Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy na uchylenie uniewinnienia w sprawie znęcania

Sąd Rejonowy w Międzyrzeczu wyrokiem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn.

akt II K 468/22, uniewinnił K.W. i E.W. od popełnienia zarzucanego im czynu z art.

207 § 1a k.k.

Od wyroku tego apelację na niekorzyść oskarżonych wniósł prokurator, który

zarzucił wyrokowi: „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę

rozstrzygnięcia, a wyrażający się w błędnym uznaniu, iż na podstawie

III KS 52/26

2

zgromadzonego materiału dowodowego nie jest możliwe przypisanie oskarżonym

K.W. i E.W. zarzuconego im czynu przy przyjęciu że stanowi on czyn z art. 207 § 1

kk, podczas gdy prawidłowa ocena zebranych dowodów, a w szczególności zeznań

pokrzywdzonego K. W. oraz świadków. E.B., A.B., A.B., M.R., M.F. i M.Z. jak i

częściowo wyjaśnień samych oskarżonych K.W. i E.W. wskazuje na to, że doszło

do popełnienia czynu polegającego na znęcaniu się przez oskarżone nad K.W.”. W

konkluzji prokurator wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 31 marca 2026 r. w sprawie o sygn. akt IV Ka 105/26 Sąd

Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał

do ponownego rozpoznania Sadowi Rejonowemu w Międzyrzeczu. Z uzasadnienia

tego wyroku wynika, że powodem uchylenia wyroku był przepis art. 454 § 1 k.p.k. i

przyjęcie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że

oskarżone dopuściły się zarzucanego im czynu, w postaci, która uwzględnia przy

tym regułę reformationis in peius w związku z treścią wyroku skazującego z 4 maja

2022 r. (str. 12 uzasadnienia wyroku).

Skargę na wyrok kasatoryjny złożył obrońca obu oskarżonych. W skardze

zarzucił: „rażące naruszenie prawa, tj. obrazę przepisów postępowania w postaci

art. 79 § 2 i 3 k.p.k., poprzez wydanie zaskarżonego wyroku, mimo iż obrońca

oskarżonych wyznaczony w trybie art. 79 § 2 k.p.k. nie został prawidłowo wezwany

przez Sąd II instancji na rozprawę apelacyjną w dniu 17 marca 2026 r. i nie brał w

niej udziału, pomimo iż jego obecność była obowiązkowa, a Sąd II instancji, żeby

naprawić własne uchybienie postanowił na tejże rozprawie uchylić oskarżonym

obronę obligatoryjną, stawiając je przed faktem dokonanym i bez pouczenia o

prawie z art. 6 k.p.k. oraz art. 78 k.p.k. zamknął rozprawę i wydał zaskarżony wyrok,

co stanowi tzw. bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1

pkt 10 k.p.k.”. Podnosząc taki zarzut obrońca oskarżonych wniósł o uchylenie

wyroku sądu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W pisemnym stanowisku co do skargi, prokurator wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga jest oczywiście bezzasadna. Zarzut postawiony w skardze,

wskazujący na zaistnienie przed sądem odwoławczym uchybienia z art. 439 § 1 pkt

III KS 52/26

3

10 k.p.k. jest chybiony. Już przyznanie przez skarżącego, że sąd drugiej instancji

wydał postanowienie i uznał, iż nie zachodzą okoliczności utrudniające obronę

oskarżonych z art. 79 § 2 k.p.k. musi powodować stwierdzenie, że w takim układzie

procesowym nie może zaistnieć uchybienie z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Jest bowiem

oczywiste, że w przypadku innych – niż wymienione w art. 79 § 1 pkt 1-4 k.p.k. –

okoliczności utrudniających obronę to sąd decyduje, czy zachodzą takie

okoliczności, które wymagają obligatoryjnego udziału obrońcy. Wydanie

postanowienia sądu na podstawie art. 79 § 2 k.p.k. kreuje zatem obligatoryjną

obronę (art. 79 § 3 k.p.k.), a uchylenie takiego postanowienia znosi obligatoryjność

prowadzonej wcześniej obrony (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

11 stycznia 2007 r., V KK 403/06; z dnia 9 stycznia 2013 r., III KK 330/12; z dnia 10

kwietnia 2014 r., IV KK 88/14; z dnia 1 marca 2016 r., IV KK 4/16; z dnia 4 grudnia

2019 r., V KK 530/18; wyrok SN z dnia 18 października 2023 r., II KS 35/23).

Wskazuje się przy tym, że wprawdzie sięgnięcie po instrument z art. 79 § 2 k.p.k.

zależy wyłącznie od oceny organu procesowego, ale ocena ta nigdy nie ma

charakteru całkowicie dowolnego i zawsze musi uwzględniać realia konkretnej

sprawy (por. np. wyrok SN z dnia 27 maja 2020 r., V KK 545/18; postanowienie SN

z dnia 22 grudnia 2021 r., III KK 262/21). W tym kontekście wypada przypomnieć,

że powodem wyznaczenia w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji

obrońcy z urzędu na podstawie art. 79 § 2 k.p.k. były częste zachorowania

oskarżonych, ale stan ten już nie istniał na etapie postępowania odwoławczego, co

wynikało z treści oświadczeń obu oskarżonych. W skardze zaś tej okoliczności,

wynikającej z oświadczeń oskarżonych, skarżący nie kwestionuje.

Z tych powodów należało orzec jak w postanowieniu.

[WB]

[r.g.]

III KS 52/26

4