Sąd Najwyższy uchylił wyrok bez świadczenia dla Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym

IV KK 35/26

2

Sąd Rejonowy w Siemianowicach Śląskich wyrokiem nakazowym z dnia 24

kwietnia 2025 r., sygn. akt II K 95/25, po rozpoznaniu sprawy K. K. orzekł kolejno:

1. uznał oskarżonego za winnego, tego, że w dniu 6 marca 2025 r. w S., pomimo

wydania przez umundurowanego funkcjonariusza policji, przy użyciu sygnałów

świetlnych i dźwiękowych służbowego radiowozu oznakowanego, polecenia

zatrzymania samochodu osobowego marki S., nie zatrzymał niezwłocznie pojazdu i

kontynuował jazdę, czym wyczerpał ustawowe znamiona występku z art. 178b k.k. i

za to na mocy art. 178b k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k., skazał go na karę 6 miesięcy

ograniczenia wolności, polegającej na wykonywaniu, nieodpłatnej, kontrolowanej

pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie;

2. na podstawie art. 42 § 1a pkt 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny

w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat;

3. zwolnił oskarżonego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych,

obciążając nimi w całości Skarb Państwa (k. 39).

Wskazany wyrok uprawomocnił się z dniem 14 maja 2025 r., bez

postępowania odwoławczego. Odpis wyroku nakazowego został doręczony stronom

postępowania (k. 43-45).

Pismem z dnia 21 stycznia 2026 r. Prokurator Generalny wniósł kasację od

powyższego wyroku, na niekorzyść oskarżonego, w części dotyczącej braku

orzeczenia o obligatoryjnym środku karnym, o którym mowa w art. 43a § 2 k.k., w

postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz

Pomocy Postpenitencjarnej.

Podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku

naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 43a § 2 k.k.,

polegającego na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego K. K. , pomimo

uznania go w punkcie 1 części dyspozytywnej wyroku za winnego popełnienia

występku z art. 178b k.k., środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na

rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, podczas

IV KK 35/26

3

gdy stosownie do treści powołanego przepisu art. 43a § 2 k.k., orzeczenie tego

środka w wysokości co najmniej 5000 zł było w tym przypadku obligatoryjne.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie

wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi

Rejonowemu w Siemianowicach Śląskich do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej rozpoznania na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Trafnie bowiem, na gruncie niniejszej sprawy, zauważył Prokurator Generalny,

że środek karny, przewidziany w art. 39 pkt 7 k.k., w postaci świadczenia pieniężnego

na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej,

zgodnie z treścią art. 43a § 1 k.k. orzekany jest w przypadku odstąpienia od

wymierzenia kary, a także w wypadkach wskazanych w ustawie, przy czym wysokość

tego świadczenia nie może przekroczyć 60000 zł. Zgodnie z treścią art. 43a § 2 k.k.,

po nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. na mocy art. 7 pkt 1

lit. a) ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks kamy wykonawczy

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2022.1855), w razie skazania sprawcy za

przestępstwo określone w art. 164 § 1, art. 165 § 1, art. 165a § 1 lub 2, art. 171 § 1,

2 lub 3, art. 174 § 1, art. 178a § 1, art. 178b, art. 179, art. 180, art. 200a § 1 lub 2,

art. 200b, art. 202 § 4b lub 4c, art. 244, art. 255a § 1 lub 2, art. 258 § 1, art. 263 § 2

sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na rzecz Funduszu

Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej

5000 złotych. Przepis art. 43a § 2 k.k., we wskazanej powyżej wersji, obowiązywał

zatem zarówno w dacie popełnienia przez oskarżonego występku z art. 178b k.k. (tj.

w dniu 6 marca 2025 r.), jak i w czasie orzekania przez Sąd Rejonowy w

Siemianowicach Śląskich (tj. w dniu 24 kwietnia 2025 r.).

Sąd Rejonowy, skazując za występek określony w art. 178b k.k., czyli

wymieniony w katalogu zawartym w dyspozycji art. 43a § 2 k.k., był zobligowany do

orzeczenia świadczenia pieniężnego, wymienionego w art. 37 pkt 7 k.k. na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości

IV KK 35/26

4

co najmniej 5000 złotych. Orzeczenie tego świadczenia jest bowiem obligatoryjne, a

Kodeks karny nie przewiduje od tego obowiązku żadnego wyjątku. Zaniechanie

wydania takiego rozstrzygnięcia w zaskarżonym wyroku stanowiło rażącą obrazę art.

43a § 2 k.k., która – co oczywiste – miała istotny wpływ na treść wyroku. Konieczne

stało się zatem jego uchylenie i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi

Rejonowemu w Siemianowicach Śląskich do ponownego rozpoznania w celu

wydania orzeczenia, które zawierałoby orzeczenie o świadczeniu pieniężnym na

rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

[J.J.]

[a.ł]

Tomasz Artymiuk

Kazimierz Klugiewicz

Jacek Błaszczyk