Kasacja w sprawie zadośćuczynienia za areszt oddalona, wnioskodawca płaci koszty

Wyrokiem z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt II Ko 106/23, Sąd Okręgowy w

Częstochowie po rozpoznaniu sprawy z wniosku S.N. w przedmiocie

odszkodowania i zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe

aresztowanie w sprawie o sygn. akt II K 535/17 Sądu Rejonowego w Kozienicach:

IV KK 180/26

2

1. na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. zasądził od Skarbu Państwa, na rzecz

wnioskodawcy S.N. kwotę 135.000 zł (sto trzydzieści pięć tysięcy złotych)

wraz z ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia się wyroku, tytułem

zadośćuczynienia za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie w

okresie od 04.12.2015 roku do 02.03.2016 roku w postępowaniu Sądu

Rejonowego w Kozienicach sygn. akt II K 535/17;

2. na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. zasądził od Skarbu Państwa, na rzecz

wnioskodawcy S.N. kwotę 62.763,90 zł (sześćdziesiąt dwa tysiące

siedemset sześćdziesiąt trzy złote i sześćdziesiąt groszy) złotych wraz z

ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia się wyroku, tytułem

odszkodowania za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie w

okresie od 04.12.2015 roku do 02.03.2016 w postępowaniu Sądu

Rejonowego w Kozienicach sygn. akt II K 535/17;

3. w pozostałej części wniosek oddalił;

4. na podstawie art. 554 § 4 k.p.k. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz S.N.

kwotę 528 złotych (pięćset dwadzieścia osiem złotych) tytułem zwrotu

uzasadnionych wydatków związanych z ustanowieniem w sprawie

pełnomocnika oraz kwotę 6789,94 złote (sześć tysięcy siedemset

osiemdziesiąt dziewięć złotych i dziewięćdziesiąt cztery grosze) tytułem

zwrotu uzasadnionych wydatków związanych kosztami przejazdów

wnioskodawcy i pełnomocnika;

5. na podstawie art. 554 § 4 k.p.k. kosztami obciążył Skarb Państwa.

Po rozpoznaniu środków odwoławczych, Sąd Apelacyjny w Katowicach

wyrokiem z dnia 27 października 2025 r., sygn. akt II AKa 333/25:

1. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1. w pkt 1 obniżył wysokość zasądzonego zadośćuczynienia do kwoty

80.000 zł (osiemdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocniania się wyroku do

IV KK 180/26

3

dnia zapłaty, ustalając jednocześnie, że okres

niewątpliwie

niesłusznego tymczasowego aresztowania trwał od

1. 12.2015 r. do 2.03.2016 r.,

2. w pkt 2 obniżył wysokość zasądzonego odszkodowania do kwoty

62.063,90 zł (sześćdziesiąt dwa tysiące sześćdziesiąt trzy złote i

dziewięćdziesiąt groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

od dnia uprawomocniania się wyroku do dnia zapłaty, ustalając

jednocześnie, że okres niewątpliwie niesłusznego tymczasowego

aresztowania trwał od 11.12.2015 r. do 2.03.2016 r.;

II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy;

1. kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł pełnomocnik wnioskodawcy

S.N., który zarzucił rozstrzygnięciu:

1. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 553 § 1 k.p.k. w związku

z art. 552 § 4 k.p.k. poprzez ich niezastosowanie jako wyczerpujących

przesłanek egzoneracyjnych, która miała wpływ na wynik sprawy,

2. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 445 § 1 k.c. w związku z

art. 552 § 4 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na

nieuwzględnieniu przesłanki stanowiącej, że zadośćuczynienie ma być

"odpowiednie”, znaczy rekompensujące krzywdę moralną, która miała wpływ

na wynik sprawy,

3. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 361 § 1 k.c. w związku z

art. 552 § 4 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż

normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła,

można ustalić bez zastosowania metody dyferencyjnej polegającej na

ustaleniu hipotetycznej wartości majątku bez zdarzenia szkodzącego i

porównania tej wartości z wysokością majątku po szkodzie, która miała

wpływ na wynik sprawy,

IV KK 180/26

4

4. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 361 § 2 k.c. w związku z

art. 552 § 4 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na

nieuwzględnieniu przesłanki stanowiącej, że odszkodowanie ma obejmować

„korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie

wyrządzono”, która miała wpływ na wynik sprawy,

5. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 361 § 2 k.c. w związku z

art. 552 § 4 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na

nieuwzględnieniu przesłanki stanowiącej, że odszkodowanie ma obejmować

„naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, gdyby

mu szkody nie wyrządzono”, która miała wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Okręgowy w Częstochowie

wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja pełnomocnika wnioskodawcy okazała się bezzasadna w stopniu

oczywistym. Taka ocena nadzwyczajnego środka zaskarżenia umożliwiła oddalenie

go w trybie art. 535 § 3 k.p.k., tj. na posiedzeniu, bez udziału stron.

Przypomnieć na wstępie należy, że kasacja, jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia, służy eliminacji prawomocnych orzeczeń sądów, które ze względu na

charakter (doniosłość) wadliwości, jaką są obarczone, nie mogą ostać się w obrocie

prawnym. Podnoszone w tej skardze zarzuty powinny wskazywać na uchybienia

określone w art. 439 k.p.k. lub inne, ale przy tym rażące, naruszenie prawa, do

jakiego doszło w postępowaniu odwoławczym, co w konsekwencji mogło mieć

istotny wpływ na treść wyroku sądu drugiej instancji. Przypomnienie to jest istotne z

uwagi na zarzuty sformułowane w kasacji pełnomocnika w rozpoznawanej sprawie.

