Kara łączna ograniczenia wolności bez formy wykonania. SN uchylił wyrok w tej części

Sąd Rejonowy w Rybniku, wyrokiem łącznym z dnia 27 maja 2026 r., sygn.

akt III K 41/26, orzekając w sprawie P.B., skazanego prawomocnymi wyrokami Sądu

Rejonowego w Rybniku: z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt III K 1418/24; z

dnia 30 października 2024 r., sygn. akt III K 1253/24 oraz z dnia 13 maja 2026 r.,

sygn. akt III K 97/26:

1. na mocy 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k., w miejsce orzeczonych wobec

skazanego P.B. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku w sprawie o sygn.

akt III K 1418/24 oraz Sądu Rejonowego w Rybniku w sprawie o sygn. akt III

K 1253/24 kar ograniczenia wolności wymierzył mu karę łączną roku i 2

miesięcy ograniczenia wolności;

2. na podstawie art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej kary łącznej ograniczenia

wolności zaliczył skazanemu okres wykonania zastępczej kary pozbawienia

wolności w sprawie o sygn. akt III K 1253/24, tj. okres od dnia 18 stycznia

2026 roku godz. 11:20 do dnia 1 maja 2026 roku godz. 11:20 i uznając karę

za wykonaną w całości oraz okres wykonywania zastępczej kary pozbawienia

wolności w sprawie o sygn. akt III K 1418/24, tj. okres od dnia 1 maja 2026 r.

godz. 11:20 do dnia 27 maja 2026 r.;

3. ustalił, iż pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach objętych wyrokiem

łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu;

4. na postawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego

w zakresie kary grzywny orzeczonej w sprawie o sygn. akt III K 97/26.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i

uprawomocnił się z dniem 4 czerwca 2026 r.

Kasację nadzwyczajną od orzeczenia wniósł Prokurator Generalny,

zaskarżając wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej ograniczenia

wolności (pkt 1. części dyspozytywnej), na niekorzyść skazanego P.B. i zarzucając

mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

procesowego, a mianowicie art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 568a § 1 pkt 2 k.p.k.,

polegające na wymierzeniu skazanemu P.B. w wyroku łącznym kary łącznej roku i 2

miesięcy ograniczenia wolności - w miejsce dwóch jednostkowych kar ograniczenia

IV KK 340/26

3

wolności, orzeczonych wobec tego skazanego wyrokiem Sądu Rejonowego w

Rybniku z dnia 22 października 2024 r. w sprawie o sygn. akt III K 1418/24, w

rozmiarze 8 miesięcy ograniczenia wolności, oraz Sądu Rejonowego w Rybniku z

dnia 30 października 2024 r. w sprawie o sygn. akt III K 1253/24. w rozmiarze 7

miesięcy ograniczenia wolności, bez jednoczesnego określenia na nowo wobec

skazanego sposobu (formy) wykonania tej kary i niezbędnych elementów jej wymiaru,

tj. wskazania obowiązku oraz wymiaru czasu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na

cele społeczne, o którym mowa w art. 34 § 1a pkt 1 k.k., względnie określenia

obowiązku oraz wysokości potrącenia z wynagrodzenia za pracę, określonego w art.

34 § 1a pkt 4 k.k., w następstwie czego doszło do rażącej obrazy przepisu prawa

karnego materialnego, tj. art. 86 § 3 k.k., skutkującej niemożliwością prawidłowego

wykonania wyroku łącznego.

Mając na względzie tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie

wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi

Rejonowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasację należało uznać za oczywiście zasadną, a to pozwoliło uwzględnić ją

w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron. Sąd

Najwyższy w pełni podziela argumentację skarżącego.

Instytucja wyroku łącznego sprowadza się do połączenia kar orzeczonych

wobec danego sprawcy w dwóch lub więcej prawomocnych wyrokach skazujących,

co wynika wprost z art. 568a § 1 pkt 2 k.p.k. Jednocześnie, jak trafnie wskazuje autor

kasacji, stosownie do treści art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k., każde rozstrzygnięcie o karze

zawarte w części dyspozytywnej wyroku musi dotyczyć kary możliwej do wykonania,

a więc mieszczącej się w katalogu przewidzianym przez ustawę stanowiącą

podstawę orzekania, w tym w ustawowo określonych granicach i formie.

W konsekwencji, orzekając karę łączną ograniczenia wolności na podstawie

art. 86 § 3 k.k., Sąd zobowiązany jest do ponownego ukształtowania formy jej

wykonywania. Obliguje to do jednoznacznego wskazania, czy kara ta polega na

obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne ze

wskazaniem miesięcznego wymiaru godzin (art. 35 § 1 k.k.), czy też na potrąceniu z

wynagrodzenia za pracę w wysokości określonej na podstawie art. 34 § 1a pkt 4 k.k.

Jednocześnie Sąd pozostaje uprawniony do nałożenia na skazanego obowiązków

IV KK 340/26

4

wymienionych w art. 72 § 1 pkt 2–7a k.k. lub orzeczenia świadczenia pieniężnego

przewidzianego w art. 39 pkt 7 k.k.

Brak stosownego rozstrzygnięcia w przedmiotowym zakresie uniemożliwia

wykonanie kary łącznej ograniczenia wolności. Inaczej, niż ma to miejsce w

przypadku kary pozbawienia wolności, której reżim wykonywania może zostać

ukształtowany na etapie wykonawczym, w przypadku kary ograniczenia wolności

kwestia ta musi znaleźć odzwierciedlenie w wyroku Sądu meriti, o czym wielokrotnie

wypowiadał się Sąd Najwyższy (por. jedynie przykładowo wyroki: z dnia 12 lutego

2025 r., III KK 514/24; z dnia 19 lipca 2023 r., II KK 222/23; z dnia 18 stycznia 2023

r., II KK 524/22; z dnia 15 grudnia 2022 r., II KK 500/22; z dnia 16 grudnia 2021 r.,

sygn. akt V KK 357/21).

Opisane w kasacji uchybienie stanowi rażące naruszenie prawa, które

skutkować musi uchyleniem wyroku. W zaistniałej sytuacji kara łączna nie może

zostać wykonana, co niweczy sens wydania wyroku łącznego. Z jednej strony kary

orzeczone wyrokami jednostkowymi nie podlegają już wykonaniu, z drugiej strony

wykonanie kary łącznej staje się faktycznie niemożliwe. W takich właśnie kategoriach

oceniać należy zaskarżony wyrok łączny. Sąd Rejonowy w Rybniku zaniechał

sprecyzowania formy wykonywania kary. Nie ustalił, czy spoczywa na skazanym

obowiązek wykonywania nieodpłatnej pracy na cele społeczne, czy też potrącania

wynagrodzenia - co doprowadziło do braku określenia obligatoryjnych elementów jej

wymiaru i uczyniło ją niemożliwą do wykonania.

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

[WB]

[r.g.]