Spór o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie,

W dniu 25 lipca 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła wniesiona przez

obrońcę skazanego M.W. kasacja od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z

dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt II AKa 586/24, utrzymującego w mocy wyrok

Sądu Okręgowego w Rybniku dnia 19 czerwca 2024 r. o sygn. akt III K 31/23.

Jedynym zarzutem podniesionym w skardze jest zarzut zaistnienia w sprawie

uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu),

które według obrońcy wystąpiło z powodu „wydania wyroku przez Sędziego w

osobie Pana X. Y. powołanego na stanowisko Sędziego w Sądzie Okręgowym w

Rybniku na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

IV KK 330/25

2

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3)”.

Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV KK 330/25 i zarządzeniem

Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej przydzielona sędziemu

I.Z. Zawiadomiony o tym skazany złożył wniosek o wyłączenie tego sędziego od

udziału w sprawie, motywując to „uzasadnionymi wątpliwościami co do jego

bezstronności i niezależności”, wynikającymi z „powołania sędziego przez Krajową

Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., której

niezależność została wielokrotnie zakwestionowana w orzecznictwie krajowym i

międzynarodowym”.

Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy wyłączył sędziego I.Z.

od udziału w przedmiotowej sprawie.

Następnie w trybie losowego przydziału przedmiotowa sprawa trafiała do referatów

innych sędziów Sądu Najwyższego, podobnie jak sędzia I.Z. powołanych przez

Prezydenta RP do pełnienia tego urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym wspomnianą ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.,

zaś skazany konsekwentnie występował o wyłączenie tych sędziów. W rezultacie

od udziału w sprawie zostali wyłączeni:

- sędzia SN S.S. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2026 r.,

- sędzia SN A.D. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2026 r.,

- sędzia SN A.B. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2026 r.,

Po przeprowadzeniu kolejnej procedury losowania sprawa została przypisana do

referatu sędziego SN M.B. W reakcji na to skazany M.W. pismem datowanym 15

czerwca 2026 r., zbliżonym treścią do poprzednich pism inicjujących procedurę

wyłączenia sędziego, wystąpił o wyłączenie od rozpoznania jego sprawy SSN M.B.

Analogiczny wniosek pismem datowanym 2 lipca 2026 r. złożył też obrońca

skazanego. Przedmiotowe wnioski zostały przydzielone do rozpoznania sędziemu

SN R.W., który z inicjatywy skazanego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia

11 sierpnia 2026 r. został wyłączony od udziału w sprawie o rozpoznanie wniosku o

wyłączenie SSN M.B. od udziału w sprawie prowadzonej w Sądzie Najwyższym

pod sygn. akt IV KK 330/25. Osoba kolejnego sędziego, który został wyznaczony

IV KK 330/25

3

do rozpoznania wspomnianego wniosku, nie spotkała się z zastrzeżeniami

zainteresowanych osób.

Przechodząc do meritum trzeba stwierdzić, że wnioski skazanego M. W. oraz jego

obrońcy o wyłączenie od udziału w przedmiotowej sprawie kasacyjnej sędziego SN

M.B. zasługują na uwzględnienie z przyczyn wskazanych przez Sąd Najwyższy we

wcześniej wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach o wyłączeniu sędziów.

Rozwijając tę myśl należy wskazać, iż uzasadnienie wniosków jest przekonujące.

Sam skazany argumentował, że:

- „sędzia MB. została powołana do Sądu Najwyższego 19 września 2018 r. na

stanowisko sędziego Izby Dyscyplinarnej Sąd Najwyższego na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.”,

- „po likwidacji Izby Dyscyplinarnej została przeniesiona do Izby Karnej Sądu

Najwyższego”,

- „sama sędzia M.B. była przedmiotem tak zwanego testu niezależności (…), w

wyniku którego uznano, że nie spełnia ona wymogów niezależności i bezstronności

wynikających z praw krajowego i europejskiego”,

- „niniejsza sprawa kasacyjna opiera się na zarzucie nienależytej obsady sądu I

instancji, ponieważ orzekł w niej tak zwany neo-sędzia (…) oznacza to, że miałaby

ocenić zarzut, który dotyczy takiego samego sposobu powołania, jaki dotyczy jej

samej”.

Na te okoliczności zwrócił uwagę również obrońca skazanego.

W mającej moc zasady prawnej, zatem wiążącej wszystkie składy Sądu

Najwyższego, uchwale składu połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, stwierdzono m.in., że „nienależyta obsada sądu

w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie bierze

udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw”. Trafne argumenty, że wspomnianej

uchwały nie zdezaktualizowało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20

kwietnia 2020 r., U 2/20, przedstawiono w szeregu orzeczeniach Sądu

Najwyższego (zob. np. postanowienia: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z

IV KK 330/25

4

dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22; z dnia 17 września 2024 r., I KZ 26/24 i in.).

Należy też nawiązać do judykatów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

(przywołanych także w poprzednich postanowieniach wydanych w tej sprawie przez

Sąd Najwyższy), z których wynika, że orzeczenie wydane przez skład sądu,

zwłaszcza Sądu Najwyższego, z udziałem osoby powołanej na stanowisko

sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przez Krajową Radę

Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. będzie

obciążone wadą traktowaną przez Trybunał jako naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji

o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wiadomo, że w

analogicznej sytuacji szereg osób przeniosło na forum ETPCz swoje sprawy z

zarzutem naruszenia prawa do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny

sąd ustanowiony ustawą, z pozytywnym dla siebie, jednak niekorzystnym dla

Państwa Polskiego skutkiem.

Należy również przypomnieć, że dostrzegając znaczenie obiektywizmu sądu przy

rozpoznawaniu sprawy, w pkt 6 uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, stwierdzono, iż środek odwoławczy zawierający

zarzuty dotyczące uchybienia w procedurze powołania sędziego, nie może być

rozpoznany przez sąd, w skład którego wchodzi osoba powołana w takiej samej

procedurze. Wypada uznać, że odnosi się to również do składu Sądu Najwyższego

mającego rozpoznać kasację, w której treści, względnie w drodze uzupełniającej

sygnalizacji, podniesiono zaistnienie uchybienia mającego źródło w procedurze

powołania sędziego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uznał, że nie można

zanegować starań skazanego M. W. i jego obrońcy, by sprawę rozpoznał sąd, o

którym nie można powiedzieć, że był nienależycie obsadzony oraz nieobiektywny –

i orzekł jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]

IV KK 330/25

5