W zakresie podniesionych zarzutów kasacyjnych stwierdzić trzeba, że

okazały się one zupełnie nietrafne. Autor kasacji zakwestionował w nich sposób

IV KK 180/26

5

kontroli odwoławczej. Lektura uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego wskazuje

jednak, że odniesiono się do wszystkich zarzutów wniesionych w apelacji, a sposób

ustosunkowania się do tych zarzutów jest prawidłowy, poparty przekonującą

argumentacją (uzasadnienie SA – s. 5 i n.).

Zestawienie ze sobą zarzutów przedstawionych w zwyczajnym środku

zaskarżenia z zarzutami postawionymi przez pełnomocnika w nadzwyczajnym

środku zaskarżenia dowodzi, że treść zarzutów z pkt. 2, 4 i 5 kasacji znajduje swoje

odzwierciedlenie w treści zarzutów apelacyjnych z pkt. 1-3 apelacji pełnomocnika.

W sposób jednoznaczny świadczy to o tym, że autor kasacji pod pozorem rażącego

naruszenia prawa procesowego w istocie w dalszym ciągu kwestionuje ustalenia

faktyczne, w szczególności te odnoszące się do wysokości zasądzonego

zadośćuczynienia i odszkodowania oraz sposobu ich ustalenia, usiłując de facto

poddać kontroli odwoławczej orzeczenie sądu pierwszej, jak i drugiej instancji,

ignorując przy tym wymogi wynikające z normatywnego ukształtowania podstaw

kasacyjnych (treści przepisów Rozdziału 55 Kodeksu postępowania karnego).

Powtórzenie zarzutów apelacyjnych, przy zachowaniu w danej sprawie standardów

przeprowadzonej kontroli odwoławczej, nie może stanowić podstawy do inicjowania

kontroli o charakterze kasacyjnym, i finalnie musi okazać się nieskuteczne.

Regulacje zawarte w ustawie procesowej dopuszczają, co do zasady,

kwestionowanie nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jedynie orzeczenia sądu

instancji odwoławczej i przeprowadzenie oceny prawidłowości orzekania tego sądu.

Rację ma prokurator, wskazując w pisemnej odpowiedzi na nadzwyczajny środek

zaskarżenia, że pełnomocnik, nadal kontestując zapadłe wyroki w sprawie, pomija

to, że postępowania kasacyjne nie jest przewidziane jako „dublujące” już

przeprowadzoną kontrolę odwoławczą. Zasadniczo w postępowaniu kasacyjnym

Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie faktu.

Sąd Apelacyjny prawidłowo rozpoznał apelacje wniesione przez

prokuratora oraz pełnomocnika wnioskodawcy i przedstawił rzetelnie oraz wnikliwie

powody wydania orzeczenia reformatoryjnego. Wskazano precyzyjnie podstawy

faktyczne i prawne obniżenia nieprawomocnie zasądzonych kwot zarówno

odszkodowania, jak i zadośćuczynienia. Są to rozbudowane, wnikliwe rozważania,

IV KK 180/26

6

które miały pełne odzwierciedlenie w reliach dowodowych sprawy. W zakresie

apelacji pełnomocnika S.N. Sąd ad quem odniósł się w pełnym zakresie do

podniesionych zarzutów, w tym kwestii dotyczących regulacji zawartych w

przepisach prawa cywilnego materialnego (art. 445 § 1 i § 2 k.c., art. 444 § 2 k.c.

oraz art. 361 § 2 k.c.).

Odnosząc się natomiast do pierwszego z zarzutów podniesionych w kasacji,

tj. rażącej obrazy przepisów prawa materialnego w postaci art. 553 § 1 k.p.k. w zw.

z art. 552 § 4 k.p.k., która miała mieć istotny wpływ na treść orzeczenia należy

wskazać, że skarżący po raz kolejny kwestionuje ustalenia faktyczne poczynione

przez Sąd odwoławczy (niezależnie od tego, że obrazę przepisów prawa

materialnego ulokowano w ustawie procesowej). Podobna sytuacja ma miejsce w

zakresie trzeciego z zarzutów kasacji, a to rażącej obrazy prawa materialnego,

mianowicie art. 361 § 1 k.c. w związku z art. 552 § 4 k.p.k. Autor nadzwyczajnego

środka odwoławczego pod pozorem błędnej wykładni art. 361 § 1 k.c. faktycznie

kwestionuje jedynie ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd Apelacyjny w

Katowicach. Pełnomocnik wnioskodawcy nie wskazuje na czym polegać miałaby

błędna wykładnia ww. przepisu prawa cywilnego, a jedynie prezentuje swoją

własną, subiektywną ocenę stanu faktycznego oraz tego za pomocą jakiej metody

Sąd odwoławczy winien ustalić wysokość odszkodowania.

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że kasacja jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o bardzo rygorystycznych uwarunkowaniach

formalnych co do rodzaju i konstrukcji zarzutów kasacyjnych. W żadnym razie nie

jest wystarczającym do uwzględnienia kasacji oparcie się przez jej autora na

prezentacji własnych ocen materiału dowodowego i własnych wniosków z tych ocen

płynących, bez wykazania uchybień - i to rażących - w procedowaniu bądź

rozumowaniu sądu odwoławczego, które w dodatku mogły mieć istotny wpływ na

treść orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2017 r.,

III KK 265/17).

Implikacją przedstawionych powyżej rozważań Sądu Najwyższego musiało

być orzeczenie o oddaleniu, jako oczywiście bezzasadnego, wniesionego w tej

sprawie nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

IV KK 180/26

7

Ponadto rozstrzygnięto o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego.

[WB]

[a.ł]