Najechanie policjanta autem to nie czynna napaść. SN uchylił wyrok w tym zakresie

Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt III

K 536/24, uznał W.I. za winnego popełnienia czterech czynów: występku z art. 291

§ 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. polegającego na pomocy w ukryciu samochodu marki

L. o wartości 210.900 zł pochodzącego z kradzieży z włamaniem poprzez jego

przemieszczanie (pkt 1); czynnej napaści na funkcjonariusza Policji kom. W.M. przy

użyciu pojazdu mechanicznego jako niebezpiecznego przedmiotu, tj. czynu z art. 223

§ 1 k.k. (pkt 3); niewykonania polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego, tj.

czynu z art. 178b k.k. (pkt 5) oraz używania tablicy rejestracyjnej nieprzypisanej do

pojazdu, na którym ją umieszczono, tj. czynu z art. 306c § 2 k.k. (pkt 8).

Za powyższe czyny Sąd pierwszej instancji wymierzył oskarżonemu

odpowiednio kary: 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, 1 roku i 6 miesięcy

pozbawienia wolności, 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 6 miesięcy

pozbawienia wolności, orzekając w punkcie 9 wyroku karę łączną 4 lat pozbawienia

wolności. Ponadto orzeczono obowiązek naprawienia szkody, nawiązkę, środek

karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat,

świadczenie pieniężne oraz przepadek dowodów rzeczowych.

Na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego, Sąd Okręgowy w

Gliwicach wyrokiem z dnia 6 listopada 2024 r. (sygn. akt VI Ka 832/24), dokonał

istotnej zmiany zaskarżonego orzeczenia w zakresie ocen prawnokarnych

przypisanych sprawcy zachowań. Sąd odwoławczy zmienił wyrok w punkcie 1a w ten

sposób, że w miejsce odrębnych czynów przypisanych oskarżonemu w punktach 1 i

8 części wstępnej wyroku Sądu Rejonowego, przyjął, iż stanowią one jeden

występek. Uznał W.I. za winnego tego, że w dniu 22 lutego 2024 r. w Knurowie

pomagał do ukrycia mienia znacznej wartości w postaci samochodu osobowego

marki L. o wartości 210.900 zł, uzyskanego za pomocą czynu zabronionego w

postaci kradzieży z włamaniem, w ten sposób, iż przemieszczał ten pojazd, używając

przy tym tablic rejestracyjnych o wyróżniku niemieckim [...] nieprzypisanych do

wymienionego pojazdu. Tak sformułowany czyn Sąd drugiej instancji zakwalifikował

jako kumulatywny zbieg przepisów ustawy z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.

IV KK 334/25

3

w zw. z art. 306c § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na mocy art. 294 § 1 k.k. w zw. z

art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu za to przestępstwo karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia

wolności. W związku z tą zmianą Sąd Okręgowy uchylił rozstrzygnięcie o karze

łącznej z punktu 9 i na nowo połączył jednostkową karę pozbawienia wolności

orzeczoną w punkcie 1a z karami orzeczonymi przez Sąd Rejonowy w punktach 3 i

5, wymierzając W.I. karę łączną 4 lat pozbawienia wolności.

Sąd odwoławczy uchylił również rozstrzygnięcie o zaliczeniu okresu

rzeczywistego pozbawienia wolności (pkt 11), dokonując nowego zaliczenia okresu

tymczasowego aresztowania na poczet nowo orzeczonej kary łącznej, zaś w

pozostałym zakresie utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wywiódł obrońca

skazanego W.I., zaskarżając orzeczenie w całości i na mocy art. 523 § 1 k.p.k.

zarzucił mu naruszenie:

"I. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej, art. 6 ust. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności (Dz. U. z 1993 roku, nr 61, poz. 284 ze zm.), art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej -

poprzez nienależyte obsadzenie Sądu II instancji rozpoznającego przedmiotową

sprawę, w składzie którego orzekała SSO X. Y., powołana do pełnienia urzędu

sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach na podstawie postanowienia Prezydenta

Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] 2024 r. o powołaniu do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego o numerze 1130.[…].2024 (Monitor Polski z 2024 roku, poz.

