Prezes spółki J. wystawił 147 nierzetelnych faktur. Kasacja obrońcy oddalona

D.M. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 16

stycznia 2025 r., sygn. akt IV K 1220/23:

1. na karę 3 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 200

stawek dziennych po 150 zł każda za to, że w okresie od 2 sierpnia 2018 r. do 21

IV KK 34/26

2

grudnia 2018 r. w C., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu tego samego

zamiaru, jako prezes zarządu spółki J. Sp. z.o.o. z/s w C., ul [...], NIP: [...], działając

wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami, wystawił w sposób nierzetelny

147 faktur VAT o łącznej wartości 1.816 586,73 zł, podatek VAT 326 128, 17 zł,

szczegółowo wymienionych w pkt I części wstępnej wyroku, które nie

dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a następnie posłużył się

nimi, wprowadzając je do rejestrów sprzedaży VAT za okres od sierpnia 2018 roku

do grudnia 2018 roku, przez co rejestry te stały się nierzetelne oraz podał

nieprawdę w deklaracji podatkowej VAT-7 za miesiąc sierpień 2018 r., złożonej do

Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., poprzez zawyżenie podatku należnego o

łączną kwotę 43.125,00 zł, przy czym na skutek wystawienia w/w faktur umożliwił

podmiotom, na rzecz których je wystawił, obniżenie zobowiązania podatkowego o

podatek naliczony, czym naraził na uszczuplenie podatek od towarów i usług za

okres od sierpnia do grudnia 2018 r. w łącznej kwocie 326 128.17 zł, tj. za czyn z

art. 62 § 2 k.k.s. w zb. z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2

k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. – przy czym kara wymierzona za ten czyn podlega

wykonaniu na podstawie art. 8 § 1 k.k.s.;

2. na karę 2 lat pozbawienia wolności za to, że w okresie od 2 sierpnia 2018 r.

do 21 grudnia 2018 r. w C., w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego

zamiaru, jako prezes zarządu spółki J. Sp. z.o.o. z/s w C., ul [...], NIP: [...], działając

wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami, wystawił 147 faktur VAT,

szczegółowo wymienionych w pkt I części wstępnej wyroku, o łącznej wartości

1.816 586.73 zł, podatek VAT 326 128, 17 zł, poświadczając nieprawdę co do

okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości

należności publicznoprawnych, tj. co do zaistnienia zdarzeń gospodarczych

będących przedmiotem faktur, przy czym w odniesieniu do trzech z tych faktur

działał wspólnie z inną ustaloną osobą, tj. za czyn z art. art. 271a § 1 k.k. w zw. z

art. 12 § 1 k.k. – przy czym kara wymierzona za ten czyn nie podlega wykonaniu na

podstawie art. 8 § 2 k.k.s.;

IV KK 34/26

3

3. na karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych po 150 zł każda za ciąg

przestępstw z art. 77 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości,

szczegółowo opisanych w pkt III, V i VII części wstępnej wyroku;

4. Na karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych po 150 zł każda za ciąg

przestępstw z art. 79 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości,

szczegółowo opisanych w pkt IV, VI i VIII części wstępnej wyroku;

Na podstawie art. 86 § 1 i 2 k.k. przy zast. art. 91 § 2 k.k., w pkt V wyroku,

Sąd Rejonowy połączył wymierzone oskarżonemu kary grzywny, w ich miejsce

orzekając karę łączną grzywny w wysokości 300 stawek dziennych po 150 zł każda.

Sąd Okręgowy w Częstochowie, po rozpoznaniu apelacji obrońcy

oskarżonego, wyrokiem z dnia 24 lipca 2025 r., sygn. akt VII Ka 266/25, utrzymał

względem niego w mocy wyrok Sądu I instancji.

