SN utrzymał odmowę przyjęcia osobistego wniosku skazanego o wznowienie procesu

Postanowieniem z dnia 4 lutego 2026 r., III KO 155/25, Sąd Najwyższy:

- w pkt. 1 odmówił – na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. – przyjęcia wniosku K. K. o

wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w

III KZ 9/26

2

Szczecinie z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt II AKa 68/18, wobec jego oczywistej

bezzasadności;

- w pkt. 2 – nie stwierdził podstaw do wznowienia z urzędu, w oparciu o przepis art.

542 § 3 k.p.k., postępowania prawomocnie zakończonego powołanym wyżej

wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy wskazał, że

przedstawione w treści wniosku o wznowienie okoliczności nie wypełniły przesłanek

wznowieniowych, o których mowa w przepisach Rozdziału 56 Kodeksu

postępowania karnego w tym w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., a opisane przez

skazanego okoliczności nie stanowią nowych faktów lub dowodów w myśl

przywołanego wcześniej przepisu.

Natomiast brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o

przepisy art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wynikał z faktu, że

kwestia wystąpienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej była już

przedmiotem badania w toku postępowania kasacyjnego zakończonego

postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., V KK 461/18, co było

wcześniej sygnalizowane skazanemu przez Sąd Najwyższy w zarządzeniu

upoważnionego sędziego Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2025 r., III KO

51/25.

Skazany K. K. , z zachowaniem terminu ustawowego, zaskarżył wskazane

wyżej postanowienie. W uzasadnieniu swojego zażalenia wskazał, że jego sprawa

została przez Sąd Najwyższy rozpoznana z obrazą szeregu przepisów prawa

procesowego w tym z naruszeniem jego prawa od obrony poprzez niewyznaczenie

mu obrońcy z urzędu. Podtrzymał przy tym twierdzenia zawarte w osobiści

sporządzonym przez siebie wniosku o wznowienie, z których jego zdaniem wynika,

że orzekające w sprawie sądy dopuściły się szeregu błędów tak w zakresie prawa

materialnego (przyjęcie recydywy), jak i procesowego m.in. poprzez nieprawidłową

ocenę dowodów i orzekanie na jego niekorzyść. Zakwestionował wreszcie przyjęcie

przez Sąd Najwyższy w zaskarżonym postanowieniu, że orzekający w tej sprawie

Sąd Apelacyjny w Szczecinie był należycie obsadzony, co naruszyło w jego ocenie

m.in. art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności.

III KZ 9/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie, z powodów wskazanych w jego treści, nie mogło skutkować

uchyleniem zaskarżonego postanowienia, ponieważ brak w nim argumentów, które

pozwoliłyby na uznanie, że kwestionowana na decyzja procesowa Sądu

Najwyższego jest błędna, została wydana z naruszeniem prawa, czy też wydając

rozstrzygnięcie zignorowano argumentację skazanego przedstawioną w

uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania.

Na wstępie podkreślić należy, że przeprowadzana obecnie kontrola

instancyjna zaskarżonego postanowienia dotyczy wyłącznie orzeczenia zawartego

w pkt. 1, gdyż to jedynie w tym zakresie oddalono wniosek o wznowienie osobiście

sporządzony przez skazanego uznając, że jest on oczywiście bezzasadny, a więc

w oparciu o przepis art. 545 § 3 k.p.k. Tylko więc co do tego rozstrzygnięcia

ustawodawca dopuścił kontrolę zapadłego orzeczenia, o czym przekonuje

jednoznaczna treść zdania drugiego tego przepisu.

Natomiast kwestia stwierdzenia przez sąd wznowieniowy baku podstaw do

wznowienia postępowania karnego z urzędu zaskarżeniu nie podlega (art. 547 § 1

in fine k.p.k.).

Zgodnie z art. 545 § 3 k.p.k. sąd, orzekając jednoosobowo, odmawia

przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania niepochodzącego od osoby

wymienionej w art. 545 § 2 k.p.k. (sporządzonego i podpisanego przez adwokata,

radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej) bez

wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w

szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w

postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność.

Wymieniona w powołanym przepisie możliwość wydana przewidzianej w nim

decyzji procesowej, nie ogranicza się wyłącznie do tych wypadków, w których we

wniosku o wznowienie podniesione zostały okoliczności będące już wcześniej

przedmiotem rozpoznawania w postępowaniu o wznowienie postępowania. Użycie

w treści art. 545 § 3 k.p.k. zwrotu „w szczególności” nie pozostawia wątpliwości, że

jest to wskazanie przykładowe. Uznanie wniosku o wznowienie za oczywiście

bezzasadny będzie miało więc miejsce również w sytuacjach, gdy w sposób

oczywisty, rzucający się w oczy, wniosek ten oparty zostanie na innych podstawach

III KZ 9/26

4

niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania

karnego. Zastosowanie trybu przewidzianego w tym przepisie uznać należy w

związku z tym za konieczne wówczas, gdy sąd wznowieniowy, w sposób nie

budzący wątpliwości stwierdzi, że żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności

nie mieści się w katalogu przesłanek wznowieniowych zawartych w art. 540 k.p.k.,

art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie wchodzić w grę działanie

tego sądu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.).