[…]), na wniosek złożony przez Krajową Radę Sądownictwa (uchwała nr [...] z dnia

9 listopada 2023 r.) ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 roku, poz. 3 ze zm.), co w konsekwencji doprowadziło

do wydania wyroku przez sąd nie spełniający wymogu konstytucyjnego,

konwencyjnego i unijnego „sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego,

niezależnego i niezawisłego”;

II. ewentualnie, rażące naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ

na treść orzeczenia, a to art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 2 k.p.k. polegające na

orzekaniu w postępowaniu odwoławczym przez sędziego SSO X. Y., co do której

IV KK 334/25

4

zachodziła uzasadniona wątpliwość co do jej bezstronności, a to wobec jej powołania

na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach na podstawie postanowienia

Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] 2024 r. o powołaniu do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego o numerze 1130.[…].2024 (Monitor Polski z 2024

roku, poz. […]), na wniosek złożony przez Krajową Radę Sądownictwa (uchwała nr

[...] z dnia 9 listopada 2023 r.) ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 roku, poz. 3 ze zm.), a jednocześnie wobec

powstałych wątpliwości co do jej bezstronności zaniechanie wyłączenia ww. sędzi na

jej żądanie bądź z urzędu, a co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia

w II instancji przez Sąd w składzie, którego zasiadała sędzia co do, której zachodziły

istotne wątpliwości co do jej bezstronności;

III. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny

wpływ na treść orzeczenia, a to art. 106 k.k. oraz art. 107 § 1 k.k. poprzez ich błędne

niezastosowanie i uznanie za okoliczność obciążającą skazania W.I. w 1993 r.,

podczas gdy przedmiotowe skazanie w 2006 r. uległo zatarciu, wobec czego winno

zostać uznane za niebyłe, co miało istotny wpływ na rozpoznanie zarzutu obrońcy

zawartego w pkt. II.1 apelacji dotyczącego rażąco niewspółmiernej kary polegającej

na wymierzeniu oskarżonemu kary w wymiarze 2 (dwóch) lat i 4 (czterech) miesięcy

pozbawienia wolności;

IV. rażące naruszenie prawa, tj. art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z

art. 438 pkt 3 k.p.k., które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na

niedokonaniu przez Sąd II Instancji wszechstronnej i rzetelnej kontroli instancyjnej w

braku należytego rozważenia podniesionego w apelacji zarzutu błędu w ustaleniach

faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść tego

orzeczenia, a polegający na uznaniu, że oskarżony używając niebezpiecznego

przedmiotu w postaci pojazdu osobowego marki L. dopuścił się czynnej napaści na

funkcjonariusza Policji - kom. W.M., podczas gdy sposób zachowania oskarżonego i

sposób wykorzystania samochodu, w tym niska prędkość pojazdu oraz ustawienie

funkcjonariusza Policji - kom. W.M. poza torem jazdy samochodu, bowiem oskarżony

przemieszczał się w prawo do wyjazdu z ronda, wskazują, że nie doszło do

powstania realnego zagrożenia o równowartości odpowiadającej użyciu broni palnej

IV KK 334/25

5

lub noża i poprzestaniu na ogólnikowym i lakonicznym, a niejednokrotnie wręcz

jednozdaniowym odniesieniu się do szeroko argumentowanych nieprawidłowości w

zakresie oceny materiału dowodowego skutkującej błędną kwalifikacją prawną czynu

skazanego, która to ocena nie spełnia wymogów nakładanych na sąd odwoławczy

przepisami art. 433 § 2 i art. 457 § 3 k.p.k., co w konsekwencji doprowadziło do

naruszenia prawa, tj. art. 440 k.p.k. w zw. 223 § 1 k.k., które miało istotny wpływ na

treść orzeczenia, a polegającego na utrzymaniu w mocy wyroku rażąco

niesprawiedliwego i naruszającego przepisy prawa materialnego w zakresie

okoliczności, które winny zostać uwzględnione przy kwalifikacji czynu, którego

dopuścił się skazany."

W konkluzji kasacji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości, a także o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach w zakresie

punktów 1, 8, 9 i 11 oraz w pozostałym zakresie utrzymanym w mocy, a następnie

przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zasadny okazał się wyłącznie zarzut IV dotyczący rażącego naruszenia

standardu kontroli odwoławczej w zakresie czynu z pkt 3 wyroku. Pozostałe zarzuty

okazały się bezzasadne.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut rażącego naruszenia standardów

kontroli odwoławczej, w szczególności art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w

powiązaniu z błędną wykładnią prawa materialnego, tj. art. 223 § 1 k.k., jest w pełni

trafny. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację obrońcy, w sposób nienależyty odniósł

się do argumentacji dotyczącej błędnego przypisania oskarżonemu znamienia użycia

„innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu”. W uzasadnieniu zaskarżonego

orzeczenia Sąd odwoławczy wskazał bowiem, że: „Po wtóre, nie mogło budzić

najmniejszych wątpliwości, że samochód L. został w wykonaniu oskarżonego

wykorzystany w sposób - pod względem natężenia niebezpieczeństwa dla osoby

znajdującej się przed jego przednią maską - podobny do użycia broni palnej lub noża.

