Sąd najwyższy

IV KK 280/26

2

Wyrokiem z 3 lipca 2025 r., Sąd Okręgowy w Katowicach, sygn. alt XVI K

205/24 uznał Ł.M. za winnego tego, że 19 kwietnia 2024 r. w B. - grożąc

natychmiastowym użyciem przemocy wobec pokrzywdzonego N.P. poprzez

posługiwanie się nożem - usiłował zabrać w celu przywłaszczenia pokrzywdzonemu

telefon komórkowy marki I. o wartości 5.500 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnął

z uwagi na ucieczkę pokrzywdzonego, przy czym czynu tego oskarżony dopuścił

się będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zawierciu z 23

listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt II K 576/21, zmienionym wyrokiem Sądu

Okręgowego w Sosnowcu z 4 lipca 2023 r., sygn. akt V Ka 87/23, za podobne

przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w związku z art. 286 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy

pozbawienia wolności, którą odbywał w ramach kary łącznej 2 lat i 8 miesięcy

pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w

Zawierciu z 25 października 2023 r., sygn. akt II K 608/23, to jest czynu

wyczerpującego ustawowe znamiona zbrodni z art. 13 § 1 k.k. w związku z art. 280

§ 2 k.k. przy zastosowaniu art. 64 § 1 k.k., i za to, przy zastosowaniu art. 14 § 1 k.k.,

z mocy art. 280 § 2 k.k. w związku z art. 64 § 1 k.k. skazał go na karę 3 lat 1

miesiąca pozbawienia wolności. Dodatkowo, na podstawie art. 46 § 1 k.k.

zobowiązał oskarżonego do zapłaty na rzecz N.P. kwoty 1 000 zł tytułem

zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Apelacje od wyroku wnieśli obrońca i

prokurator.

Wyrokiem z 22 stycznia 2026 r., Sąd Apelacyjny w Katowicach, sygn. akt II

AKa 525/25 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Kasację od wyroku wywiódł obrońca skazanego i zarzucił rozstrzygnięciu:

1) rażące naruszenie prawa mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a

mianowicie art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., a

także art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. przez dokonanie

nieprawidłowej, pozornej i nierzetelnej kontroli odwoławczej, tj. nierozpoznanie

wszystkich zarzutów obrońcy - zawartych w apelacji od wyroku sądu I instancji,

szczegółowo opisanych w uzasadnieniu niniejszej kasacji, dotyczących

IV KK 280/26

3

sprzeczności i nielogiczności w depozycjach pokrzywdzonego, którego zeznania są

jedynym dowodem obciążającym i mającym wskazywać na rzekome sprawstwo

Ł.M. oraz nierozważenie oraz nieustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu

wyroku, a także w zakresie rozpoznanych zarzutów dokonanie ich analizy w sposób

powierzchowny, który kłóci się z zasadą wszechstronnej i rzetelnej kontroli

odwoławczej, poprzez m.in.:

a) brak odniesienia się do kluczowego zarzutu apelacji dotyczącego

braku realnej możliwości zaobserwowania przez pokrzywdzonego przedmiotu,

którym sprawca miał się posłużyć, w warunkach nocnych, przy krótkotrwałości

zdarzenia oraz w sytuacji, gdy pokrzywdzony znajdował się w trakcie wykonywania

czynności wpisywania kodu do domofonu, co w sposób oczywisty ograniczało jego

zdolność obserwacyjną;

b) zaniechanie odniesienia się do szczegółowo wskazanych w apelacji

licznych, istotnych i nieusuwalnych sprzeczności w zeznaniach pokrzywdzonego,

dotyczących w szczególności:

-

pewności co do użycia noża (od kategorycznego twierdzenia do braku

pewności);

-

kolejności i miejsca zdarzeń (momentu i miejsca żądania wydania

telefonu oraz momentu i miejsca wyjęcia przedmiotu, którym miał zagrozić Ł.M.,

momentu, miejsca i celu uruchomienia latarki w telefonie przez pokrzywdzonego);

