Sąd najwyższy

IV KK 155/26

2

Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 16 października 2023 r.,

sygn. akt III K 1217/22 uznał m.in. oskarżonego T. S. za winnego tego, że w dniu 5

czerwca 2022 roku w B., województwa […], działając wspólnie i w porozumieniu z

M. M. oraz z innym sprawcą, wobec którego wyłączono sprawę do odrębnego

rozpoznania, wziął udział w pobiciu S. K. w ten sposób, że zadawał

pokrzywdzonemu uderzenia narzędziem przypominającym pałkę w głowę i nogę,

na skutek którego to pobicia pokrzywdzony doznał obrażeń ciała w postaci rany

kłutej długości 3 cm przedramienia lewego umiejscowionej około 5 cm poniżej

wyrostka łokciowego w rzucie kości promieniowej, penetrującej przez tkanki

miękkie i mięsne do kości łokciowej, złamania kości łokciowej w obrębie okostnej,

rany kłutej okolicy lędźwiowo - krzyżowej po stronie lewej długości 3 cm,

penetrującej na głębokość 4 cm bocznie od wyrostka kolczystego kręgu L4, które to

obrażenia naruszyły czynności narządów jego ciała na okres powyżej 7 dni, czym

naraził go na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku określonego w

art. 157 § 1 k.k., co stanowi przestępstwo z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i

za to na mocy art. 158 § 1 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 3 (trzech)

miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1). Ponadto sąd orzekł wobec T. S. nawiązkę

na rzecz pokrzywdzonego (pkt 7) oraz o kosztach sądowych (pkt 9).

Apelacje od powyższego wyroku wnieśli m.in. oskarżony T. S. oraz jego

obrońca.

Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt

VII Ka 127/24 zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt I) oraz orzekł o kosztach

sądowych wobec oskarżonego T. S. (pkt II i IV).

Kasację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanego S. K., który

zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

- rażące naruszenie przepisu art. 439 § 1 k.p.k. poprzez brak wzięcia pod

uwagę z urzędu uchybienia sądu I instancji, stanowiącego tzw. bezwzględną

przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającego na

tym, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w sprawie III K 1217/22 sąd był

nienależycie obsadzony, gdyż orzekał jednoosobowo członek składu, który

otrzymał powołanie na stanowisko asesora sądowego Sądu Rejonowego w Bielsku

IV KK 155/26

3

- Białej na skutek rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, której kształt został

określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), a zatem w

ocenie oskarżonego, z uwagi na obniżenie standardu bezstronności i niezależności

sądu w świetle art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności (EKPCz), art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 47 Karty Praw Podstawowych

zachodzi z tego powodu niedopuszczalność uczestniczenia tej osoby w składzie

Sądu, która rozpoznawała niniejszą sprawcę.

- rażące naruszenie przepisów postępowania karnego, które mogło mieć

istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.

poprzez brak należytego i wyczerpującego odniesienia się do wszystkich zarzutów

podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonego, w tym zwłaszcza do zarzutów

związanych z nieprawidłowo dokonaną przez sąd I instancji oceną dowodów w

postaci wyjaśnień oskarżonego M. M. oraz zeznań pokrzywdzonego T. K.,

albowiem sąd jedynie ogólnikowo rozważył zarzuty naruszenia przepisu

postępowania, a to art. 7 k.p.k., nie odniósł się natomiast szczegółowo do

podnoszonych przez obrońcę oskarżonego konkretnych argumentów, w tym do

przytoczonych fragmentów wyjaśnień M. M., który nie potrafił wyjaśnić skąd T. S.

miał wziąć pałkę teleskopową, o której wcześniej mówił i w jaki sposób miał wejść w

jej posiadanie, przy jednoczesnym wskazaniu, że w samochodzie nie widział

przedmiotowego narzędzia oraz zestawienia tych wyjaśnień z konkretnymi

wyjaśnieniami oskarżonych (w tym Ł. M., co do którego sprawa została wyłączona

do odrębnego rozpoznania) lub zeznaniami świadków, jak również do poważnych

wątpliwości dotyczących wiarygodności zeznań pokrzywdzonego S. K., w tym że

„kwestia pałki teleskopowej pojawiła się po raz pierwszy dopiero na etapie

postępowania sądowego, po wysłuchaniu wyjaśnień M. M.’', a pokrzywdzony

„pomimo że był nie jeden raz przesłuchiwany w trakcie postępowania

przygotowawczego, nigdy wcześniej nie wspominał o pałce teleskopowej ani o

podobnym narzędziu ”, zaś pytany „na rozprawie o wyjaśnienie tych rozbieżności

nie potrafił tego wyjaśnić, wskazał jedynie, że nikt go wcześniej o to nie pytał”, a

taki sposób przeprowadzenia kontroli instancyjnej należy nie spełnia wymogów

określonych w art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k.