Pewne było, iż auto ruszyło gwałtownie do przodu (co również zgodnie potwierdzili

wszyscy dosłownie przesłuchani w sprawie policjanci i na co wskazywało zarazem

nagranie oraz protokół jego odtworzenia), gdy W.M. pozostawał z jego przodu i w linii

IV KK 334/25

6

przemieszczania się pojazdu. Jedynie natychmiastowe uskoczenie w bok uchroniło

go przed potrąceniem”. Takie stanowisko Sądu Okręgowego świadczy o odmiennym

rozumieniu istoty znamion typu kwalifikowanego z art. 223 § 1 k.k. od wyrażonej w

utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy od wielu lat wyraźnie stoi na stanowisku, że sprawca, który

dokonując czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego, używa samochodu w

sposób stanowiący poważne zagrożenie dla jego życia lub zdrowia, nie wypełnia

swoim działaniem znamion przestępstwa opisanego w art. 223 k.k. Należy

przypomnieć, że w miejsce występującego w k.k. z 1969 r. sformułowania „inne

niebezpieczne narzędzie” ustawodawca wprowadził w obecnie obowiązującym

kodeksie określenie „inny podobnie niebezpieczny przedmiot”, dla którego punktem

odniesienia jest wyłącznie broń palna oraz nóż. Jak trafnie podniesiono w

postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2003 r. (sygn. akt V KK 148/02,

OSNwSK 2003, nr 1, poz. 558), zmiana ta miała na celu zawężenie kręgu

desygnatów tego pojęcia. Za niebezpieczny przedmiot można uznać tylko taki, który

ze względu na swój kształt, wymiary, masę, tnącą powierzchnię lub inne naturalne

właściwości, zwyczajnie użyty zagraża bezpośrednim niebezpieczeństwem

spowodowania śmierci lub ciężkiego uszkodzenia ciała. Samochód, będący ze swej

istoty środkiem transportu, nie posiada takich cech, a jego niebezpieczeństwo w

sytuacji opisanej przez Sąd Okręgowy wynikało wyłącznie ze sposobu jego użycia,

a nie z właściwości samego przedmiotu.

Wykładnia ta znajduje oparcie w brzmieniu art. 280 § 2 k.k. Ustawodawca

obok przedmiotów niebezpiecznych przewidział znamię „działa w inny sposób

bezpośrednio zagrażający życiu”. Brak analogicznego zapisu w art. 223 k.k. musi być

odczytany jako świadomy zabieg legislacyjny. Tym samym, najeżdżanie

samochodem na funkcjonariusza, choć skrajnie niebezpieczne, nie może być

kwalifikowane jako użycie „przedmiotu podobnie niebezpiecznego jak broń palna lub

nóż”. Naruszenie standardu kontroli odwoławczej przez Sąd Okręgowy polegało na

tym, że przyjmując określona interpretację, sprzeczną z wypracowanym w

orzecznictwie poglądem, Sąd ten nie wskazał żadnych merytorycznych argumentów,

które uzasadniałyby odrzucenie ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego. W

apelacji przedstawiono ów wywód związany z dotychczasowym orzecznictwem w tej

IV KK 334/25

7

materii, do którego w merytoryczny sposób nie odniósł się Sąd odwoławczy.

Poprzestał na lakonicznym stwierdzeniu, że samochód to inny niebezpieczny

przedmiot.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy winien dokonać rzetelnej

kontroli instancyjnej, uwzględniając, że penalizacja działania sprawcy zagrażającego

życiu funkcjonariusza w sposób niepolegający na użyciu broni lub noża może

nastąpić jedynie w granicach typów podstawowych z art. 222 § 1 k.k. lub art. 224

k.k., ewentualnie w zbiegu z przepisami o przestępstwach przeciwko życiu.

Odnosząc się do zarzutów, które okazały się bezzasadne, Sąd Najwyższy, po

dokonaniu analizy akt sprawy oraz treści zaskarżonego wyroku, uznał 3 zarzut

kasacji za całkowicie chybiony. Argumentacja obrońcy opiera się na błędnym

założeniu dotyczącym mechanizmu zatarcia skazania w polskim prawie karnym,

całkowicie pomijając przy tym treść art. 108 k.k. Przepis ten stanowi jednoznaczną

barierę dla zatarcia jednostkowego skazania w sytuacji, gdy sprawca przed upływem

okresu wymaganego do zatarcia poprzedniego skazania ponownie popełnia

przestępstwo. W takim układzie procesowym dopuszczalne jest tylko jednoczesne

zatarcie wszystkich skazań. Oznacza to, że termin zatarcia wszystkich wyroków

biegnie wspólnie i kończy się z upływem okresu przewidzianego dla tego skazania,

którego termin zatarcia upływa najpóźniej. Jest to ugruntowany w judykaturze pogląd,