-

kwestii posiadania ognia i przebiegu wcześniejszego kontaktu,

poprzez zupełne ich pominięcie bądź zredukowaniu oceny do ogólnikowego

stwierdzenia o „naturalnym zatarciu pamięci”, bez przeprowadzenia konkretnej

analizy logicznej i dowodowej;

c) brak odniesienia się do zarzutu apelacji wskazującego na brak możliwości

pogodzenia wersji pokrzywdzonego z obiektywnym materiałem dowodowym

(nagranie monitoringu, czas trwania zdarzenia), w tym w szczególności do

argumentacji dotyczącej nierealności czasowej przebiegu zdarzeń przedstawionych

przez pokrzywdzonego w każdej z dwóch różnych wersji;

IV KK 280/26

4

d) zaniechanie oceny zarzutu apelacji dotyczącego oparcia ustaleń

faktycznych w istocie na jednym dowodzie osobowym (zeznaniach

pokrzywdzonego), bez zastosowania podwyższonego standardu jego oceny, mimo

wskazywanych w apelacji licznych rozbieżności w depozycjach pokrzywdzonego

oraz istotnych wątpliwości co do jego wiarygodności;

e) przyjęcie wewnętrznie sprzecznego modelu oceny zeznań

pokrzywdzonego, polegającego na jednoczesnym uznaniu za bardziej wiarygodne

jego zeznań z postępowania przygotowawczego (z uwagi na świeżość pamięci)

oraz oparciu ustaleń faktycznych dotyczących cech narzędzia rzekomo użytego

przez sprawcę na bardziej szczegółowych, lecz późniejszych zeznaniach złożonych

na rozprawie, mimo że pozostają one w sprzeczności z wcześniejszymi

depozycjami pokrzywdzonego, są wewnętrznie sprzeczne i nie zostały przez sąd

odwoławczy logicznie wyjaśnione;

f) dokonanie dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki oceny materiału

dowodowego poprzez wadliwe odtworzenie oraz przekształcenie treści zeznań

pokrzywdzonego, a następnie uczynienie z tej zniekształconej treści podstawy

ustaleń faktycznych, w szczególności poprzez przyjęcie, że pokrzywdzony wskazał,

iż „lepiej pamiętał zdarzenie w postępowaniu przygotowawczym", podczas gdy z

zeznań pokrzywdzonego na rozprawie raz wynikało, że lepiej zdarzenie pamiętał na

rozprawie, a raz że w postępowaniu przygotowawczym, co oznacza, że jego relacja

była wewnętrznie niespójna, a nie jednolicie wskazująca na jedną z tych wersji, a

tymczasem sąd II instancji dokonał ich niedopuszczalnego przekształcenia,

przyjmując, iż pokrzywdzony obecnie pamięta, że wcześniej pamiętał lepiej, co

stanowi wniosek niewynikający z materiału dowodowego i sprzeczny z zasadami

logicznego rozumowania;

g) dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego,

w szczególności zeznań pokrzywdzonego, poprzez ich selektywne i wewnętrznie

niespójne wykorzystanie, a także uznanie za wiarygodne twierdzeń wewnętrznie

sprzecznych oraz sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i

doświadczenia życiowego, skutkujące nieuprawnionym ustaleniem, że Ł.M.

posłużył się nożem i był to nóż o określonych cechach, w wyniku uznania za

IV KK 280/26

5

wiarygodne szczegółowych zeznań pokrzywdzonego dotyczących wyglądu

przedmiotu (w tym jego długości oraz cech ostrza), pomimo, że świadek na kilka

dni po zdarzeniu zeznał, że nie jest w stanie w żaden sposób opisać noża, na

rozprawie zeznał, że było ciemno i nie dostrzegł, czy przedmiot ten posiadał ostrze

lub zakończenie w postaci szpica, a zatem pokrzywdzony w istocie nie miał

możliwości poczynienia spostrzeżeń co do wyglądu noża, co doprowadziło do

przyjęcia ustaleń faktycznych sprzecznych z elementarnymi zasadami percepcji, a

nadto poprzez pominięcie znaczenia wskazanej sprzeczności przy ocenie materiału

dowodowego oraz brak przekonującego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, z