Obrońca D.M. wniósł kasację od wyroku Sądu odwoławczego, zaskarżając

go w całości i zarzucając:

„I. rażącą obrazę przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ

na treść zaskarżonego wyroku, przez naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457

§ 3 k.p.k., poprzez brak adekwatnego rozważenia przez Sąd odwoławczy zarzutu

względem art. 366 k.p.k. w zw. z art. 202 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. i w

konsekwencji ich niezastosowanie, co doprowadziło do zaniechania dopuszczenia

dowodu z opinii biegłego neurologa i dwóch biegłych lekarzy psychiatrów, celem

ustalenia stanu zdrowia neurologicznego i psychicznego oskarżonego, w sytuacji

gdy oskarżony podczas przesłuchania w toku postępowania wyjaśnił, że był

leczony neurologicznie z uwagi na uraz głowy (k. 2463), a nadto obrońca

przedkładał posiadaną przez oskarżonego dokumentację medyczną wskazującą na

jego problemy zdrowotne, a zatem zachodziła podstawa do ustalenia, czy w

zarzucanym okresie czasu oskarżony miał zachowaną zdolność do rozpoznania

znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem, czy zdolność ta była

zniesiona, a także, tym samym, czy nie zachodziła podstawa do obrony

obligatoryjnej, co doprowadziło do naruszenia oskarżonego przysługującego mu

prawa do obrony, niezależnie od powyższego,

IV KK 34/26

4

II. rażącą obrazę przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ

na treść zaskarżonego wyroku, przez naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457

§ 3 k.p.k., poprzez brak adekwatnego rozważenia przez Sąd odwoławczy zarzutu

względem art. 7 k.p.k. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i

zastąpienie jej dowolną oceną dowodów, jednoznacznie ukierunkowaną na

przypisanie skazanemu odpowiedzialności karnej, założenie a priori przez Sąd

sprawstwa i winy oskarżonego i dokonywanie ustaleń nieadekwatnych do

obiektywnej rzeczywistości, uznawanie jedynie faktów świadczących na niekorzyść

oskarżonego, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności przemawiających na jego

korzyść, co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, iż oskarżony dopuścił się

zarzucanych mu czynów, w sytuacji gdy brak jest obiektywnego materiału

dowodowego potwierdzającego sprawstwo i winę oskarżonego.”

Podnosząc powyższe, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Częstochowie do ponownego

rozpoznania.

W pisemnej odpowiedzi na kasację obrońcy prokurator wniósł o jej oddalenie

jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście bezzasadna, wobec czego podlega rozpoznaniu i

oddaleniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Zarzuty kasacji stanowią niemal wierne powtórzenie zarzutów apelacyjnych,

które zostały dogłębnie i prawidłowo rozpoznane przez Sąd Odwoławczy. Taki

zabieg procesowy, sprowadzający się do powtórzenia w kasacji zarzutów

apelacyjnych, zwłaszcza dotyczących gromadzenia i wartościowania przez sąd

meriti materiału dowodowego, może okazać się skuteczny w zasadzie wyłącznie

wówczas, gdyby sąd odwoławczy zupełnie pominął argumentację skarżącego

zaprezentowaną w zwykłym środku zaskarżenia, a więc nie wywiązał się z

obowiązku wszechstronnego rozważenia zarzutów apelacji (art. 433 § 2 k.p.k.), nie

wyjaśniając przy tym motywów takiego postąpienia (art. 457 § 3 k.p.k.) (por.

IV KK 34/26

5

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2025 r., IV KK 213/25). Taka

sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Zarzut naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., poprzez brak

adekwatnego rozważenia przez Sąd odwoławczy zarzutu naruszenia art. 366 k.p.k.

w zw. z art. 202 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. jest całkowicie chybiony i

oderwany od okoliczności przedmiotowej sprawy. Z faktu, że w 2008 r. skazany

przeszedł uraz głowy, który nie wymagał leczenia neurochirurgicznego ani nie

skutkował dalszym leczeniem lub jakimikolwiek powikłaniami, skarżący wysnuwa

wniosek, iż w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające badanie z urzędu

poczytalności D.M. w chwili popełnienia zarzuconych mu czynów oraz jego

zdolność do samodzielnego prowadzenia obrony. Abstrahuje przy tym od faktu, że

przestępstwa zarzucone skazanemu wymagają zaangażowania intelektualnego i

podejmowania świadomych działań, ukierunkowanych na ominięcie zobowiązań

podatkowych. Brak ponadto jakichkolwiek dowodów uzasadniających twierdzenie,

że w chwili popełnienia inkryminowanych czynów – tj. m.in. przez okres o 2 sierpnia

2018 r. do 21 grudnia 2018 r. – D.M. znajdował się w stanie ograniczonej

poczytalności, skoro w czasie tym pełnił funkcję prezesa zarządu spółki J. Sp. z o.o.

z/s w C..