IV KK 155/26

4

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uniewinnienie

oskarżonego od zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu w całości, ewentualnie o

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy wniósł o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego jest oczywiście bezzasadna,

co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 523 § 1

k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art.

439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny

wpływ na treść orzeczenia. Zatem możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest

istotnie ograniczona. Podzielając utrwalone w tym zakresie orzecznictwo Sądu

Najwyższego, stwierdzić trzeba, że postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością

postępowaniem, które ponawiać ma zwykłą kontrolę odwoławczą. W toku zaś tego

postępowania z założenia nie dokonuje się kontroli poprawności oceny

poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie

bada współmierności orzeczonej kary (zob. postanowienie SN z dnia 15 marca

2023 r., IV KK 549/22; postanowienie SN z dnia 10 lipca 2019 r., II KK 210/19;

postanowienie SN z dnia 21 września 2017 r., IV KK 276/17).

Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zaistniała

bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu, na

zaistnienie której w pierwszym zarzucie wskazuje obrońca skazanego. Wskazać

należy, że art. 439 § 1 k.p.k. zawiera katalog bezwzględnych przyczyn

odwoławczych, które mają charakter zamknięty i nie mogą podlegać wykładni

rozszerzającej (zob. J. Izydorczyk, Granice orzekania sądu odwoławczego w

polskiej procedurze karnej, Łódź 2010, s. 216; postanowienie SN z dnia 7 lipca

2010 r., II KK 95/10). Uchybienia te mają tak poważny charakter, że zawsze

skutkują uchyleniem orzeczenia, muszą być brane pod uwagę z urzędu,

niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, bez względu na to,

IV KK 155/26

5

czy uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia (zob. P. Hofmański, S.

Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2018, s. 551–556; D. Świecki,

Rozprawa apelacyjna w polskim procesie karnym, Warszawa 2006, s. 30–31; D.

Świecki, Apelacja w postępowaniu karnym, Warszawa 2012, s. 235). Dlatego też

bezwzględne przyczyny odwoławcze nie mogą być ocenne, muszą

charakteryzować się pewnością ich zaistnienia, winny mieć charakter niemal

automatyczny, ograniczający się do stwierdzenia zaistnienia lub nie, określonego w

tym przepisie stanu rzeczy, albowiem wyznaczają one minimalne standardy

procedury karnej demokratycznego państwa prawnego, których naruszenie

powoduje uchybienie podstawowym regułom procesu karnego (zob. postanowienie

SN z dnia 16 stycznia 2024 r., IV KK 341/23).

Odnosząc się do przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

określanej mianem „nienależytej obsady sądu”, na którą w kasacji powołuje się

skarżący, podkreślić trzeba, że tradycyjnie wiązana była i nadal być musi wyłącznie

z rozpoznaniem sprawy w składzie odbiegającym liczbowo lub strukturalnie

(jakościowo) od składu przewidzianego dla rozpoznania danej kategorii spraw w

sądzie określonego szczebla lub w danym postępowaniu. Konsekwentnie, spod

zakresu zastosowania tej regulacji, wyłączano także przypadki stanowiące jedynie

naruszenia natury organizacyjno-porządkowej (zob. J. Matras, w: Kodeks

postępowania karnego, pod red. K. Dudki, WKP 2018, komentarz do art. 439, teza

9). Uchybienia związane z zasiadaniem w składzie orzekającym osoby, co do której

zachodziły podstawy wyłączenia, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k.,

konsekwentnie traktowane są jako względne przyczyny odwoławcze. Uchybieniem

mieszczącym się w treści art. 439 § 1 k.p.k. jest taka więc tylko sytuacja, gdy w

rozpoznaniu sprawy bierze udział sędzia podlegający wyłączeniu na podstawie art.

40 k.p.k. (zob. m. in. R. A. Stefański, Wyłączenie sędziego z mocy orzeczenia sądu,

Przegląd Sądowy 2007, z. 6, s. 119; postanowienie SN z dnia 24 lutego 2015 r., V

KK 2/15; postanowienie SN z dnia 29 marca 2018 r., V KZ 15/18).

