Poszukiwany listem gończym oskarżony. SN utrzymał areszt na 3 miesiące

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 28 marca 2023 r., sygn.

akt II K 13/22, oskarżony Ł.S. został uznany za winnego popełnienia czynu z art.

159 k.k. w zw. z art. 158 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za który została mu

wymierzona kara 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, oraz czynu z art. 62 ust.

1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, za który

wymierzono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. W miejsce ww. kar

pozbawienia wolności sąd orzekł karę łączną 4 lat pozbawienia wolności.

III KZ 50/25

2

Wyrokiem z dnia 27 maja 2024 r., sygn. II AKa 106/23, Sąd Apelacyjny

w Rzeszowie dokonał zmiany opisu pierwszego czynu. Wyeliminował znamię

użycia niebezpiecznego narzędzia i zakwalifikował go z art. 158 § 2 k.k.,

jednocześnie zaostrzając wymiar kary do 4 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności,

a finalnie wymiar kary łącznej pozbawienia wolności do lat 5.

Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. III KK 486/25,

powyższy wyrok sądu odwoławczego został uchylony, a sprawa przekazana do

ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r. Sad Najwyższy

zastosował nadto wobec oskarżonego Ł.S. środek zapobiegawczy

w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy, licząc od dnia

zatrzymania. W motywach orzeczenia o tymczasowym aresztowaniu Sąd

Najwyższy odwołał się do nieprawomocnego skazania oskarżonego, w ramach

którego zostały stwierdzone sprawstwo i wina zarzucanych mu przestępstw, co

materializowało przesłankę dowodową z art. 249 § 1 k.p.k. Wymiar nieprawomocnie

orzeczonych kar jednostkowych i kary łącznej stanowił asumpt do przyjęcia

egzystencji przesłanki z art. 258 § 2 k.p.k., która jest tym bardziej realna, że

oskarżony ukrywa się przed wymiarem sprawiedliwości i jest poszukiwany listem

gończym. W ocenie sądu meriti generowało to potrzebę zabezpieczenia dalszego

toku postępowania poprzez zastosowanie wobec oskarżonego izolacyjnego środka

zapobiegawczego jako jedynego, który będzie tę funkcję realizować w sposób

właściwy.

Od ww. postanowienia zażalenie wywiódł obrońca oskarżonego. Zarzucił

błąd w ustaleniach faktycznych, polegający zarówno na wadliwym uznaniu, że

zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego, jak i

że tylko środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania Ł.S. będzie

skuteczny dla realizacji tegoż celu. Zdaniem obrońcy ocena dokonana na

płaszczyźnie etapu sprawy, zgromadzonych dowodów i dotychczasowego

zachowania oskarżonego prowadzi do wniosku odmiennego, a mianowicie o braku

potrzeby zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego. Nie występuje

realna i obiektywna obawa podejmowania przez oskarżonego zachowań o

charakterze destabilizującym przebieg postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

III KZ 50/25

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zarówno przesłanka dowodowa

stosowania środków zapobiegawczych (art. 249 § 1 k.p.k.), jak też szczególna

podstawa stosowania najsurowszego środka zapobiegawczego (art. 258 § 2 k.p.k.)

w realiach niniejszej sprawy ocenione zostały prawidłowo. Niewątpliwe jest, że

zgromadzony w toku postępowania jurysdykcyjnego materiał dowodowy, którego

odzwierciedleniem jest wszakże nieprawomocny wyrok skazujący, materializuje

duże prawdopodobieństwo (w rozumieniu art. 249 § 1 k.p.k.) popełnienia przez

oskarżonego zarzucanych mu przestępstw. Wskazany w tym przepisie cel

procesowy, w postaci potrzeby zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, w

niniejszej sprawie pozostaje aktualny. Okoliczności sprawy jasno przemawiają za

istnieniem przesłanki określonej w art. 258 § 2 k.p.k., gdyż orzeczona wobec

oskarżonego nieprawomocnie kara łączna (4 lata pozbawienia wolności) spełnia

parametry surowości w rozumieniu tego przepisu. Powyższa okoliczność implikuje

domniemanie prawne, że perspektywa grożącej surowej kary wiąże się z ryzykiem

podejmowania przez oskarżonego działań obstrukcyjnych w celu uchylenia się od

odpowiedzialności karnej. Przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 249 § 1

k.p.k. i art. 257 § 1 k.p.k. i przy braku przesłanek negatywnych wskazanych w art.

259 § 1 i 2 k.p.k., przepis art. 258 § 2 k.p.k. może stanowić samoistną podstawę

zastosowania tymczasowego aresztowania z uwagi na to, że wprowadza ów

szczególny rodzaj domniemania (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

19 listopada 2025 r., III KZ 46/25). Wprawdzie jego egzystencja nie oznacza

automatyzmu w stosowaniu środka zapobiegawczego, albowiem każdorazowo

należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, to jednak - wbrew

zarzutom zażalenia - Sąd Najwyższy zachował ten standard, wskazując konkretne

uwarunkowania urealniające przyjętą przesłankę. Dodać trzeba, że domniemanie

związane z zagrożeniem karą określoną w art. 258 § 2 k.p.k. jest wzruszalne, lecz

wówczas tylko, gdy skarżący wykaże, iż mimo grożącej oskarżonemu surowej kary

nie zostaną podjęte z jego strony działania destabilizujące prawidłowy tok

postępowania. Tymczasem wywody zażalenia nosiły wyłącznie znamiona polemiki

z przyjętymi ustaleniami, a postawa oskarżonego poszukiwanego listem gończym

wyraźnie im przeczy. Twierdzenie, że osoba o takim statusie procesowym wyraża

III KZ 50/25

4

chęć niezakłóconej współpracy z organami ścigania nie mogło zyskać akceptacji,

podobnie jak brak potrzeby zabezpieczenia postępowania z uwagi na jego etap.

Nie jest słuszne czynienie założenia, że w postępowaniu odwoławczym taka

potrzeba już ekspirowała. Ta faza procesu również może wymagać stosowania

środków zapobiegawczych, w tym tymczasowego aresztowania, a elementami

mającymi w tej kwestii decydujące znaczenie są konkretne uwarunkowania

procesowe, składające się na wystąpienie ustawowych podstaw stosowania

określonego środka. Te podstawy w niniejszej sprawie niewątpliwie zachodzą i

podlegały właściwej ocenie.

W tym stanie rzeczy zasadne okazało się stanowisko wyrażone w

zaskarżonym postanowieniu, że potrzeba stosowania tymczasowego aresztowania

wobec oskarżonego uzasadniona jest grożącą mu surową karą, mogącą - w świetle

podniesionych okoliczności - motywować go do bezprawnego wpływania na

prawidłowy tok postępowania.

Kierując się powyższą argumentacją Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

Dariusz Kala

Igor Zgoliński

Stanisław Stankiewicz

[WB]

[a.ł]