Oczywiste jest również i to, że w wypadku oczywistej bezzasadności

wniosku o wznowienie zbędne jest wyznaczanie wnioskodawcy obrońcy z urzędu,

pomimo zgłoszenia takiego żądania w samym wniosku lub obok niego.

Ustanowienie przez sąd z urzędu przedstawiciela procesowego i to niezależnie od

charakteru sprawy, uznać należy za zasadne wyłącznie w takich sytuacjach, gdy

treść pisma procesowego zainteresowanego chociaż w minimalnym stopniu

wskazuje na konieczność zbadanie przez podmiot profesjonalny zawartych w nim

twierdzeń przez pryzmat przesłanek wznowieniowych przewidzianych w

powołanych wyżej przepisach regulujących instytucję nadzwyczajnego środka

zaskarżenia jakim jest wznowienie postępowania. Skoro przepis art. 545 § 3 k.p.k.

nie wymaga, aby w przewidzianej w nim konfiguracji procesowej wzywać osobę

inicjującą postępowanie o wznowienie postępowania do usunięcia braków

formalnych wniosku, to tym samym pozbawione zasadności jest też wyznaczenie

jej obrońcy, skoro sama treść wniosku nie daje jakichkolwiek podstaw do czynienia

rozważań w kontekście którejkolwiek z podstaw uzasadniających wznowienie

postępowania.

W związku z tym twierdzenie skarżącego, że Sąd Najwyższy naruszył jego

prawo do obrony nie wyznaczając mu obrońcy z urzędu, jest błędne.

Nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania tego rodzaju

okoliczności jak naruszenie prawa materialnego lub procesowego w

postępowaniach których dotyczy wniosek o wznowienie (w tym wypadku w

postępowaniach prowadzonych przez Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim i

Sąd Apelacyjny w Szczecinie), co trafnie zdiagnozował Sąd Najwyższy w

zaskarżonym postanowieniu.

III KZ 9/26

5

W ramach postępowania o wznowienie postepowania nie jest również

dopuszczalna kontrola poprawności ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy

orzekające w sprawie ani ponowne badanie poprawności oceny i wiarygodności

dowodów, które przyjęto z ich podstawę. W trakcie tego postepowania

przedmiotem rozstrzygnięcia jest wyłącznie kwestia istnienia podstaw do

wznowienia, a nie odpowiedzialności karnej skazanego, gdyż tej dotyczy

prawomocne orzeczenie kończące postępowanie sądowe.

Podkreślić należy, że sąd wznowieniowy nie prowadzi kontroli odwoławczej

objętych wnioskiem o wznowienie orzeczeń w tym również w zakresie kwalifikacji

prawnej przypisanych czynów (np. recydywy), chyba że w tym zakresie ujawniły się

nowe fakty lub dowody podważające takie ustalenie (art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k.),

a takich skazany zarówno we wniosku o wznowienie, jak i we wniesionym zażaleniu

nie wskazał.

Mając zatem na względzie wyłącznie subiektywne przekonanie skazanego

o nieprawidłowości w zakresie oceny materiału dowodowego dokonanej przez sądy

obu instancji oraz o wadach dokonanych na jego podstawie ustaleń faktycznych

powtórzyć jedynie należy, że nie mogą one stanowić podstawy do wznowienia

postępowania.

Warunki bowiem wznowienia postępowania karnego zostały dokładnie

opisane w ustawie karnoprocesowej, a okoliczności wskazywane przez skarżącego,

do których odwołuje się w treści swoich pism, żadnej z tych przesłanek

wznowieniowych nie wypełniają. W szczególności nie wskazuje on, aby w sprawie

ujawniły się jakieś nowe dowody lub fakty, których nie mógł przedstawić w toku

postępowań przed sądami obu instancji, a w konsekwencji nieznanych tym właśnie

sądom rozpoznającym sprawę.

Wobec powyższego, że nie budzi wątpliwości trafność postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 4 lutego 2026 r., którego prawidłowości argumentacja zawarta

w zażaleniu w żadnym stopniu nie podważyła, należało orzec jak w części

dyspozytywnej.

[J.J.]

III KZ 9/26

6

[a.ł]

Jacek Błaszczyk

Tomasz Artymiuk

Kazimierz Klugiewicz