Skazany żądał wyłączenia sędziego SN powołanego na wniosek KRS. Wniosek pozostawiono bez rozpoznania

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skazanego R. W. o wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego od rozpoznania sprawy o

sygn. akt IV KK 1/26, z uwagi na istnienie obawy co do jego bezstronności, bowiem

powołany został na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia

2017 r. Wnioskodawca powołał się także na uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 oraz z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn.

akt I KZP 2/22.

IV KK 1/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek skazanego należało pozostawić bez rozpoznania jako

niedopuszczalny z mocy ustawy.

Zasadniczym argumentem na jaki skazany powołał się we wniesionym

wniosku jest fakt powołania sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego

na urząd sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Na wstępie należy podkreślić, że zawarte we wniosku obrońcy skazanego

okoliczności nie mogły zostać rozpoznane w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności

sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z

jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w

procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. postanowienie SN z dnia

21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października 2023

r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru

abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob.

postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22; postanowienie SN z

dnia 4 czerwca 2025 r., IV KK 25/25).

Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w

związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania

karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie

wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w

skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12

maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i

914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3

pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z

dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych

IV KK 1/26

3

innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące

powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do

podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania

jego niezawisłości i bezstronności. Skoro zatem ustawa o SN w sposób szczególny

reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności

towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art.

29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1

k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej

procedurze (zob. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż

niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści

wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych

w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Podstawę

wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania sędziego, a de

facto kwestie związane z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą

Sądownictwa, ukształtowaną na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Takie

procedowanie zmierzałoby do obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o SN

bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia

wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego

niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących

powołaniu tego sędziego.

Powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie

stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob.

postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24). Podnieść bowiem trzeba,

że sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.,

czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją, o czym orzekł Trybunał Konstytucyjny

w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18.

Powyższych ustaleń nie może zmienić treść uchwały trzech połączonych Izb

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, na którą

powołuje się wnioskodawca, a która na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z

IV KK 1/26

4

dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, przestała obowiązywać, albowiem

Trybunał stwierdził, że uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20, jest niezgodna z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art.

45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji RP; art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o

Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Powyższe stwierdzenie dotyczy także

uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, która

wprost odwołuje się do uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.

W kontekście przywołanych wyżej wyroków Trybunału Konstytucyjnego

należy zauważyć, że w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec

tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania zmierzającego

do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też samodzielnego

podważania obowiązywania wyroku tego Trybunału (zob. postanowienie SN z dnia

25 stycznia 2024 r., I KK 107/23).

Także z orzecznictwa międzynarodowego można wywnioskować, że udział

Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w procesie powoływania sędziów, nie może sama

w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów

wyłonionych w tym procesie ani statusu sądu z ich udziałem (zob. np. wyrok TSUE

z 21 grudnia 2023 r. L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C -718/21).

Z powyższych względów wniosek skazanego był niedopuszczalny z mocy

ustawy, dlatego Sąd Najwyższy pozostawił go bez rozpoznania.

[J.J.]

[r.g.]

IV KK 1/26

5