Ocena, czy zachodzą wątpliwości co do poczytalności oskarżonego

(podejrzanego) powinna być dokonywana nie na podstawie jednej wyrwanej z

kontekstu informacji, ale na kanwie całego materiału dowodowego i wszystkich

okoliczności sprawy. Wątpliwości co do poczytalności oskarżonego powinny zostać

co najmniej uprawdopodobnione, to znaczy, że muszą mieć podstawę w

konkretnych okolicznościach sprawy i wynikać z nich w sposób obiektywny. Nie

mogą natomiast stanowić jedynie subiektywnego przekonania oskarżonego

(podejrzanego) lub jego obrońcy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26

kwietnia 2021 r., II KK 127/21). Nie ma w tej kwestii automatyzmu, a zatem sama

informacja o przeszłym urazie głowy czy np. korzystaniu przez oskarżonego z

opieki psychiatrycznej (np. w celu leczenia depresyjnych zaburzeń nastroju) nie

tworzy po stronie organu prowadzącego postępowanie obowiązku przeprowadzenia

dowodu z opinii biegłych celem ustalenia stanu jego zdrowia psychicznego lub, jak

IV KK 34/26

6

w niniejszej sprawie, także neurologicznego. Dopiero zaistnienie po stronie organu

uzasadnionych wątpliwości co do stanu psychicznego nakazuje je zweryfikować w

sposób wskazany w art. 202 § 1 k.p.k. Źródłem tego typu wątpliwości mogą być:

zaświadczenie lekarskie czy zaświadczenia placówek służby zdrowia, zeznania

świadków dotyczące wypadków, chorób lub sposobu bycia oskarżonego, a nawet

samo zachowanie się oskarżonego przed sądem (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 26 czerwca 2019 r., V KK 237/19). Wskazane okoliczności w

niniejszej sprawie nie wystąpiły. Słusznie zatem Sądy orzekające w sprawie, a

wcześniej organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, nie znalazły podstaw

do przeprowadzenia dowodu, o którym mowa w art. 202 § 1 k.p.k.

Drugi zarzut kasacji jest oczywiście bezzasadny dlatego, że pod pozorem

naruszenia prawa procesowego w rzeczywistości atakuje ustalenia faktyczne,

poczynione przez Sąd I instancji, a zaaprobowane w instancji odwoławczej.

Świadczy o tym przede wszystkim opis słowny zarzutu, w którym skarżący

poprzestaje na kwestionowaniu bezstronności Sądu odwoławczego, nie podając

żadnej argumentacji na poparcie swych twierdzeń poza tą, że Sąd utrzymał w mocy

wyrok skazujący oskarżonego. Wykazanie wadliwości przeprowadzonej w sprawie

kontroli apelacyjnej poprzez zakwalifikowanie uchybień jako mających naruszać

dyspozycje art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. nie może ograniczać się

wyłącznie do ich formalnego powołania w zarzucie kasacji, jeżeli z istoty zarzutu

odczytywanej tak z jego treści, jak i uzasadnienia, jednoznacznie wynika, iż

skarżący dąży wyłącznie do przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy kolejnej,

dublującej kontrolę apelacyjną, weryfikacji prawidłowości orzeczenia sądu pierwszej

instancji (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2026 r., I KK

26/26). W toku postępowania kasacyjnego nie dokonuje się bowiem, z założenia,

kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów i nie weryfikuje zasadności

ustaleń faktycznych. Tak sformułowany zarzut kasacyjny nie zasługuje zatem na

uwzględnienie.

Mając na uwadze oczywistą bezzasadność obu podniesionych w niej

zarzutów, Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy, kosztami postępowania

IV KK 34/26

7

kasacyjnego obciążając skazanego (na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636

§ 1 k.p.k.).

Z tych powodów orzeczono jak w postanowieniu.

[WB]

[r.g.]