jakich przyczyn uznano za wiarygodne relacje pokrzywdzonego dotyczące

okoliczności, których - według jego własnych pierwotnych wypowiedzi - nie był on w

stanie zaobserwować;

h) zastąpienie rzeczywistej kontroli instancyjnej ogólnikową aprobatą

ustaleń sądu I instancji, bez przeprowadzenia samodzielnej i pogłębionej analizy

zarzutów apelacyjnych, na skutek czego sąd podzielił ocenę dowodów i ustalenia

faktyczne sądu I instancji, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy

orzeczenia obciążonego istotnymi wątpliwościami dowodowymi i bezzasadnego

ustalenia, że Ł.M. miał zamiar dokonać kradzieży telefonu, w tym celu wyciągnął

nóż oraz groził jego użyciem pokrzywdzonemu, podczas gdy sąd II instancji winien

dokonać zmiany wyroku poprzez uznanie Ł.M. winnym tego, że w dniu 19 kwietnia

2024 r. w B. groził pokrzywdzonemu N.P. zniszczeniem telefonu komórkowego

marki I. o wartości 5 500 zł wzbudzając w pokrzywdzonym uzasadnioną obawę, że

groźba ta zostanie spełniona, tj. popełnił czyn zabroniony z art. 190 § 1 k.k. i

wymierzenie za ten czyn kary 2 miesięcy pozbawienia wolności, ewentualnie

uznanie Ł.M. winnym tego, że w dniu 19 kwietnia 2024 r. w B. usiłował zabrać w

celu przywłaszczenia pokrzywdzonemu N.P. telefon komórkowy marki I. o wartości

5 500 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ucieczkę

pokrzywdzonego - tj. popełnił czyn zabroniony z art. 13 §1 k.k. w zw. z art. 278 §1

k.k. i wymierzenie za ten czyn kary 4 miesięcy pozbawienia wolności;

2. rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7

k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k., polegające na zaakceptowaniu przez sąd

IV KK 280/26

6

odwoławczy dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów dokonanej przez sąd I

instancji, w szczególności poprzez:

a) uznanie za wiarygodne zeznań pokrzywdzonego mimo ich istotnej

wewnętrznej niespójności oraz sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia

życiowego;

b) bezkrytyczne przyjęcie, że zmiana relacji pokrzywdzonego w zakresie

kluczowego elementu zdarzenia (posłużenie się nożem) ma charakter „pozorny",

bez wskazania racjonalnych podstaw takiej oceny;

c) dowolne przyjęcie, że wcześniejsze wypowiedzi pokrzywdzonego (w tym

zgłoszenie alarmowe) mają

charakter bardziej wiarygodny, bez przeprowadzenia analizy warunków ich

składania, motywacji oraz możliwych zniekształceń percepcyjnych;

d) zaakceptowanie ustalenia, że Ł.M. posłużył się konkretnym narzędziem (nożem

stanowiącym element breloka), mimo braku jednoznacznego i spójnego materiału

dowodowego w tym zakresie, co stanowiło niedopuszczalne przekroczenie granic

swobodnej oceny dowodów, na skutek czego sąd bezzasadnie podzielił ocenę

dowodów i ustalenia faktyczne sądu I instancji, co w konsekwencji doprowadziło do

utrzymania w mocy wyroku opartego na dowodzie, którego wiarygodność nie

została poddana rzeczywistej kontroli instancyjnej, a w konsekwencji do

bezzasadnego ustalenia, że Ł.M. usiłował dokonać przestępstwa rozboju, tj.

kradzieży telefonu i w tym celu wyciągnął nóż oraz groził jego użyciem

pokrzywdzonemu.

Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia sądu II instancji w

zakresie pkt. 1 oraz przekazanie sprawy sądowi II instancji do ponownego

rozpoznania jako sądowi odwoławczemu. W odpowiedzi na kasację, prokurator

wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

IV KK 280/26

7

Kasacja obrońcy skazanego jest oczywiście bezzasadna, dlatego została

oddalona na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Przechodząc do treści wywiedzionych zarzutów, wskazać należy, że o

obrazie przepisu art. 433 § 2 k.p.k. można mówić wtedy, gdy sąd w ogóle nie

rozważy wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, zaś o

naruszeniu przepisu art. 457 § 3 k.p.k. - gdy w uzasadnieniu wyroku nie zostanie

zawarta argumentacja odnośnie do określonego potraktowania zarzutów i

wniosków apelacji. Dla prawidłowego podniesienia zarzutu kasacyjnego nie

wystarczy samo stwierdzenie, że sąd odwoławczy określonego zarzutu nie

rozpoznał (czym naruszył art. 433 § 2 k.p.k.), tudzież nie rozważył go należycie

(dopuszczając się obrazy art. 457 § 3 k.p.k.), ale konieczne jest wykazanie, że przy

dokonywaniu kontroli odwoławczej uchybienie zaistniało w rzeczywistości, a nadto

opisanie na czym ono polegało i dlaczego stanowi tak rażące naruszenie

przepisów, że można je przyrównywać w swych skutkach do uchybienia w postaci

bezwzględnej podstawy odwoławczej. Z tych wymogów autor kasacji się jednak nie

wywiązał. Skarżący zarzuca brak właściwego i rzetelnego rozpoznania wskazanych

zarzutów apelacyjnych.

Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie sąd odwoławczy

prawidłowo i rzetelnie rozważył zarzuty apelacji obrońcy skazanego. W toku

kontroli instancyjnej sąd ad quem nie naruszył wymogów wynikających z treści art.

7 k.p.k., 410 k.p.k. oraz art. 424 §1 pkt 1 k.p.k.

Zarzuty - pomimo pozornego wskazywania na uchybienia, mające wystąpić

na etapie postępowania odwoławczego, w istocie sprowadzają się do

kontestowania, wbrew treści art. 519 k.p.k., oceny materiału dowodowego

dokonanej przez sąd I instancji i wyrażania dezaprobaty dla wyników kontroli

odwoławczej, co wskazywało już prima facie na ich oczywistą bezzasadność. I tak,

z treści uzasadnienia sądu odwoławczego wynika, iż sąd odniósł się zarzutów

dotyczących: przedmiotu jakim posłużył się Ł.M., oceny wiarygodności zeznań

pokrzywdzonego i wyjaśnień skazanego, wskazując, iż brak jest podstaw do

uznania zeznań N.P. za nielogiczne, niekonsekwentne i sprzeczne z pozostałym

materiałem dowodowym zaś ogół okoliczności zdaniem sądu II instancji wskazuje,

IV KK 280/26

8

że sąd I instancji w sposób uprawniony i uzasadniony zakwestionował

wiarygodność wyjaśnień Ł.M. Analiza uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego

wskazuje, że sąd ad quem skontrolował tok rozumowania i sposób oceny dowodów

dokonanej przez sąd meriti zaś autor kasacji nie wskazuje na uchybienia sądu

odwoławczego, a ogranicza się do polemiki z zebranym i prawidłowo ocenionym

przez sądy obu instancji materiałem dowodowym. W związku z powyższym za

chybione należy uznać zarzuty z pkt. 1 lit. a-h kasacji.

Chybiony okazały się zarzuty z pkt. 2 lit. a- d kasacji, stanowiące de facto

powtórzenie zarzutów z pkt. 1 kasacji. Autor nadzwyczajnego środka zaskarżenia

ponownie prezentuje własną i subiektywną ocenę dowodów i poczynione na ich

podstawie ustalenia faktyczne jednak samo wyrażenie przez stronę niezadowolenia

z wyników przeprowadzonej kontroli odwoławczej poprzez stwierdzenie, że nie

rozważono zarzutów apelacyjnych, nie jest zabiegiem wystarczającym do

zakwestionowania zaskarżonego orzeczenia.

Wobec sytuacji materialnej skazanego i konieczności ustanowienia obrońcy

z urzędu, zwolniono Ł.M. z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego i

zasądzono na rzecz jego obrońcy od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy

prawnej świadczonej z urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji na

podstawie § 17 ust. 3 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki

samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez

adwokata z urzędu (Dz.U.2024.763).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[WB]

[r.g.]