Badanie przez Sąd Najwyższy lub sąd odwoławczy niezawisłości sędziego

pod kątem zaistnienia nienależytej obsady sądu, w trybie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

wprowadza nieznaną ustawie procedurę o charakterze inkwizycyjnym. Uchylanie

wyroków wydanych przez sędziów powołanych na urząd sędziego na wniosek

IV KK 155/26

6

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw, z uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k., jest niezgodne z obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej

prawem, albowiem okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą

stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem

tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (zob. art. 55 §

5 Prawa o ustroju sądów powszechnych i art. 29 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Takie procedowanie podważa konstytucyjny ustrój demokratycznego państwa

prawa, uderza w bezpieczeństwo prawne i stabilność orzeczeń oraz powoduje

chaos i anarchię (zob. postanowienie SN z dnia 3 grudnia 2025 r., IV KZ 35/25).

Reasumując, powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24). Podnieść

bowiem trzeba, że sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r., czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją, o czym orzekł

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18.

Za niezasadny również uznać należy drugi zarzut zawarty w kasacji obrońcy

skazanego, dotyczący obrazy art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. Wbrew

twierdzeniom skarżącego, Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej działając jako sąd

odwoławczy, dokonał w sposób prawidłowy instancyjnej kontroli wyroku sądu I

instancji, co w sposób jednoznaczny wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego

wyroku. Sąd odwoławczy w sposób właściwy i rzetelny odniósł się do wszystkich

zarzutów apelacyjnych, a zatem w pełni zrealizował obowiązki wynikające z

przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Przeprowadzona w ten sposób

kontrola odwoławcza doprowadziła do utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku.

Odnosząc się do utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa Sądu Najwyższego,

wskazać należy, że zrealizowanie obowiązków wynikających z treści art. 433 § 2

k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. wymaga nie tylko niepomijania żadnego zarzutu

podniesionego w środku odwoławczym, lecz także rzetelnego ustosunkowania się

IV KK 155/26

7

do każdego z tych zarzutów oraz wykazania konkretnymi, znajdującymi oparcie w

ujawnionych w sprawie okolicznościach, argumentami, dlaczego uznano

poszczególne zarzuty zawarte we wniesionym środku odwoławczym za zasadne

bądź też za bezzasadne. Do naruszenia tych przepisów może więc dojść wtedy,

gdy sąd drugiej instancji pomija w swoich rozważaniach zarzuty zawarte w apelacji

lub wręcz ogranicza się do ogólnikowego stwierdzenia, że zarzut jest zasadny lub

że jest niezasadny (zob. postanowienie SN z dnia 9 marca 2023 r., III KK 308/22),

co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. W istocie skarżący pod pozorem

przeprowadzenia nierzetelnej kontroli odwoławczej kwestionuje zgromadzone w

sprawie dowody i poczynione na ich podstawie ustalenia faktyczne w zakresie

posiadania przez skazanego pałki teleskopowej. Sąd odwoławczy w tym zakresie

podzielił ustalenia sądu meriti, który wskazał, że to zeznania świadków P. K. i M. Z.

oraz wyjaśnienia oskarżonego M. M. potwierdzają posiadanie i użycie przez T. S. w

trakcie zdarzenia pałki teleskopowej (sekcja 3.1 uzasadnienia).

Reasumując, skarżący zmierza do przedstawienia własnej i odmiennej oceny

przeprowadzonych dowodów oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń stanu

faktycznego. Skarżący formułując w ten sposób kasację, będącą nadzwyczajnym

środkiem zaskarżenia, środek ten potraktował jako kolejny instancyjny środek

odwoławczy, co jest niedopuszczalne. Kasacja nie służy bowiem do ponawiania

kontroli instancyjnej już dokonanej przez sąd odwoławczy, stąd też postępowanie

kasacyjne nie może być traktowane jako trzecia instancja (zob. postanowienie SN z

dnia 9 stycznia 2019 r., IV KK 694/18; postanowienie SN z dnia 11 października

2022 r., V KK 332/22; postanowienie SN z dnia 10 kwietnia 2025 r., IV KK 95/25).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że podniesione w

omawianej kasacji zarzuty były oczywiście bezzasadne, co pozwoliło na oddalenie

wniesionego środka na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

O kosztach sądowych za postępowanie kasacyjne orzeczono na podstawie

art. 637a k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k., zwalniając skazanego od ich ponoszenia

i obciążając nimi Skarb Państwa.

Uwzględniając wniosek obrońcy skazanego z urzędu, na podstawie art. 29

ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U.2024,

poz.1564) w zw. z § 2 pkt 1, § 4 pkt 3 i § 17 ust. 3 pkt 1 w zw. z § 24

IV KK 155/26

8

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie

ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U.2026,

poz. 87 t.j.) zasądzono na jego rzecz kwotę 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć

60/100) złotych, w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i

wniesienie kasacji na rzecz skazanego.

[J.J.]