znajdujący potwierdzenie m.in. w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21

września 2020 r. (sygn. akt II KK 81/20), wedle którego warunki do zatarcia muszą

zostać spełnione kumulatywnie wobec każdego z zapadłych wyroków.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w jego przypadku instytucja

zatarcia skazania z 1993 roku nie mogła znaleźć zastosowania. Od momentu

uprawomocnienia się pierwszego wyroku z czerwca 1993 roku, oskarżony wchodził

w kolejne konflikty z prawem, co skutkowało siedmioma prawomocnymi skazaniami

przed wskazywanym przez obronę rokiem 2006. Wśród orzekanych wówczas kar

znajdowały się również kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia

ich wykonania. Co więcej, po 2006 roku oskarżony był karany jeszcze trzykrotnie,

wliczając w to wyrok zapadły w niniejszej sprawie. Taka sekwencja zdarzeń, w

świetle art. 108 k.k., uniemożliwiła rozpoczęcie, a tym bardziej zakończenie biegu

terminu zatarcia któregokolwiek z wcześniejszych skazań, w tym tego z 1993 roku.

IV KK 334/25

8

W konsekwencji Sąd odwoławczy, wskazując na wieloletnią i nieprzerwaną historię

karalności oskarżonego, nie naruszył norm zawartych w art. 106 k.k. czy art. 107 § 1

k.k., lecz rzetelnie opisał drogę życiową sprawcy i jego postawę wobec porządku

prawnego.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że podniesiony zarzut nie

mógłby zostać uznany za mający istotny wpływ na treść orzeczenia, nawet gdyby

przyjąć (błędnie), że to jedno konkretne skazanie uległo zatarciu. Sąd Okręgowy

budował prognozę kryminologiczną oskarżonego w oparciu o całokształt jego

uprzedniej karalności, na którą składało się aż dziewięć wyroków skazujących

zapadłych przed wydaniem orzeczenia w niniejszej sprawie. Wśród nich znajdowały

się skazania za czyny o znacznym ciężarze gatunkowym, w tym za zbrodnię rozboju

z użyciem niebezpiecznego przedmiotu (art. 280 § 2 k.k.). W takim kontekście fakt,

czy historia skazań oskarżonego zaczyna się w 1993 roku, czy kilka lat później, nie

ma relewantnego znaczenia dla negatywnej oceny prognozy społeczno-

kryminologicznej. Wielokrotny powrót do przestępstwa stanowił autonomiczną i

wystarczającą podstawę do uznania, że wymierzone kary jednostkowe oraz kara

łączna w wymiarze 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności nie są rażąco surowe,

lecz stanowią sprawiedliwą reakcję karną na uporczywe lekceważenie norm

prawnych przez W. I..

Gdy zaś chodzi o zarzut wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej,

analiza akt sprawy oraz uchwały KRS dostępnej w domenie publicznej nie pozwala

na wysnucie wniosku, jakoby zachodziła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r.

(I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22) brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy

sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału

w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia

minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest

nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Oznacza to, że należy

wykazać in concreto, że z uwagi na dające się zidentyfikować okoliczności związane

z powołaniem danego sędziego do sądu, istnieją tego rodzaju wątpliwości, iż sąd w

składzie którego zasiada taki sędzia jest sądem nienależycie obsadzonym. Jak

wynika z akt sprawy ani z uzasadnienia kasacji, kwestia powołania sędziego

IV KK 334/25

9

orzekającego w sprawie nie wskazuje na zaistnienia takich wad, które powodowałyby

konieczność uznania, że w istocie w tej konkretnej sprawie zachodzi bezwzględna

przyczyna odwoławcza opisana w art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. Zwłaszcza, że w tym

zakresie poszerzonej argumentacji nie przedstawił sam skarżący, pozostając na

bardzo ogólnych twierdzeniach. Nie wskazał żadnych okoliczności, które in concreto

prowadziłyby do potwierdzenie się sygnalizowanych przez niego obaw w odniesieniu

do niezawisłości członka składu sądu w niniejszej sprawie. Zwłaszcza jego ocena,

że kariera sędzi X. Y. w sposób ponadstandardowy przyspieszyła akurat po roku

2022 nie zostało wykazane w sposób, który uprawdopodabniałby w znacznym

stopniu pozamerytoryczne kryteria awansu w strukturach wymiaru sprawiedliwości.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Paweł Wiliński

Piotr Mirek

Włodzimierz Wróbel

[WB]

[r.g.]