowy w Rzeszowie

odniósł się, choć w sposób zwięzły, do oceny wszystkich kluczowych w tej sprawie

dowodów, wskazując m.in. „Nie można się zgodzić z Sądem I instancji, że

niemożność ustalenia wartości samochodu z powodu nieustalenia miejsca, w

którym się znajduje (…) powoduje, iż zachowanie oskarżonego nie miało realnego

wpływu na zaspokojenie wierzyciela i nie zrealizowało uszczuplenia zaspokojenia

wierzyciela. Sąd Rejonowy nie dostrzega, że czyn stypizowany w art. 300 § 2 kk

może być usiłowany. W związku z powyższym z uwagi na treść art. 454 § 1 kpk

zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu do

ponownego rozpoznania.” Tym samym uznać należy, że to właśnie reguła ne peius

stanowiła in concreto podstawę uchylenia wyroku Sądu I instancji, wskazał na nią

także Sąd odwoławczy w rubryce 4.1 uzasadnienia.

Przypomnieć na koniec należy, że zakres kontroli dokonywanej przez Sąd

Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa w

art. 539a § 1 k.p.k., ogranicza się w swej istocie do zbadania, czy stwierdzone

przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia

kasatoryjnego. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W konsekwencji należało stwierdzić, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w

Rzeszowie mieściło się w granicach kompetencji tego Sądu, wyznaczonych

obowiązkiem przeprowadzenia rzetelnej kontroli instancyjnej i zostało

umotywowane w niezbędnym zakresie. Mając na względzie treść rozstrzygnięcia

Sąd Najwyższy obciążył oskarżonego kosztami postępowania związanymi z

wniesioną skargą.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]

III KS 35/26

4